IV KO 66/21

Sąd Najwyższy2021-12-01
SNKarneinneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniaPRLodszkodowaniezadośćuczynienieIPNhistoriarepresjeSąd Najwyższypostępowanie karne

Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie postępowania w sprawie odszkodowania za pozbawienie życia w PRL, uznając, że nowe dowody nie podważają ustaleń faktycznych sądu.

Pełnomocnik R.K. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, domagając się odszkodowania za pozbawienie życia T.D. w 1948 r. Wnioskodawca powołał się na nową opinię historyczną jako dowód podważający ustalenia faktyczne sądu. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, stwierdzając, że przedstawione dokumenty nie stanowią nowych faktów ani dowodów w rozumieniu przepisów procesowych i nie wskazują na wadliwość poprzedniego orzeczenia.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o wznowienie postępowania, który został złożony przez pełnomocnika R.K. w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za pozbawienie życia T.D. w 1948 r. Wniosek opierał się na art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., wskazując na ujawnienie się nowych faktów i dowodów po prawomocnym zakończeniu postępowania. Jako podstawę wznowienia wskazano opinię historyczną dr D. G. z IPN oraz możliwość przeprowadzenia dowodu z jego zeznań. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, podkreślając, że postępowanie o wznowienie nie jest postępowaniem odwoławczym. Stwierdzono, że ani wniosek, ani dołączony dokument nie dostarczyły informacji o nowych faktach lub dowodach wskazujących na wadliwość poprzedniego orzeczenia. Sąd odwoławczy wcześniej utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, który oddalił wniosek o odszkodowanie, uznając, że zabójstwo S.S. miało charakter rabunkowy, a nie wynikało z działalności niepodległościowej. Sąd Najwyższy uznał, że powołana opinia historyczna stanowi jedynie odmienną ocenę faktów, a nie nowy dowód, a kwestionowanie ustaleń faktycznych wymaga wykazania obrazy art. 7 k.p.k., co nie jest podstawą do wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nowa opinia historyczna, będąca oceną faktów odmienną od tej dokonanej przez sądy, nie stanowi nowego dowodu lub faktu w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., jeśli nie wskazuje z wysokim stopniem prawdopodobieństwa na wadliwość wydanego orzeczenia i możliwość zapadnięcia orzeczenia zasadniczo odmiennego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie o wznowienie nie jest postępowaniem odwoławczym. Powołana opinia historyczna stanowiła jedynie odmienną ocenę faktów, a nie nowy dowód. Kwestionowanie ustaleń faktycznych wymaga wykazania obrazy art. 7 k.p.k., co nie jest podstawą wznowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie wniosku

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w domyśle)

Strony

NazwaTypRola
R. K.osoba_fizycznawnioskodawczyni
T. D.osoba_fizycznapokrzywdzony
S. S.osoba_fizycznapokrzywdzony

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 540 § § 1 pkt 2 lit. a

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia się nowych faktów lub dowodów podważających trafność ustaleń faktycznych.

u.o.u.n.o. art. 11 § ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Podstawa prawna oddalenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

Pomocnicze

u.o.u.n.o. art. 8 § ust. 5

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Określenie podstawy oddalenia roszczenia R.K. w kontekście charakteru zabójstwa S.S.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów, którego naruszenie nie stanowi podstawy wznowienia postępowania.

k.p.k. art. 639

Kodeks postępowania karnego

Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wznowieniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nowa opinia historyczna nie stanowi nowego dowodu lub faktu w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. Kwestionowanie ustaleń faktycznych wymaga wykazania obrazy art. 7 k.p.k., co nie jest podstawą wznowienia postępowania. Postępowanie o wznowienie nie jest postępowaniem odwoławczym.

Odrzucone argumenty

Ujawnienie się nowych faktów i dowodów podważających trafność ustaleń faktycznych stanowiących podstawę oddalenia wniosku (powołanie się na opinię historyczną).

Godne uwagi sformułowania

nie jest rolą sądu wznowieniowego prowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia objętego wnioskiem nie można zatem oczekiwać, aby w ramach niniejszego postępowania Sąd Najwyższy odnosił się do prowadzonej we wniosku krytyki słuszności zaakceptowanych przez Sąd odwoławczy ustaleń Sądu pierwszej instancji ani wniosek o wznowienie postępowania, ani dołączony do niego dokument nie niosą ze sobą żadnych informacji o nowych faktach lub dowodach wskazujących na wadliwość wyroku Sądu Apelacyjnego Powoływana przez wnioskodawcę Opinia historyczna, będąca dokonaną przez jej autora oceną faktów, odmienną od tej, której dokonały orzekające w sprawie sądy, a prowadząca go do wniosku, że S. S. „stał się przypadkową ofiarą zbytniej ostrożności partyzantów”, nie stanowi nowego dowodu lub faktu w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.

Skład orzekający

Kazimierz Klugiewicz

przewodniczący

Piotr Mirek

sprawozdawca

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania karnego na podstawie nowych dowodów, zwłaszcza w kontekście historycznych orzeczeń dotyczących represji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy trudnego okresu historii Polski i próby dochodzenia sprawiedliwości po latach, co może być interesujące z perspektywy historycznej i prawnej.

Czy nowa opinia historyka może wzruszyć prawomocny wyrok sprzed lat? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

0

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KO 66/21
POSTANOWIENIE
Dnia 1 grudnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący)
‎
SSN Piotr Mirek (sprawozdawca)
‎
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie
R. K.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 1 grudnia 2021 r.,
wniosku pełnomocnika wnioskodawczyni
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II AKa (…),
utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w N.  z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II Ko (…),
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić wniosek;
2. obciążyć wnioskodawczynię wydatkami postępowania wznowieniowego w kwocie 20 (dwadzieścia) zł.
UZASADNIENIE
Pełnomocnik reprezentujący R.K.  złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt II AKa (...), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w N.  z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II Ko (…). Tym ostatnim wyrokiem, na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu na nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego
bytu Państwa Polskiego, oddalono wniosek R.K. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za pozbawienia życia T. D.  w dniu 21 października 1948 r. oraz zwrot kosztów jego symbolicznego upamiętnienia.
Wskazując na istnienie podstawy z art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. autor wniosku stwierdził, że po prawomocnym zakończeniu postępowania ujawniły się nowe fakty i dowody podważające trafność ustaleń faktycznych stanowiących podstawę oddalenia wniosku. Powodów wznowienia postępowania i uchylenia wyroków Sądów obu instancji miałyby dostarczyć dołączona do wniosku
Opinia historyczna w sprawie okoliczności śmierci S. S. „C.”
sporządzona w dniu 24 sierpnia 2020 r. przez dr D. G.  - Wieloosobowe Stanowisko do spraw Poszukiwań i Identyfikacji IPN, a także przeprowadzenie dowodu z jego zeznań.
W pisemnym stanowisku w przedmiocie wniosku prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o jego oddalenie.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza treści wniosku i dołączonego do niego dokumentu nie wykazała, aby w rozpoznawanej sprawie ujawniły się fakty lub dowody spełniające kryteria
określone
w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k
.
Z uwagi na sposób, w jaki sformułowany został wniosek, przypomnieć trzeba, że postępowanie wszczęte wniesieniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o wznowienie postępowania nie ma charakteru postępowania odwoławczego, a zatem nie jest rolą sądu wznowieniowego prowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia objętego wnioskiem i ponowne badania trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zawartego w nim rozstrzygnięcia. Nie można zatem oczekiwać, aby w ramach niniejszego postępowania Sąd Najwyższy odnosił się do prowadzonej we wniosku krytyki słuszności zaakceptowanych przez Sąd odwoławczy ustaleń Sądu pierwszej instancji co do okoliczności zabójstwa S. S..
Celem tego postępowania jest zbadanie, czy rzeczywiście – tak jak to twierdzi się we wniosku – ujawniły się nowe fakty i dowody wskazujące z wysokim stopniem prawdopodobieństwa na wadliwość wydanego orzeczenia i w takim samym stopniu wskazujące, że po wznowieniu postępowania zapadnie orzeczenie zasadniczo odmienne od orzeczenia poprzedniego
.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy,
stwierdzić trzeba, że ani wniosek o wznowienie postępowania, ani dołączony do niego dokument nie niosą ze sobą żadnych informacji o nowych faktach lub dowodach wskazujących na wadliwość wyroku Sądu Apelacyjnego. Jak wynika z treści uzasadnienia tego wyroku, dokonując kontroli apelacyjnej, Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do kwestionowania trafności ustalenia Sądu pierwszej instancji, że dokonane przez T. D., jako dowódcę oddziału „W.” zabójstwo S. S.  miało charakter rabunkowy, co stanowiło zaprzeczenie prowadzonej przez niego działalności niepodległościowej (art. 8 ust. 5 z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego). Lektura dalszej części uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego oraz obszernego i szczegółowego uzasadnia wyroku Sądu Okręgowego nie pozostawia najmniejszych wątpliwości co do tego, że ustalenie okoliczności stanowiącej podstawę oddalenia roszczenia R. K. zostało oparte na kompleksowej ocenie wszystkich dostępnych dowodów i znanych faktów oraz z wykorzystaniem wiedzy historycznej, w tym również informacji zawartych w publikacjach D. G.  (na str. 8 uzasadnienia swojego wyroku Sąd Okręgowy wprost stwierdził, że dokonując ustaleń faktycznych oparł się publikacjach autorstwa dr D. G., historyka zajmującego się m.in. działalnością podziemia niepodległościowego w (…) w latach 1939-1956 i wymienił je).
W tym stanie rzeczy powoływana przez wnioskodawcę
Opinia
historyczna, będąca dokonaną przez jej autora oceną faktów, odmienną od tej, której dokonały orzekające w sprawie sądy, a prowadząca go do wniosku, że S. S. „stał się przypadkową ofiarą zbytniej ostrożności partyzantów”, nie stanowi nowego dowodu lub faktu w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. Kwestionowanie prawidłowości ustaleń faktycznych, których dokonywanie leży w zakresie przyznanej sądowi swobody oceny dowodów może nastąpić wyłącznie poprzez wykazanie obrazy art. 7 k.p.k., a naruszenie tego przepisu nie stanowi podstawy wznowienia postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
O kosztach postępowania wznowieniowego rozstrzygnięto po myśli art. 639 k.p.k.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI