IV KO 4/22

Sąd Najwyższy2022-10-20
SNKarnewznowienie postępowaniaŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniaIPNrepresje politycznehistoria Polskiwyrok z PRLnielegalne posiadanie broniSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie postępowania dotyczącego wyroku z 1948 r., uznając, że nowe dowody z IPN nie potwierdziły politycznego charakteru skazania.

Pełnomocnik E. J. złożył wniosek o wznowienie postępowania, domagając się unieważnienia wyroku skazującego jej ojca B. M. z 1948 r. Uzasadnieniem były nowe informacje z IPN, sugerujące polityczny charakter skazania za posiadanie broni. Sąd Najwyższy, po analizie akt IPN, uznał wniosek za niezasadny, stwierdzając brak dowodów na polityczny charakter represji i nieprzedstawienie przez wnioskodawcę konkretnych nowych dowodów obalających prawomocne orzeczenie.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o wznowienie postępowania, zainicjowany przez pełnomocnika E. J., dotyczący postanowienia Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 1998 r., które oddaliło wniosek o unieważnienie wyroku skazującego ojca wnioskodawczyni, B. M., z 1948 r. Głównym argumentem wnioskodawczyni było istnienie nowych informacji w aktach Instytutu Pamięci Narodowej, które miały dowodzić, że postępowanie przeciwko B. M. miało charakter polityczny i stanowiło represję za jego działalność opozycyjną. Sąd Najwyższy, po zapoznaniu się z aktami IPN, nie znalazł jednak potwierdzenia tych twierdzeń. Stwierdzono, że nowe dowody nie wskazują na zaistnienie pomyłki sądowej ani na polityczny charakter represji związanej z nielegalnym posiadaniem broni. Podkreślono, że ciężar udowodnienia przesłanek do wznowienia postępowania spoczywa na wnioskodawcy, a samo powołanie się na nowe dokumenty bez wskazania konkretnych fragmentów mających znaczenie dla sprawy nie jest wystarczające do wzruszenia prawomocnego orzeczenia, które korzysta z domniemania prawidłowości. W konsekwencji, wniosek został oddalony, a wnioskodawczyni obciążono kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, nowe dowody z akt IPN nie potwierdziły politycznego charakteru skazania i nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania, jeśli nie wskazują na konkretną pomyłkę sądową lub wadę prawną.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że nowe dowody z IPN nie wykazały, iż skazanie B. M. za nielegalne posiadanie broni miało charakter polityczny i było represją. Podkreślono, że wnioskodawca musi precyzyjnie wskazać, jakie konkretne nowe dowody i fragmenty akt IPN obalają ustalenia sądu i wskazują na pomyłkę sądową, a samo twierdzenie o istnieniu takich dowodów nie jest wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Apelacyjny w Białymstoku (w pierwotnym rozstrzygnięciu)

Strony

NazwaTypRola
E. J.osoba_fizycznawnioskodawczyni
B. M.osoba_fizycznaoskarżony (w sprawie pierwotnej)

Przepisy (1)

Główne

k.p.k. art. 540 § 1 pkt 2 lit. a

Kodeks postępowania karnego

Przepis ten dotyczy nowych faktów lub dowodów wskazujących na zaistnienie określonej pomyłki sądowej lub wadliwość orzeczenia, które mogłyby prowadzić do jego unieważnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nowe dowody z IPN nie potwierdzają politycznego charakteru skazania. Wnioskodawca nie wykazał konkretnych błędów w ustaleniach faktycznych lub wad prawnych orzeczenia. Ciężar udowodnienia przesłanek do wznowienia postępowania spoczywa na wnioskodawcy.

Odrzucone argumenty

Nowe informacje z akt IPN wskazują na polityczny charakter skazania B. M. i represje za działalność opozycyjną.

Godne uwagi sformułowania

W przepisie art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. chodzi tylko o takie nowe fakty lub dowody, które wskazują na zaistnienie określonej pomyłki sądowej. Każde prawomocne orzeczenie sądu korzysta z domniemania prawidłowości zawartych w nim rozstrzygnięć, dopóki wnioskodawca nie wykaże, że jest ono obarczone konkretnymi błędami w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych lub wadami prawnymi. Samo twierdzenie, że w obecnym stanie wiedzy uzupełnionym nowymi dokumentami istnieje podstawa do wznowienia postępowania nie jest wystarczające.

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący

Andrzej Siuchniński

członek

Włodzimierz Wróbel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania karnego na podstawie nowych dowodów, zwłaszcza w kontekście represji politycznych z okresu PRL."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nowe dowody nie są wystarczająco precyzyjnie przedstawione przez wnioskodawcę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy próby rehabilitacji osoby skazanej w okresie PRL na podstawie nowych dowodów z IPN, co ma duży wymiar historyczny i społeczny.

Czy akta IPN mogą unieważnić wyrok sprzed dekad? Sąd Najwyższy rozstrzyga sprawę represji politycznych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KO 4/22
POSTANOWIENIE
Dnia 20 października 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący)
‎
SSN Andrzej Siuchniński
‎
SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca)
w sprawie
E. J.
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 20 października 2022 r.,
‎
wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku
‎
z dnia 28 kwietnia 1998 r., sygn. akt II AKz 108/98,
p o s t a n o w i ł:
1) oddalić wnosek;
2) obciążyć
E.J. kosztami sądowymi postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania.
UZASADNIENIE
Pełnomocnik wnioskodawczyni E. J. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 1998 r. (II AKz 108/98) oddalającym wniosek o unieważnienie wyroku skazującego jej ojca B. M. z dnia 31 sierpnia 1948 r. Uzasadnieniem wniosku były rzekome nowe informacje zawarte w aktach IPN potwierdzające, że postępowanie przeciwko B. M. było prowadzone wyłącznie z powodów politycznych i stanowiło represję za jego działalność opozycyjną. Pełnomocnik wnioskodawczyni zwrócił się o uzyskanie akt oddziału IPN w Białymstoku dotyczących skazanego - IPN
[…]
.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wniosek okazał się niezasadny.
W przepisie art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. chodzi tylko o takie nowe fakty lub dowody, które wskazują na zaistnienie określonej pomyłki sądowej. Nowe fakty lub dowody powinny więc wskazywać na wysokie prawdopodobieństwo uznania za nieważne orzeczenia w stosunku do osoby, której działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przyniosła represje w postaci niezasadnego skazania. Sam fakt zgłoszenia nowego dowodu nie obliguje sądu do wznowienia postępowania, skoro każdy prawomocne orzeczenie sądu korzysta z domniemania prawidłowości zawartych w nim rozstrzygnięć, dopóki wnioskodawca nie wykaże, że jest ono obarczone konkretnymi błędami w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych lub wadami prawnymi. Pełnomocnik wnioskodawczyni nie precyzuje w żadnym miejscu swojego wniosku, jakie konkretnie nowe dokumenty zawarte w aktach IPN, a nieznane na etapie procedowania przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w 1998 r. miałyby mieć takie znaczenie dla sprawy, by prawomocne orzeczenie miałoby zostać uchylone.
Sąd Najwyższy uzyskał z IPN wskazywane przez pełnomocnika wnioskodawczyni akta. Ich uważna lektura nie pozwala na powzięcie wniosku, że skazanie B.M. za nielegalne posiadanie broni miało charakter polityczny i było represją za jego rzekomą działalność wspierającą antykomunistyczną opozycję w tamtych czasach. Można racjonalnie założyć, że pełnomocnik wnioskodawczyni, skoro wskazał na te konkretne akta IPN zapoznał się z nimi i na podstawie tej lektury wywiódł wniosek, że są one wystarczające do wzruszenia postanowienia Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Nie zasygnalizował jednak w żadnym miejscu, który ich fragment nieznany wcześniej temu sądowi miałby przemawiać za wznowieniem postępowania. Przypomnieć wypada, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia ziszczenia się przesłanki do wznowienia postępowania. Samo twierdzenie, że w obecnym stanie wiedzy uzupełnionym nowymi dokumentami istnieje podstawa do wznowienia postępowania nie jest wystarczające.
Wobec tego należało wniosek uznać za niezasadny.
[as]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI