IV KO 123/20

SN
Sygn. akt IV KO 123/20
POSTANOWIENIE
Dnia 7 grudnia 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Przemysław Kalinowski
w sprawie dotyczącej zażalenia
H. K.
na postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej  w K.
w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa sygn. akt PR 5 Ds. (...)
po rozpoznaniu wniosku Sądu Rejonowego [...] w K.
z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt IV Kp (...)
w przedmiocie przekazania sprawy do rozpoznania zażalenia innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 k.p.k.
postanowił
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt IV Kp (...), zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zażalenia
H. K.
na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej  w K. z dnia 9 września 2020 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez sędziego Sądu Rejonowego [...] w K., do czego miało dojść w toku rozpoznania zażalenia
H. K. i jego pełnomocnika
na umorzenie postępowania przygotowawczego prowadzonego w związku z zawiadomieniem złożonym przez skarżącego w innej sprawie.
Uzasadniając przedmiotowe wystąpienie wskazano, że sędzia, którego dotyczyły czynności sprawdzające Prokuratury, orzeka w Sądzie Rejonowym
w K. oraz jest znana innym sędziom tego Sądu.
Przedmiotem zarzutów podnoszonych przez autora zażalenia były czynności sądowe podejmowane przez sędziego w innej sprawie prowadzonej przez organy ścigania z inicjatywy skarżącego. Okoliczność powyższa miałaby – w myśl uzasadnienia wniosku – przemawiać za przekazaniem sprawy rozpoznania zażalenia
H. K.
innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, a zwłaszcza potrzebę zapewnienia warunków do rozpoznania wniesionego środka odwoławczego w sposób obiektywny.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek o przekazanie zażalenia
H. K.
innemu sądowi równorzędnemu w oparciu o przepis art. 37 k.p.k. - nie zasługiwał na uwzględnienie. Argumenty przytoczone w jego części motywacyjnej nie przekonują, że w niniejszej sprawie występują wątpliwości co do możliwości prawidłowego rozpoznania środka odwoławczego przez sąd właściwy do rozpoznania zażalenia
H. K.
. W istniejącej sytuacji procesowej zadaniem sądu karnego jest jedynie przeprowadzenie kontroli orzeczenia, które zostało wydane przez zupełnie inny – niesądowy – organ procesowy właściwy dla prowadzenia postępowania przygotowawczego. Jednocześnie, Sąd występujący z wnioskiem o zmianę właściwości – w najmniejszym nawet stopniu nie wykazał, że nie jest w stanie – bez szkody dla wymiaru sprawiedliwości – wykonać prawidłowo tego zadania. Ograniczył się jedynie do deklaracji o potrzebie uwolnienia go „
od presji okoliczności niezwiązanych z przedmiotem postępowania, jak i od nacisku określonych oczekiwań czy podejrzeń”.
Nie skonkretyzował jednak bliżej okoliczności, które taką presję i naciski miałyby wywierać, co uniemożliwia dokonanie oceny ich rzeczywistej wagi.
Tymczasem podkreślić należy, że zmiana właściwości miejscowej przewidziana w art. 37 k.p.k., jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym i nie podlega wykładni rozszerzającej. Dotyczy to zwłaszcza podstawowej przesłanki jej stosowania, jaką jest pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości, które determinuje przeniesienie sprawy, gdy cały sąd jest niewłaściwy do orzekania, a także wtedy, gdy zachodzą obawy o bezstronność sądu właściwego.
Jak podkreślono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2018 r. IV KO 22/18, „
tej ostatniej nie można upatrywać każdorazowo w podniesieniu wobec sędziego prowadzącego inne postępowania przez stronę niezadowoloną z ich przebiegu lub treści kończącego orzeczenia – zarzutu niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień i skierowania go do organów ścigania. Prowadziłoby to bowiem w konsekwencji do stworzenia swego rodzaju pozaustawowego sposobu sterowania przez strony właściwością miejscową sądów”
.
Zauważyć też trzeba, że sytuacja w niniejszej sprawie nie dotyczy jeszcze etapu merytorycznego orzekania o odpowiedzialności karnej. Natomiast etap kontroli postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego jest stadium na tyle wczesnym, że rola Sądu ogranicza się jedynie do skontrolowania zakresu, zasadności i kompletności czynności przeprowadzonych przez organy ścigania – w kontekście zarzutów zażalenia. Trafnie przy tym Sąd występujący z wnioskiem sam zauważył, że działania zmierzające do kwestionowania bezstronności sądów (w tym wypadku właściwych do rozpoznania środków odwoławczych) nie mają oparcia w systemie sądownictwa powszechnego.
Wniosek przedstawiony przez Sąd Rejonowy  w K. nie zawiera w istocie przekonujących argumentów wskazujących na to, że ten Sąd nie jest w stanie przeprowadzić takiej kontroli prokuratorskiego postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa w sposób obiektywny i bezstronny. Natomiast podnoszone we wniosku relacje personalne mogą zostać uwzględnione w drodze wykorzystania innych instytucji procesowych niż mająca wyjątkowy charakter możliwość zmiany właściwości przewidziana w art. 37 k.p.k.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.