IV KO 149/24

Sąd Najwyższy2025-01-17
SNKarnewznowienie postępowaniaWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaSąd NajwyższyKRSskład sąduniezawiłośćbezstronnośćart. 439 k.p.k.art. 542 k.p.k.

Sąd Najwyższy odmówił wznowienia postępowania karnego z urzędu, uznając brak podstaw do stwierdzenia wadliwości składu orzekającego mimo udziału sędziego powołanego z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS.

Sąd Najwyższy rozpatrzył pismo sygnalizujące konieczność wznowienia postępowania karnego z urzędu, zakończonego prawomocnym wyrokiem. Skazany M. G. wskazał na bezwzględną podstawę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., zarzucając wadliwy skład sądu odwoławczego z powodu udziału sędziego powołanego w procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę połączonych Izb, stwierdził, że sama wadliwość KRS nie jest wystarczająca; konieczne jest wykazanie konkretnych okoliczności wskazujących na naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności sędziego. Ponieważ takie okoliczności nie zostały wykazane, Sąd Najwyższy odmówił wznowienia postępowania.

Sąd Najwyższy rozpoznał pismo sygnalizujące konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach. Skazany M. G. w swoim piśmie z 9 grudnia 2024 r. wskazał na bezwzględną podstawę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., zarzucając wadliwie ukształtowany skład sądu odwoławczego, w którym zasiadał sędzia M. S. powołany na stanowisko w procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa (KRS). Sąd Najwyższy przypomniał, że wznowienie postępowania z urzędu jest możliwe w razie ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia miała uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., która stanowi, że nienależyta obsada sądu zachodzi również wtedy, gdy bierze w niej udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek wadliwie ukształtowanej KRS, ale tylko jeśli wadliwość procesu powoływania prowadzi w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziego w rozumieniu Konstytucji RP, Karty Praw Podstawowych UE oraz EKPC. W niniejszej sprawie autor sygnalizacji nie wykazał istnienia takich konkretnych okoliczności, poza samym faktem powołania sędziego z udziałem wadliwie funkcjonującej KRS. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie są mu również znane z urzędu żadne takie okoliczności, a podobne badanie przeprowadzone w innej sprawie (IV KK 40/24) nie wykazało wystąpienia bezwzględnej podstawy odwoławczej w odniesieniu do tego sędziego. Wobec braku wykazania przesłanki z art. 542 § 3 k.p.k., Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu i zarządził, jak na wstępie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sam fakt udziału w składzie sądu sędziego powołanego z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS nie jest wystarczający do wznowienia postępowania z urzędu, jeśli nie wykazano konkretnych okoliczności wskazujących na naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na uchwale połączonych Izb, która wymaga wykazania konkretnych okoliczności wskazujących na naruszenie niezawisłości i bezstronności sędziego, a nie tylko wadliwości procedury powoływania przez wadliwie ukształtowaną KRS. W tej sprawie takie okoliczności nie zostały wykazane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzić brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu

Strony

NazwaTypRola
M. G.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Z urzędu wznowienie postępowania sądowego możliwe jest także w razie ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

Pomocnicze

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt. 2

Kodeks postępowania karnego

Nienależyta obsada sądu lub sprzeczność składu sądu z przepisami prawa zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

k.p.k. art. 540 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Możliwość wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem z powodu wskazanych tam przesłanek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania konkretnych okoliczności wskazujących na naruszenie standardu niezawisłości i bezstronności sędziego, mimo udziału w składzie sądu osoby powołanej z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS.

Godne uwagi sformułowania

Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego [...] jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności

Skład orzekający

Paweł Wiliński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania karnego z urzędu w kontekście wadliwie powołanych sędziów i uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego."

Ograniczenia: Wymaga wykazania konkretnych okoliczności naruszających niezawisłość i bezstronność sędziego, a nie tylko wadliwości procedury powoływania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praworządności i niezależności sądownictwa, związanego z wadami powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

Czy wadliwa KRS automatycznie unieważnia wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KO 149/24
ZARZĄDZENIE
Dnia 17 stycznia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Wiliński
po zapoznaniu się z pismem
M. G.
sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 406/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt XXI K 143/20,
stwierdzić brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.).
UZASADNIENIE
Skazany M. G. w piśmie 9 grudnia 2024 r., sygnalizującym konieczność wznowienia z urzędu postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 406/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt XXI K 143/20, wskazał na wystąpienie bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. związanej z wadliwie ukształtowanym składem Sądu odwoławczego polegającym na udziale w tym składzie sędziego M. S., który stanowisko sędziego sądu apelacyjnego uzyskał w procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS.
Zgodnie z art. 540 § 1 k.p.k. możliwe jest wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem z powodu wskazanych tam przesłanek. Z urzędu wznowienie takiego postępowania sądowego możliwe jest także w razie ujawnienia się bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 542 § 3 k.p.k.) i do jednej z nich właśnie odnosi się wniosek sygnalizacyjny.
Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania tej sprawy ma uchwała 3 połączonych Izb
Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020. Jak wskazano w niej: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia „okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej w okresie podejmowania przez te organy zamachu na dobro wymiaru sprawiedliwości, które w związku z faktem powołania na stanowisko sędziowskie z udziałem wadliwie ukształtowanej KRS prowadzą do wniosku, że nie zapewnia on w ocenie bezstronnego obserwatora wymaganych standardów bezstronności i niezależności. W tej sprawie autor sygnalizacji, poza wskazaniem na sam fakt powołania sędziego do Sądu Apelacyjnego w Katowicach z udziałem wadliwie funkcjonującej KRS nie wskazał na istnienie żadnych takich okoliczności. Nie są one także znane Sądowi Najwyższemu z urzędu. Dodać należy, że takiego badania dokonał także Sąd Najwyższy w sprawie IV KK 40/24 nie stwierdzając wystąpienia bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. w odniesieniu do w/w sędziego. Nie można wykluczyć ujawnienia się tych przesłanek w przyszłości, jednak nie są one na tym etapie znane.
W tych okolicznościach stwierdzić należało, że przedstawiona sygnalizacja nie wykazała podstaw do stwierdzenia by ujawniona została przesłanka wskazana w art. 542 § 3 k.p.k., a zatem wznowienie postępowania jest w tym trybie pozbawione podstaw.
Biorąc powyższe pod uwagę zarządzono, jak na wstępie.
ł.n
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI