IV KO 58/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażaleń na umorzenie śledztwa w sprawie rzekomych nieprawidłowości sędziów Sądu Rejonowego w X. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sądowi Rejonowemu w Y., ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Rejonowy w X. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy zażaleń na umorzenie śledztwa dotyczącego rzekomych nieprawidłowości sędziów Sądu Rejonowego w X. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy uzasadnił to potrzebą zapewnienia bezstronności i uniknięcia wrażenia braku obiektywizmu, biorąc pod uwagę, że sprawa dotyczy sędziów tego samego sądu, w tym jego Prezesa. Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek, przekazując sprawę do Sądu Rejonowego w Y., podkreślając wagę społecznego odbioru i konieczność zapewnienia dobra wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w X. o przekazanie sprawy zażaleń na postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Śledztwo dotyczyło czynu zabronionego z art. 231 § 1 k.k., popełnionego rzekomo przez sędziów Sądu Rejonowego w X. w sprawach dotyczących małoletnich pokrzywdzonych. Sąd Rejonowy uzasadnił wniosek koniecznością zapewnienia bezstronności i uniknięcia wrażenia braku obiektywizmu, wskazując na relacje zawodowe i służbowe między sędziami sądu, w tym na fakt, że Prezes Sądu Rejonowego w X. jest przełożonym wszystkich sędziów, a wielu z nich orzekało w sprawach dotyczących rodziny pokrzywdzonych. Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące stosowania art. 37 k.p.k., uznał, że sytuacja ta może wpływać na swobodę orzekania i stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. Dodatkowo, sprawa ma duży wydźwięk społeczny. W związku z tym, dla dobra wymiaru sprawiedliwości, Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Y., starając się wybrać sąd możliwie najbliższy, aby zminimalizować uciążliwość dla uczestników postępowania.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją podstawy do przekazania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której zarzuty dotyczą sędziów sądu właściwego miejscowo, w tym jego przełożonego, może wpływać na swobodę orzekania i stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy, co uzasadnia przekazanie jej innemu sądowi dla dobra wymiaru sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | osoba wykonująca prawa zmarłego pokrzywdzonego |
| X. X. | osoba_fizyczna | zmarły pokrzywdzony |
| X.X.1. | osoba_fizyczna | małoletni pokrzywdzony |
| A. S. | osoba_fizyczna | opiekun prawny małoletniego X.X.1. |
| R. P. | inne | skarżący |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 37
Kodeks postępowania karnego
Uzasadnia przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, gdy istnieją konkretne sytuacje mogące wpływać na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy.
Pomocnicze
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
k.r. i o. art. 109
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potrzeba zapewnienia bezstronności i obiektywizmu w rozpoznaniu sprawy, gdzie zarzuty dotyczą sędziów sądu właściwego miejscowo. Duży wydźwięk społeczny sprawy i potencjalne osłabienie zaufania do wymiaru sprawiedliwości w odbiorze społecznym. Istnienie relacji służbowych i zawodowych między sędziami sądu, które mogą budzić wątpliwości co do możliwości bezstronnego rozpoznania sprawy.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości swoboda orzekania przekonanie - chociażby mylne - o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny zewnętrznym odbiorze osłabiać może zaufanie do bezstronności sądu niepowtarzalny układ faktyczny i procesowy danej sprawy
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w sytuacjach, gdy zarzuty dotyczą sędziów sądu właściwego miejscowo."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale stanowi ważny przykład stosowania art. 37 k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy potencjalnych nieprawidłowości sędziowskich i konieczności zapewnienia bezstronności sądu, co jest tematem budzącym zainteresowanie i dotykającym fundamentalnych zasad wymiaru sprawiedliwości.
“Czy sędziowie mogą być sądzeni przez swoich kolegów? Sąd Najwyższy rozstrzyga o przekazaniu sprawy.”
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN IV KO 58/25 POSTANOWIENIE Dnia 12 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk Protokolant Kinga Sternik w sprawie zażaleń: M. M. – osoby wykonującej prawa zmarłego pokrzywdzonego X. X. i in. na postanowienie prokuratora Prokuratury Regionalnej w […] z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. […], o umorzeniu śledztwa, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2025 r., wniosku Sądu Rejonowego w X. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zawartego w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2025 r., […], na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę Sądu Rejonowego w X. o sygn. akt […] do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Y. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2025 r. Sąd Rejonowy w X. wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozważenie możliwości przekazania zażaleń: adw . M. Z. - kuratora ustanowionego dla małoletniego pokrzywdzonego X.X.1. ( k. 4512-4514 akt sprawy o sygn. […]), adw. M. K. i adw. M.K.1. – pełnomocników osoby wykonującej prawa zmarłego pokrzywdzonego X. X. - M. M. ( k. 4517-4528 akt sprawy o sygn. […]) i adw. M. T. - pełnomocnika opiekuna prawnego małoletniego X.X.1. - A. S. ( k. 4546-4586 akt sprawy o sygn. […]) na postanowienie prokuratora Prokuratury Regionalnej w […] z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. […], o umorzeniu śledztwa oraz zażalenia z dnia 26 lutego 2025 r. R. P. – […] ( k. 4506 akt sprawy o sygn. […]) na zarządzenie z dnia 17 lutego 2025 r. o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie z dnia 8 stycznia 2025 r. o umorzeniu śledztwa ( k. 4511 akt sprawy o sygn. […]), do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu spoza obszaru właściwości Sądu Okręgowego w X. i Sądu Okręgowego w X.1. z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Przedmiotowa sprawa (o sygn. […]) dotyczy wskazanych wyżej zażaleń na postanowienie prokuratora Prokuratury Regionalnej w […] z dnia 8 stycznia 2025 r., sygn. […], o umorzeniu śledztwa w sprawie o czyn zabroniony z art. 231 § 1 k.k. (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.), rzekomo popełniony m. in. przez sędziów Sądu Rejonowego w X. w sprawach o sygn. […], […], […] ([…], […], […]) poprzez nieprawidłową realizację czynności zabezpieczających wynikających z art. 109 k.r. i o., w sytuacji zagrożenia dobra małoletnich X. X. i X.X.1. i działania tym samym na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego ww. pokrzywdzonych (czyn z pkt. 1 zaskarżonego postanowienia). Uzasadniając potrzebę przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu Sąd Rejonowy w X. stwierdził m. in., że cyt.: „[s]prawy o sygn. […] i […] były prowadzane przez SSR X. Y., która nadal pracuje w […] Wydziale Rodzinnym, a uprzednio pracowała w […] Wydziale Karnym Sądu Rejonowego. Z kolei sprawa o sygn. […] była w referacie obecnej Prezes Sądu Rejonowego w X. SSR X.Y.1. Oczywistym jest, że jako Prezes Sądu Rejonowego w X. SSR X.Y.1. pozostaje zwierzchnikiem służbowym wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w X. Pozostali w/w sędziowie pozostają w relacjach zawodowych i koleżeńskich z resztą grona sędziowskiego, głównie w pionie karnym, gdyż często razem orzekali w jednych wydziałach w przeszłości. W związku z tym ewentualnie podjęta procedura odebrania oświadczeń od poszczególnych sędziów i rozpoznania indywidualnych wniosków o wyłączenie, jak pokazuje praktyka, będzie procesem wielomiesięcznym”. Ponadto, z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że liczne grono sędziów sądu właściwego orzekało w sprawach dotyczących rodziny pokrzywdzonych, byli to: SSR X.Y.1., SSR X.Y.2. , SSR X.Y.3., SSR X.Y., SSR X.Y.4., SSR X.Y.5., SSR X.Y.6., SSR X.Y.7. Osoby te, jak wskazał sąd wnioskujący, są w dalszym ciągu czynnymi sędziami orzekającymi w ramach […] Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego w X. Co więcej, część z nich przez długi okres była związana z pionem karnym właściwym do rozpoznania zażaleń w tej sprawie, tj. SSR X.Y.2., SSR X.Y.3., SSR X.Y.7., SSR X.Y i SSR X.Y.5. Rozpoznanie zażaleń, w których sformułowano zarzuty dopuszczenia się nieprawidłowości m. in. przez ustalonych sędziów Sądu Rejonowego w X., w tym osobę aktualnie kierującą tym Sądem, może wywołać u uczestników tego postępowania (w szczególności u samych skarżących) lub u postronnych obserwatorów przeświadczenie - choćby mylne - o niemożności bezstronnego rozpoznania tej sprawy ( k. 3-6 akt SN). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2025 r. wniosek Sądu Rejonowego w X. o przekazanie sprawy o sygn. akt […] do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zarejestrowano w repertorium KO pod numerem IV KO 58/25 zaś co do sprawy o sygn. akt […] wniosek zarejestrowano odrębnie w repertorium KO pod numerem IV KO 60/25 ( k. 7 akt SN). Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. IV KO 60/25, Sąd Najwyższy przekazał sprawę zażalenia R. P. – […] na zarządzenie prokuratora Prokuratury Regionalnej w […] z dnia 17 lutego 2025 r. o odmowie przyjęcia zażalenia na postanowienie z dnia 8 stycznia 2025 r. o umorzeniu śledztwa, sygn. […], do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Y. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego w X. zasługiwała na uwzględnienie i sprawę należało przekazać do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Orzecznictwo Sądu Najwyższego stoi na stanowisku, że zastosowanie art. 37 k.p.k. uzasadniają takie konkretne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie - chociażby mylne - o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2007 r., II KO 36/07, SIP «Lex» nr 282245). W podobnym duchu wypowiedziała się najwyższa instancja sądowa choćby w postanowieniach z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, OSNKW 1995 nr 9-10, poz. 68, str. 83 czy z dnia 17 maja 2006 r., II KO 27/06, SIP «Lex» nr 186944. Każdorazowo wniosek o przekazanie danej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, o którym mowa w art. 37 k.p.k. należy potraktować indywidualnie. Decyzja o przekazaniu sprawy, wynikająca z potrzeby uniknięcia uszczerbku dla dobra wymiaru sprawiedliwości, musi uwzględniać niepowtarzalny układ faktyczny i procesowy danej sprawy. To konkretne okoliczności sprawy determinują potrzebę ewentualnego odstąpienia do zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Konieczność rozpoznania przez sąd właściwy miejscowo środków zaskarżenia na postanowienie w przedmiocie umorzenia śledztwa co do czynu zabronionego, którego mieli się rzekomo dopuścić m. in. sędziowie Sądu Rejonowego w X., tj. SSR X. Y. oraz SSR X.Y.1., która pozostaje przełożonym - w sensie podległości administracyjnej - wszystkich sędziów orzekających w ww. Sądzie, w tym sędziego referenta sprawy, stanowi sama w sobie okoliczność, która w zewnętrznym odbiorze osłabiać może zaufanie do bezstronności sądu właściwego do rozpoznania sprawy przez powstanie wątpliwości co do istnienia warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy nie tylko w oczach samych zainteresowanych, tj. autorów zażaleń, ale również w odbiorze społecznym, co uzasadnia przekazanie jej innemu sądowi równorzędnemu do rozpoznania. Nie bez znaczenia pozostaje też okoliczność, iż sprawa tragicznie zmarłego X. X. ma duży wydźwięk społeczny. Jak trafnie wskazał sąd wnioskujący cyt.: „[s]ama tragiczna śmierć, jak i towarzyszące temu okoliczności związane z działaniem organów państwa w okresie poprzedzającym, wywołały silne poruszenie wśród opinii publicznej i nadal pozostaje w zainteresowaniu nie tylko mediów, relacjonujących na bieżąco przebieg postępowania, ale różnych organizacji społecznych”. Dla dobra wymiaru sprawiedliwości w zaistniałej sytuacji z uwagi również na przedmiot postępowania uznano za konieczne, aby wszelkie decyzje procesowe i orzeczenie sądowe były wydawane poza okręgiem […] i […], gdyż sprawa niniejsza obejmuje też postępowania prowadzone przez ustalonych sędziów Sądu Rejonowego w X.2. Tym samym j ako właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy należało wskazać na Sąd Rejonowy w Y., znajdujący się w obszarze właściwości Sądu Okręgowego w Y., bacząc na to, by odległość dzieląca sąd właściwy z delegacji od siedziby Sądu Rejonowego w X. była możliwie niewielka i tym samym dojazd do wskazanego sądu dla uczestników postępowania najmniej uciążliwy. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia. [PŁ] [a.ł]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę