IV KO 51/15

Sąd Najwyższy2015-08-26
SNKarneprzestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentówŚrednianajwyższy
przekazanie sprawywłaściwość sądubiegły sądowybezstronność sądudobro wymiaru sprawiedliwościkodeks postępowania karnegooszustwo

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Rejonowego o przekazanie sprawy z uwagi na zawodowe powiązania oskarżonych z sądem, uznając, że nie ma to wpływu na bezstronność orzekania.

Sąd Rejonowy w Rzeszowie wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej H. M. i E. R., oskarżonych o fałszowanie dokumentów i oszustwo, innemu sądowi. Uzasadnieniem była potencjalna wątpliwość co do bezstronności sądu, ponieważ oskarżeni byli biegłymi sądowymi współpracującymi z Sądem Okręgowym w Rzeszowie. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, podkreślając, że instytucja przekazania sprawy jest wyjątkowa i nie można jej stosować jedynie z powodu zawodowych kontaktów oskarżonych z sędziami.

Sąd Rejonowy w Rzeszowie zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy dotyczącej H. M. i E. R., oskarżonych o popełnienie przestępstw z art. 271 § 3 k.k. (fałszowanie dokumentów) oraz art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (oszustwo). Jako powód wniosku wskazano fakt, że oskarżeni byli biegłymi sądowymi z listy Sądu Okręgowego w Rzeszowie, którzy przez lata wydawali opinie w postępowaniach karnych. Sąd Rejonowy obawiał się, że orzekanie w tej sprawie przez sąd właściwy mogłoby negatywnie wpłynąć na opinię o przebiegu postępowania i wzbudzić wątpliwości co do bezstronności sądu. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek na posiedzeniu, nie uwzględnił go. W uzasadnieniu podkreślono, że instytucja przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi (tzw. właściwość z delegacji, art. 37 k.p.k.) ma charakter wyjątkowy i nie może być interpretowana rozszerzająco. Odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo jest możliwe tylko w sytuacjach jednoznacznie świadczących o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zaznaczył, że sam fakt wykonywania przez oskarżonych obowiązków biegłych i związana z tym znajomość niektórych sędziów nie stanowi wystarczającej przesłanki do powstania wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu. Biegli są uczestnikami postępowań, a ich późniejsze wystąpienie w innej roli procesowej nie przekłada się automatycznie na zagrożenie swobody orzekania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt zawodowych powiązań oskarżonych z sędziami sądu właściwego nie stanowi wystarczającej przesłanki do przekazania sprawy innemu sądowi.

Uzasadnienie

Instytucja przekazania sprawy jest wyjątkiem i wymaga jednoznacznych dowodów na to, że pozostawienie sprawy w sądzie właściwym sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Zawodowe kontakty oskarżonych z sędziami nie podważają automatycznie obiektywizmu i bezstronności sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy w Rzeszowie (wniosek odrzucony)

Strony

NazwaTypRola
H. M.osoba_fizycznaoskarżony
E. R.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Instytucja właściwości z delegacji ma charakter wyjątkowy i nie może być interpretowana rozszerzająco. Może być zastosowana tylko w razie zaistnienia okoliczności dających podstawę do racjonalnego twierdzenia, że powstają wątpliwości co do zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny.

Pomocnicze

k.k. art. 271 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 13 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 286 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Instytucja przekazania sprawy jest wyjątkiem i wymaga uzasadnienia sprzeciwiającego się dobru wymiaru sprawiedliwości. Zawodowe kontakty oskarżonych z sędziami nie podważają automatycznie bezstronności sądu. Biegli sądowi są uczestnikami postępowań, a ich późniejsze wystąpienie w innej roli procesowej nie zagraża swobodzie orzekania.

Odrzucone argumenty

Potencjalne wątpliwości co do bezstronności sądu z powodu zawodowych powiązań oskarżonych z sędziami.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja tzw. właściwości z delegacji, określona w art. 37 k.p.k., ma charakter wyjątkowy. Przepis ten, jako wprowadzający wyjątek od zasady kodeksowej, nie może być interpretowany rozszerzająco. Odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobro wymiaru sprawiedliwości. Nie można, co do zasady, uznać, że sytuacja taka powstaje tylko z tego powodu, że oskarżonym w procesie karnym jest osoba znana sędziom sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyłącznie z racji kontaktów o charakterze zawodowym.

Skład orzekający

Eugeniusz Wildowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 37 k.p.k. dotyczącego przekazania sprawy z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w kontekście zawodowych powiązań stron z sądem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy w postępowaniu karnym, gdzie powodem są zawodowe relacje oskarżonych z sędziami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą przekazywania spraw, co jest istotne dla prawników procesowych, ale nie zawiera nietypowych faktów czy zaskakujących rozstrzygnięć dla szerszej publiczności.

Czy znajomość z sędzią dyskwalifikuje sąd? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady przekazywania spraw.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KO 51/15
POSTANOWIENIE
Dnia 26 sierpnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz
w sprawie
H. M. i E. R.
oskarżonych z art. 271 § 3 k.k. i in.
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 sierpnia 2015 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
z dnia 25 czerwca 2015 r.
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie na podstawie art. 37 k.p.k. innemu sądowi równorzędnemu do rozpoznania sprawę H. M. i E. R. oskarżonych z art. 271 § 3 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k..
Uzasadniając wystąpienie Sąd Rejonowy w Rzeszowie stwierdził, że orzekanie w sprawie przez sąd właściwy, wobec objęcia zawiadomieniem o przestępstwie biegłych sądowych z listy biegłych Sądu Okręgowego w Rzeszowie – H. M. i E. R.,
którzy przez szereg lat wydawali opinie w postępowaniach karnych,
mogłoby negatywnie wpływać na opinię o przebiegu postępowania przed Sądem Rejonowym w Rzeszowie
oraz wzbudzić powszechne wątpliwości, co do bezstronności tego sądu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja tzw. właściwości z delegacji, określona w art. 37 k.p.k., ma charakter wyjątkowy. Przepis ten, jako wprowadzający wyjątek od zasady kodeksowej, nie może być interpretowany rozszerzająco
. Odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobro wymiaru sprawiedliwości.
W istocie więc skorzystanie z instytucji określonej w art. 37 k.p.k. możliwe jest tylko w razie zaistnienia okoliczności, dających podstawę do racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym powstają wątpliwości co do zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68;
z dnia 26 lutego 2007 r., IV KO 11/07,
LEX nr 568451
).
Nie można, co do zasady, uznać, że sytuacja taka powstaje tylko z tego powodu, że oskarżonym w procesie karnym jest osoba znana sędziom sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyłącznie z racji kontaktów o charakterze zawodowym.
Sam fakt wykonywania przez oskarżonych obowiązków biegłych w sprawach rozpoznawanych przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie i związana z tym znajomość niektórych sędziów tego sądu, nie stanowią jeszcze dostatecznej przesłanki do uznania, że może powstać wątpliwość co do obiektywizmu i bezstronności orzekania przez Sąd występujący z wnioskiem. Nie należy bowiem tracić z pola uwagi, że biegli są wyłącznie uczestnikami konkretnych postępowań, zaś ich późniejsze wystąpienie w odmiennej roli procesowej, nie przekłada się automatycznie na zagrożenie swobody orzekania, ani nie podważa obiektywizmu sądu właściwego do rozpoznania jego sprawy (por. p
ostanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 11 lipca 2013 r.,
IV KO 46/13,
LEX nr 1331372;
z dnia 21 kwietnia 2005 r., IV KO 11/05, LEX nr 223005; z dnia 25 lutego 2010 r., II KO 5/10, LEX nr 843243; z dnia 28 września 2007 r., V KO 58/07, LEX nr 476222; z dnia 14 grudnia 2010 r., III KO 105/10, LEX nr 843447; z dnia 27 kwietnia 2005 r., IV KO 25/05, LEX nr 222445).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
l.n

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI