IV KO 14/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy przekazał sprawę karną do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na udział ławnika Sądu Okręgowego w Rybniku jako oskarżyciela posiłkowego, co narusza dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Okręgowy w Rybniku zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej przeciwko A.D. innemu sądowi równorzędnemu. Powodem było ustalenie, że oskarżycielem posiłkowym w tej sprawie jest ławnik tegoż sądu. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby w takich sytuacjach sprawa była rozpoznawana przez inny sąd, aby zapewnić niezależność i wizerunek sądu.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Okręgowego w Rybniku o przekazanie sprawy karnej sygn. akt VI Ka 772/24, dotyczącej A.D., do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Podstawą wniosku było stwierdzenie, że oskarżycielem posiłkowym w sprawie jest ławnik Sądu Okręgowego w Rybniku. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 37 k.p.k., uznał wniosek za zasadny. W uzasadnieniu wskazano, że przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie podlega interpretacji rozszerzającej. Nadmierne jego wykorzystywanie może podważać zaufanie do niezależności sądów. Sąd Najwyższy podkreślił, że odstąpienie od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy miejscowo może nastąpić tylko w sytuacji, gdy pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Przyjęto racjonalną zasadę, że jeżeli stroną procesu jest sędzia, ławnik, pracownik sądu lub prokurator z tego samego okręgu, na co dzień występujący przed danym sądem, to sąd ten nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o efektywność postępowania oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego. W związku z tym Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, udział ławnika sądu jako oskarżyciela posiłkowego w sprawie rozpoznawanej przez ten sam sąd uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości, w tym zapewnienie niezależności sądu i jego wizerunku, przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi, gdy stroną jest ławnik tego sądu występujący jako oskarżyciel posiłkowy. Stosowanie art. 37 k.p.k. w takich sytuacjach jest uzasadnione, aby uniknąć zarzutów o pozamerytoryczne kryteria orzekania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przekazanie sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.D. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| ławnik Sądu Okręgowego w Rybniku | inne | oskarżyciel posiłkowy |
Przepisy (2)
Główne
k.p.k. art. 37
Kodeks postępowania karnego
Przepis ma charakter wyjątkowy i nie podlega interpretacji rozszerzającej. Jego stosowanie jest uzasadnione dobrem wymiaru sprawiedliwości, gdy stroną jest sędzia, ławnik, pracownik sądu lub prokurator z tego samego okręgu.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywołany w kontekście standardu konstytucyjnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udział ławnika sądu jako oskarżyciela posiłkowego w sprawie rozpoznawanej przez ten sam sąd narusza dobro wymiaru sprawiedliwości. Zachowanie niezależności sądu i jego wizerunku wymaga przekazania sprawy innemu sądowi.
Godne uwagi sformułowania
Dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za tym, aby w każdej sprawie zachowany został standard konstytucyjny rozpoznania jej przez sąd właściwy według procedury, w której się ona toczy. Jeżeli stroną procesu jest m.in. sędzia, ławnik, pracownik sądu lub prokurator Prokuratury tego samego okręgu, na co dzień występujący przed danym sądem - ten sąd nie powinien orzekać w sprawie.
Skład orzekający
Włodzimierz Wróbel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy karnej innemu sądowi ze względu na udział ławnika tego sądu jako oskarżyciela posiłkowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w sprawach karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę dbałości o niezależność sądownictwa i jego wizerunek, nawet w rutynowych wnioskach o przekazanie sprawy.
“Czy ławnik może być oskarżycielem w sądzie, w którym orzeka? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN IV KO 14/25 POSTANOWIENIE Dnia 30 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel po rozpoznaniu na posiedzeniu w dni 30 stycznia 2025 r. wniosku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn. akt VI Ka 772/24, o przekazanie sprawy A.D., prowadzonej pod sygn. akt VI Ka 772/24 do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę A.D. prowadzoną w Sądzie Okręgowym w Rybniku pod sygn. akt VI Ka 772/24 do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach. UZASADNIENIE Postanowieniem Sadu Okręgowego w Rybniku z dnia 17 stycznia 2025 r. (sygn. akt VO Ka 772/24) na podstawie art. 37 k.p.k. zwrócono się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy przeciwko A.D. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadnieniem wniosku jest ustalenie, że oskarżycielem posiłkowym w sprawie jest ławnik Sądu Okręgowego w Rybniku III Wydziału Karnego. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Wniosek okazał się zasadny. Przepis art. 37 k.p.k. jako wyjątkowy nie podlega interpretacji rozszerzającej. Nadmierne jego wykorzystywanie może podważać zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Dlatego wskazuje się, że odstąpienie od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy miejscowo może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za tym, aby w każdej sprawie zachowany został standard konstytucyjny rozpoznania jej przez sąd właściwy według procedury, w której się ona toczy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Wydaje się racjonalną zasadą przyjmowanie w orzecznictwie Sądu Najwyższego w sprawach rozpoznawanych w trybie art. 37 k.p.k., że jeżeli stroną procesu jest m.in. sędzia, ławnik, pracownik sądu lub prokurator Prokuratury tego samego okręgu, na co dzień występujący przed danym sądem - ten sąd nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o owo dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania (potencjalne wyłączenia poszczególnych sędziów od rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami. Z tych względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Okręgowego w Gliwicach. [WB] [ł.n]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI