IV KO 54/15

Sąd Najwyższy2015-08-26
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
przekazanie sprawysąd najwyższysąd okręgowybezstronność sędziegodobro wymiaru sprawiedliwościpokrewieństwokonflikt interesówkodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy przekazał sprawę innemu sądowi równorzędnemu ze względu na bliskie pokrewieństwo Prezesa Sądu Okręgowego z oskarżycielką posiłkową, co mogło budzić wątpliwości co do bezstronności sądu.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Okręgowego w Kielcach o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Powodem wniosku były wątpliwości co do bezstronności Sądu Okręgowego w Kielcach, którego Prezes jest bratem oskarżycielki posiłkowej. Sąd Najwyższy uznał, że taka sytuacja, mimo braku bezpośredniego wpływu na sędziów orzekających, mogła negatywnie wpływać na opinię publiczną i budzić wątpliwości co do obiektywizmu postępowania, dlatego przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w Radomiu.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Okręgowego w Kielcach o przekazanie sprawy karnej dotyczącej oskarżonego W. W. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Okręgowy w Kielcach wystąpił z wnioskiem na podstawie art. 37 k.p.k., wskazując, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za takim rozwiązaniem. Uzasadnienie wniosku opierało się na fakcie, że oskarżycielką posiłkową w sprawie jest M. M., która jest siostrą Prezesa Sądu Okręgowego w Kielcach. Sąd Okręgowy uznał, że orzekanie w tej sprawie przez sąd, którego Prezes jest blisko spokrewniony z jedną ze stron, mogłoby negatywnie wpływać na opinię publiczną i budzić wątpliwości co do bezstronności sądu. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, podkreślając, że choć Prezes sądu sprawuje jedynie nadzór administracyjny, a sędziowie są niezawiśli, to sama bliska relacja może rodzić w odbiorze społecznym przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. Wskazano, że w tej konkretnej sytuacji wątpliwości te nie byłyby pozbawione podstaw. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Radomiu jako najbliższemu sądowi równorzędnemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, takie pokrewieństwo, nawet jeśli nie wpływa bezpośrednio na niezawisłość orzeczniczą sędziów, może rodzić uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu w odbiorze społecznym, co przemawia za przekazaniem sprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której Prezes sądu jest bratem oskarżycielki posiłkowej, może budzić wątpliwości co do bezstronności sądu, nawet jeśli sędziowie są niezawiśli. Wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości i uniknięcie kwestionowania prawidłowości orzeczenia uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
W. W.osoba_fizycznaoskarżony
M. M.osoba_fizycznaoskarżycielka posiłkowa

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Instytucja przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu może być zastosowana, gdy istnieją jednoznaczne okoliczności wskazujące, że pozostawienie sprawy w danym sądzie sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, stwarzając przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy.

Pomocnicze

k.k. art. 224 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą istnieć obiektywnie lub ich istnienie należy wykazać, nie zaś opierać się jedynie na domniemaniach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bliskie pokrewieństwo Prezesa Sądu Okręgowego z oskarżycielką posiłkową może budzić wątpliwości co do bezstronności sądu. Taka sytuacja może negatywnie wpływać na opinię publiczną i odbiór społeczny postępowania. Wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości wątpliwości co do ich bezstronności okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie muszą istnieć obiektywnie, albo też ich istnienie należy wykazać, nie zaś - jak to czyni wnioskodawca - opierać się jedynie na domniemaniach Prezes sądu sprawuje jedynie administracyjny nadzór nad sędziami, a sferę orzeczniczą chroni zasada sędziowskiej niezawisłości, ale nawet taka "zależność" może być powodem powstania w opinii publicznej i odbiorze społecznym przeświadczenia o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób wolny od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów

Skład orzekający

Eugeniusz Wildowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 37 k.p.k. w kontekście potencjalnych wątpliwości co do bezstronności sądu wynikających z relacji rodzinnych osób pełniących funkcje administracyjne w sądzie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pokrewieństwa Prezesa sądu z jedną ze stron postępowania apelacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak relacje rodzinne i potencjalne konflikty interesów mogą wpływać na postrzeganie bezstronności sądu, nawet jeśli nie ma bezpośredniego dowodu na ingerencję w proces orzeczniczy.

Czy pokrewieństwo Prezesa Sądu z uczestnikiem sprawy może podważyć zaufanie do wymiaru sprawiedliwości?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KO 54/15
POSTANOWIENIE
Dnia 26 sierpnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie
W. W.
oskarżonego z art. 224 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 sierpnia 2015 r.,
wniosku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 30 czerwca 2015 r.
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Radomiu.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 października 2014 r. Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim uznał oskarżonego W. W. za winnego popełnienia czynów z art. 224 § 1 k.k. i innych i za to skazał go na karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 20 zł każda.
Od powyższego wyroku apelację do Sądu Okręgowego w Kielcach złożył obrońca oskarżonego W. W.
W dniu 18 lutego 2015 r. oskarżony W. W. złożył szereg pism, w których wnioskował o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w K. wskazanych z imienia i nazwiska. W uzasadnieniu podniósł, że Prezes Sądu Okręgowego w K. jest bratem oskarżycielki posiłkowej M. M., a łączące go bliskie stosunki i relacje służbowe ze wskazanymi w pismach sędziami, rodzą wątpliwości, co do ich bezstronności w rozpoznaniu niniejszej sprawy.
Postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Kielcach nie uwzględnił wniosku oskarżonego o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy SSO A. S., SSO E. O. i SSO K. S., wskazując że dotyczy on tylko tych sędziów, gdyż zostali oni wyznaczeni do składu rozpoznającego przedmiotową sprawę, ponadto zaś, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie muszą istnieć obiektywnie, albo też ich istnienie należy wykazać, nie zaś - jak to czyni wnioskodawca - opierać się jedynie na domniemaniach.
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Kielcach wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie tej sprawy na podstawie art. 37 k.p.k. innemu sądowi równorzędnemu, gdyż przemawia za tym dobro wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadniając wystąpienie Sąd Okręgowy w Kielcach stwierdził, że orzekanie w sprawie przez sąd właściwy, wobec faktu, że oskarżycielką posiłkową w niniejszej sprawie jest M. M. – osoba najbliższa dla Prezesa Sądu Okręgowego w K., mogłoby negatywnie wpływać na opinię o przebiegu postępowania przed Sądem Okręgowym w K.
oraz wzbudzić powszechne wątpliwości, co do bezstronności tego sądu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Odstąpienie od zasady
rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo i przekazanie jej innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobro wymiaru sprawiedliwości.
Skorzystanie z instytucji określonej w art. 37 k.p.k. możliwe jest więc tylko wtedy, gdy realnie występują okoliczności, które mogą stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w sądzie miejscowo właściwym
.
Takie okoliczności zaistniały w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sytuacja, w której właściwym do rozpoznania apelacji jest sąd, którego Prezes jest jednocześnie bratem jednej ze stron będącego przedmiotem kontroli apelacyjnej postępowania, może rodzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności orzekania. Wprawdzie
Prezes sądu sprawuje jedynie administracyjny nadzór nad sędziami, a sferę orzeczniczą chroni zasada sędziowskiej niezawisłości, ale nawet taka "zależność" może być powodem powstania w
opinii publicznej i odbiorze społecznym przeświadczenia o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób wolny od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów, a to z kolei rodzi ryzyko negatywnej oceny i kwestionowania prawidłowości wydanego orzeczenia. Należy przy tym
zauważyć, że w niniejszej sprawie realność zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości wynikałaby nie tylko z potencjalnej możliwości pojawienia się w opinii publicznej krytycznych komentarzy, czy opinii, lecz przede wszystkim z faktu, iż - z uwagi na bliskie związanie oskarżycielki posiłkowej z sądem właściwym do rozpoznania środka odwoławczego – nie byłyby one, choć nieuprawnione, pozbawione podstaw.
Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić zatem należy, że wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu, czyli w tym wypadku - Sądowi Okręgowemu w Radomiu, jako najbliżej położonemu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
l.n

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI