Orzeczenie · 2024-06-03

IV KO 35/23

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-06-03
SNKarnepostępowanie wykonawczeWysokanajwyższy
koszty sądowepomoc prawna z urzęduVATTrybunał KonstytucyjnySąd Najwyższyniekonstytucyjnośćadwokat

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 czerwca 2024 r. uzupełnił swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie IV KO 35/23, dotyczącej skazanego Ł. M. Pierwotnie Sąd Najwyższy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokat A. W. kwotę 720 zł brutto (bez stawki VAT) za sporządzenie opinii o braku podstaw do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a także kwotę 13,60 zł tytułem zwrotu innych wydatków. Podstawą prawną były przepisy Prawa o adwokaturze oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Sąd nie zasądził wówczas VAT, ponieważ wskazany akt prawny nie przewidywał uregulowania tożsamego z rozporządzeniem dotyczącym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Obrońca skazanego wystąpiła jednak o wypłatę wynagrodzenia, doliczając do faktury 23% VAT (165,60 zł). Biuro Finansowe SN zwróciło fakturę z prośbą o uzupełnienie postanowienia. Sąd Najwyższy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2024 r. (SK 90/22), który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy różnicujące stawki opłat za pomoc prawną udzieloną z urzędu od stawek dla adwokatów z wyboru, stwierdził konieczność uzupełnienia postanowienia. W związku z tym, na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokat A. W. kwotę 165,60 zł tytułem uzupełnienia, stanowiącą 23% VAT od zasądzonej wcześniej kwoty. Sąd podkreślił, że nie można pominąć § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., a przyznana opłata w stawce jak dla adwokata z wyboru musi zostać powiększona o VAT. Wskazano również na nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r., które zacznie obowiązywać od 5 czerwca 2024 r. i również przewiduje takie rozwiązanie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzupełnianie orzeczeń o koszty w związku z niekonstytucyjnością przepisów, prawo do VAT dla adwokatów z urzędu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy konkretnego stanu prawnego i orzeczenia TK.

Zagadnienia prawne (2)

Czy adwokatowi z urzędu przysługuje zwrot podatku VAT od zasądzonego wynagrodzenia, jeśli pierwotne rozporządzenie nie przewidywało jego naliczania, a późniejsze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdziło niezgodność z Konstytucją przepisów różnicujących stawki opłat?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przysługuje.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność z Konstytucją przepisów różnicujących stawki opłat za pomoc prawną z urzędu i z wyboru, należy uzupełnić postanowienie o zasądzenie VAT od wynagrodzenia adwokata z urzędu, stosując analogiczne zasady jak dla adwokatów z wyboru.

Jaka jest podstawa prawna do uzupełnienia postanowienia sądu w zakresie kosztów postępowania po stwierdzeniu niekonstytucyjności przepisów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Uzasadnienie

Konstytucyjna zasada związania sądu wyrokami Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP) nakłada obowiązek dostosowania orzeczeń do stwierdzonej niekonstytucyjności przepisów, co może wymagać uzupełnienia wcześniejszych rozstrzygnięć w trybie procesowym.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uzupełnienie postanowienia
Strona wygrywająca
A. W.

Strony

NazwaTypRola
Ł. M.osoba_fizycznaskazany
A. W.osoba_fizycznaadwokat z urzędu
Skarb Państwaorgan_państwowystrona obciążona kosztami

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 626 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nakłada na sądy obowiązek stosowania przepisów w zgodzie z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego, w tym uzupełniania wcześniejszych orzeczeń.

Pomocnicze

Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1

Ustawa Prawo o adwokaturze

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 11 § ust. 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu

Nowe rozporządzenie, które zacznie obowiązywać od 5 czerwca 2024 r. i przewiduje powiększenie opłaty o VAT.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność z Konstytucją przepisów różnicujących stawki opłat za pomoc prawną z urzędu i z wyboru. • Obowiązek stosowania przepisów w zgodzie z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego. • Analogiczne traktowanie adwokatów z urzędu i z wyboru w zakresie opłat i VAT.

Godne uwagi sformułowania

zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adwokat A. W. tytułem uzupełnienia kwotę 165,60 zł (sto sześćdziesiąt pięć złotych i 60/100) stanowiącą 23% VAT od zasądzonej kwoty w wysokości 720 zł • uznał, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. [...] jest niezgodny z [...] Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. • zaszła konieczność dodatkowego ustalenia wysokości kosztów w trybie art. 626 § 2 k.p.k., skoro została stwierdzona niekonstytucyjność w/w rozporządzenia

Skład orzekający

Andrzej Stępka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzupełnianie orzeczeń o koszty w związku z niekonstytucyjnością przepisów, prawo do VAT dla adwokatów z urzędu."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i orzeczenia TK.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wpływają na bieżące rozstrzygnięcia sądów i jak korygowane są wcześniejsze decyzje, co jest istotne dla praktyków prawa.

Sąd Najwyższy przyznaje VAT adwokatowi z urzędu po wyroku TK!

Dane finansowe

WPS: 720 PLN

wynagrodzenie adwokata z urzędu: 720 PLN

zwrot innych wydatków: 13,6 PLN

VAT od wynagrodzenia adwokata z urzędu: 165,6 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst