IV KO 62/24

Sąd Najwyższy2024-06-19
SNKarneprzekroczenie uprawnieńŚrednianajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższysąd rejonowyprokuratorbezstronnośćdobro wymiaru sprawiedliwościart. 37 k.p.k.art. 41 k.p.k.

Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy karnej innemu sądowi równorzędnemu, uznając, że same kontakty zawodowe oskarżonego prokuratora z sędziami nie wykluczają obiektywnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo.

Sąd Rejonowy w Olsztynie wystąpił z inicjatywą przekazania sprawy karnej, w której oskarżonym jest prokurator z tego samego miasta, innemu sądowi równorzędnemu, argumentując to dobrem wymiaru sprawiedliwości i brakiem warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, stwierdzając, że instytucja delegacji właściwości jest wyjątkowa i nie wystarczy samo ustalenie, że sprawa dotyczy prokuratora. Wskazał, że należy najpierw wykorzystać wewnętrzne mechanizmy organizacyjne sądu, w tym możliwość powołania innego sędziego lub zastosowania art. 41 § 1 k.p.k.

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek Sądu Rejonowego w Olsztynie o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy karnej zainicjowanej subsydiarnym aktem oskarżenia przeciwko prokuratorowi C. F. o przekroczenie uprawnień. Sąd Rejonowy uzasadnił wniosek dobrem wymiaru sprawiedliwości, wskazując na brak warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy ze względu na fakt, że oskarżony jest prokuratorem Prokuratury Okręgowej w Olsztynie. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę na podstawie art. 37 k.p.k., odmówił przekazania. Podkreślił, że instytucja delegacji właściwości ma charakter wyjątkowy i wymaga istnienia okoliczności wskazujących na wątpliwości co do bezstronności sądu właściwego. Sąd Najwyższy nie podzielił argumentacji sądu niższej instancji, że kontakty zawodowe i towarzyskie oskarżonego z sędziami automatycznie wykluczają możliwość obiektywnego rozpoznania sprawy. Wskazał, że w przypadku takich obaw, sąd powinien najpierw skorzystać z wewnętrznych mechanizmów organizacyjnych, takich jak powołanie innego sędziego lub zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. Ponieważ takie kroki nie zostały podjęte, a sama okoliczność, że sprawa dotyczy prokuratora, nie jest wystarczająca do zastosowania delegacji, Sąd Najwyższy uznał, że nie zaistniały szczególne okoliczności wymagające przekazania sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sama okoliczność, że sprawa dotyczy prokuratora właściwego miejscowo sądu, nie jest wystarczająca do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Należy najpierw rozważyć inne możliwości proceduralne, takie jak powołanie innego sędziego lub zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że instytucja delegacji właściwości (art. 37 k.p.k.) ma charakter wyjątkowy. Wskazał, że wątpliwości co do bezstronności sądu muszą być uzasadnione konkretnymi okolicznościami, a nie tylko faktem, że sprawa dotyczy prokuratora. Podkreślono, że sąd powinien najpierw skorzystać z wewnętrznych mechanizmów organizacyjnych, aby zapewnić obiektywne rozpoznanie sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmówić przekazania sprawy

Strony

NazwaTypRola
C. F.osoba_fizycznaoskarżony
A. G.osoba_fizycznapełnomocnik oskarżyciela subsydiarnego
Prokuratura Okręgowa w Olsztynieorgan_państwowypokrzywdzony/organ prowadzący postępowanie
Prokuratura Regionalna w Białymstokuorgan_państwowyorgan prowadzący postępowanie

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Instytucja przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ma charakter wyjątkowy i wymaga zaistnienia okoliczności budzących wątpliwości co do bezstronności sądu właściwego.

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa umorzenia postępowania przygotowawczego.

k.k. art. 231 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący przekroczenia uprawnień.

k.k. art. 12 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący popełnienia przestępstwa w krótkich odstępach czasu.

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Możliwość powołania innego sędziego w celu zapewnienia obiektywnego rozpoznania sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Instytucja delegacji właściwości jest wyjątkowa. Sama okoliczność, że sprawa dotyczy prokuratora, nie wyklucza obiektywnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy. Należy najpierw wykorzystać wewnętrzne mechanizmy organizacyjne sądu (np. art. 41 § 1 k.p.k.).

Odrzucone argumenty

Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi, gdyż sprawa dotyczy prokuratora Prokuratury Okręgowej w Olsztynie. Kontakty zawodowe, koleżeńskie oraz towarzyskie sędziów sądu występującego z oskarżonym z góry wykluczają sąd właściwy miejscowo.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja tak zwanej właściwości z delegacji określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy. Skorzystanie z niej możliwe jest tylko w razie zaistnienia okoliczności dających podstawę do racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym powstaną wątpliwości co do zdolności Sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny. Ustalenie, że sprawa II K 647/24 dotyczy prokuratora Prokuratury Okręgowej w Olsztynie, samo w sobie nie pozwalało na tak daleko idące uznanie, że w Sądzie Rejonowym w Olsztynie w ogóle nie może dojść do wydania orzeczenia kończącego to postępowanie.

Skład orzekający

Michał Laskowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przekazania sprawy innemu sądowi na podstawie art. 37 k.p.k., zwłaszcza w kontekście spraw dotyczących funkcjonariuszy publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów k.p.k. dotyczących właściwości sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy potencjalnego konfliktu interesów i obiektywizmu sądu, gdy oskarżonym jest lokalny prokurator. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do takich sytuacji, podkreślając potrzebę wyczerpania innych środków proceduralnych przed zastosowaniem wyjątkowej instytucji przekazania sprawy.

Czy prokurator z tego samego miasta może liczyć na bezstronny sąd? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KO 62/24
POSTANOWIENIE
Dnia 19 czerwca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
w sprawie
C. F.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron
w dniu 19 czerwca 2024 r.,
inicjatywy przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego w Olsztynie
z dnia 15 maja 2024 r., sygn. akt II K 647/24,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
odmówić przekazania sprawy.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął postulat Sądu Rejonowego w Olsztynie przekazania innemu sądowi równorzędnemu sprawy zainicjowanej subsydiarnym aktem oskarżenia wniesionym przez pełnomocnika A. G. przeciwko C. F. o popełnienie czynu zabronionego z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Wcześniej prokurator Prokuratury Regionalnej w Białymstoku postanowieniem z 22 marca 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone zażaleniem pełnomocnika postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łomży z 30 czerwca 2023 r. umarzające na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. postępowanie w sprawie o przekroczenie uprawnień oraz niedopełnienie obowiązków przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w Olsztynie C. F. polegające na zaniechaniu podjęcia na nowo prawomocnie umorzonych postępowań przygotowawczych w sprawach VI Ds.
[…]
i V Ds.
[…].
W uzasadnieniu wystąpienia Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania zażalenia wskazał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdyż brak jest warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy, albowiem sprawa dotyczy prokuratora Prokuratury Okręgowej w Olsztynie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje;
Inicjatywa Sądu Rejonowego w Olsztynie nie zasługiwała na uwzględnienie.
Instytucja tak zwanej właściwości z delegacji określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy. Skorzystanie z niej możliwe jest tylko w razie zaistnienia okoliczności dających podstawę do racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym powstaną wątpliwości co do zdolności Sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób bezstronny. Takie uwarunkowania nie zaistniały w sprawie C. F.
Okoliczności wskazane na poparcie inicjatywy wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego w Olsztynie nie mogły skutkować przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Zastosowanie unormowania z art. 37 k.p.k. zasadniczo aktualizuje się wtedy gdy nie ma innych prawnych możliwości rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie przez Sąd właściwy terytorialnie. Ustalenie, że sprawa II K 647/24 dotyczy prokuratora Prokuratury Okręgowej w Olsztynie, samo w sobie nie pozwalało na tak daleko idące uznanie, że w Sądzie Rejonowym w Olsztynie w ogóle nie może dojść do wydania orzeczenia kończącego to postępowanie: tzn. jego umorzenie bądź zainicjowanie procedury uchylenia immunitetu oskarżycielowi publicznemu. Sąd Najwyższy nie podzielił kierunku rozumowania przyjętego w przedstawionym mu postulacie jakoby kontakty zawodowe, koleżeńskie oraz towarzyskie sędziów sądu występującego z oskarżonym z góry wykluczały Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania tej sprawy. Mając na względzie, że w Sądzie występującym działa aż 8 wydziałów z liczną obsadą sędziowską, należy przyjąć, iż nie ma przeszkód, aby w ramach wewnętrznej organizacji wskazane trudności były przezwyciężane w ramach wewnętrznych działań organizacyjnych Sądu właściwego, dysponującego odpowiednimi ku temu kompetencjami: w razie konieczności, w pierwszej kolejności należy sięgnąć po rozwiązanie, o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, trzeba uznać, że wskazane w postulacie Sądu właściwego terytorialnie przeszkody blokujące rozpoznanie sprawy II K 647/24 przez Sąd Rejonowy w Olsztynie nie należały do kręgu szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 37 k.p.k. i nie mogły skutkować zastosowaniem delegacji z tego przepisu.
Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[PGW]
[ms]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI