IV KO 18/20

Sąd Najwyższy2020-02-28
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
przekazanie sprawywłaściwość sądubiegły sądowybezstronność sądudobro wymiaru sprawiedliwościkodeks postępowania karnegofałszowanie dokumentów

Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Rejonowego o przekazanie sprawy karnej biegłego sądowego innemu sądowi, uznając brak podstaw do obaw o bezstronność.

Sąd Rejonowy w C. wystąpił z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej biegłego sądowego innemu sądowi, powołując się na potencjalne obawy co do obiektywizmu orzekania ze względu na fakt, że oskarżony przez lata wydawał opinie dla sądów i prokuratur. Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku, stwierdzając, że bycie biegłym sądowym samo w sobie nie stanowi zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a zarzucane czyny nie są związane z pełnieniem funkcji biegłego. Podkreślono, że dotychczasowe postępowanie nie budziło zastrzeżeń oskarżonego.

Sąd Rejonowy w C. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej przeciwko S. S., oskarżonemu o fałszowanie dokumentów i oszustwa, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Jako powód wskazano dobro wymiaru sprawiedliwości, argumentując, że oskarżony jest biegłym sądowym, który przez wiele lat wydawał opinie dla sądów i prokuratur, co mogłoby budzić obawy co do obiektywnego orzekania. Sąd Rejonowy wspomniał również, że sam oskarżony podnosił tego rodzaju przesłanki w jednym z pism procesowych. Sąd Najwyższy nie podzielił tych argumentów. Stwierdził, że instytucja przekazania sprawy jest wyjątkiem i wymaga szczególnych okoliczności, a obawa o postrzeganie postępowania jako nieobiektywnego nie jest wystarczająca. Podkreślono, że biegły sądowy jest uczestnikiem postępowania jak każdy inny, a jego wcześniejsza działalność nie stanowi zagrożenia dla bezstronności sądu. Przywołano wcześniejsze orzecznictwo Sądu Najwyższego w podobnych sprawach. Zaznaczono, że zarzucane oskarżonemu czyny nie są związane z jego działalnością biegłego, a wcześniejsze postępowanie w tej sprawie (wyrok Sądu Rejonowego i jego uchylenie przez Sąd Okręgowy) nie wykazało wątpliwości co do obiektywizmu. Sąd Najwyższy uznał, że pismo oskarżonego, na które powołał się Sąd Rejonowy, dotyczyło zastrzeżeń wobec prokuratury, a nie sądu, i nie podważa bezstronności Sądu Rejonowego. W konsekwencji Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przekazania sprawy innemu sądowi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt bycia biegłym sądowym nie stanowi podstawy do przekazania sprawy, jeśli zarzucane czyny nie są związane z pełnieniem tej funkcji, a dotychczasowe postępowanie nie budziło zastrzeżeń.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że instytucja przekazania sprawy jest wyjątkiem i wymaga szczególnych okoliczności. Bycie biegłym sądowym nie podważa bezstronności sądu, a obawy o postrzeganie postępowania jako nieobiektywnego nie są wystarczające. Przywołano wcześniejsze orzecznictwo potwierdzające ten pogląd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

nie uwzględnić wniosku

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy w C. (wniosek odrzucony)

Strony

NazwaTypRola
S. S.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Instytucja ma charakter wyjątku i powinna być stosowana jedynie w szczególnych przypadkach.

Pomocnicze

k.k. art. 271 § § 1 i 3

Kodeks karny

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bycie biegłym sądowym samo w sobie nie stanowi zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Zarzucane czyny oskarżonemu nie są związane z pełnieniem funkcji biegłego sądowego. Dotychczasowe postępowanie nie budziło zastrzeżeń oskarżonego pod kątem obiektywizmu i bezstronności. Subiektywne przekonanie oskarżonego o braku obiektywizmu nie podważa bezstronności sądu.

Odrzucone argumenty

Rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy może spowodować obawy co do obiektywnego orzekania z uwagi na fakt, że oskarżony jest biegłym sądowym. Oskarżony podnosił tego rodzaju przesłankę w jednym z pism procesowych.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja określona art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątku od zasady właściwości miejscowej sądu i powinna mieć zastosowane jedynie w szczególnych przypadkach Biegłego należy bowiem traktować jako uczestnika postępowań sądowych, tak jak inne osoby występujące w sprawie subiektywne przekonanie oskarżonego o braku obiektywizmu czy bliżej niesprecyzowana obawa w tym zakresie, nie podważa bezstronności Sądu Rejonowego w C. przy rozpoznawaniu jego sprawy.

Skład orzekający

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi w przypadku oskarżonego będącego biegłym sądowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zarzucane czyny nie są związane z działalnością biegłego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z bezstronnością sądu i rolą biegłego sądowego, co jest interesujące dla prawników procesualistów.

Czy biegły sądowy może obawiać się sądu, który sam wcześniej oceniał?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KO 18/20
POSTANOWIENIE
Dnia 28 lutego 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie
S. S.
oskarżonego o czyny z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 28 lutego 2020 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w C.,
zawartego w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r., sygn. XI K (…),
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
a contrario
p o s t a n o w i ł
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w C.  postanowieniem z dnia 20 stycznia 2020 r. wystąpił z inicjatywą przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy podniósł, że oskarżonym w sprawie jest biegły sądowy, który przez wiele lat wykonywał opinie specjalistyczne tak dla sądów, jak i prokuratur, występował w postępowaniach, w tym także sądowych. Zdaniem Sądu Rejonowego rozpoznanie sprawy przez ten Sąd może spowodować „wytworzenie obaw lub zastrzeżeń, co do obiektywnego orzekania przy ewentualnym rozpoznawaniu sprawy w sądzie [...]”. Ponadto w uzasadnieniu wskazano, że za koniecznością przekazania sprawy przemawia to, iż sam S. S.  podnosił tego rodzaju przesłankę w jednym z pism procesowych złożonych w przedmiotowym postępowaniu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja określona art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątku od zasady właściwości miejscowej sądu i powinna mieć zastosowane jedynie w szczególnych przypadkach, a zatem i okoliczności wskazane przez Sąd muszą mieć charakter szczególny, a nie sprowadzać się jedynie do wskazania abstrakcyjnie na obawę o możliwość postrzegania postępowania przed Sądem orzekającym oraz samego rozstrzygnięcia sprawy jako obciążonego brakiem bezstronności
W niniejszej sprawie nie można podzielić argumentów Sądu występującego o przekazanie.
Zdaniem Sądu Najwyższego, w realiach niniejszej sprawy nie stanowi zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości fakt, że oskarżony, były biegły sądowy, który opiniował dla Sądu Rejonowego lub miejscowej prokuratury, będzie sądzony przez Sąd Rejonowy w C. . Biegłego należy bowiem traktować jako uczestnika postępowań sądowych, tak jak inne osoby występujące w sprawie, chociażby w charakterze świadków, pokrzywdzonych czy oskarżonych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego już uprzednio wyrażano pogląd, że wystąpienie w charakterze oskarżonego osoby będącej wieloletnim biegłym, samo w sobie nie stanowi zagrożenia dla dobra wymiaru sprawiedliwości w razie rozpoznania sprawy przez sąd, w którego okręgu biegły opiniował (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2013 r., IV KO 46/13; por. także postanowienia: z dnia 29 września 2010 r., IV KO 100/10, z dnia 14 grudnia 2010 r., III KO 105/10, z dnia 25 lutego 2010 r., II KO 5/10).
S. S.  został oskarżony o 34 przestępstwa z art. 271 § 1 i 3 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Z treści zarzutów nie wynika by czynu mu zarzucane zostały popełnione w związku z pełnieniem funkcji biegłego sądowego i wydawaniem przez niego opinii na potrzeby jakiegokolwiek postępowania sądowego czy przygotowawczego. Podkreślić należy, że Sąd Rejonowy w C. rozpoznał sprawę oskarżonego S. S.  wydając w dniu 10 stycznia 2019 r. wyrok, którym to uznano go za winnego zarzucanych mu czynów i wymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat tytułem próby oraz karę grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej na kwotę 50 zł. (sygn. akt XVI K (…)). Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w C. wyrokiem z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt VII Ka (…), uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w C..
Uwzględniając powyższe stwierdzić zatem należało, że zarówno Sąd Rejonowy, jak i Sąd Okręgowy, nie powzięły dotychczas żadnych uzasadnionych wątpliwości co do obiektywizmu w rozpoznawaniu sprawy oskarżonego S. S. . Co istotne, pismo oskarżonego, do którego odwołał się Sąd wnioskujący o przekazanie sprawy, zostało złożone w końcowym etapie postępowania przed Sądem Rejonowym, co uprawnia do stwierdzenia, że dotychczas toczące się postępowanie nie budziło żadnych zastrzeżeń oskarżonego pod kątem obiektywizmu i bezstronności. Ponadto w piśmie tym są wyrażane zastrzeżenia pod adresem prokuratury a nie Sądu Rejonowego w C.. Niezależnie od tego trzeba stwierdzić, że subiektywne przekonanie oskarżonego o braku obiektywizmu czy bliżej niesprecyzowana obawa w tym zakresie, nie podważa bezstronności Sądu Rejonowego w C.  przy rozpoznawaniu jego sprawy.
Mając to na względzie, Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do uznania, aby w sprawie orzekać miał Sąd inny niż ten właściwy miejscowo zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI