IV KO 12/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania karnego z urzędu w sprawie postanowień o przedłużeniu tymczasowego aresztowania, uznając je za niedopuszczalne z mocy ustawy.
Skazany D.M. wniósł o wznowienie z urzędu postępowań zakończonych postanowieniami o przedłużeniu tymczasowego aresztowania, zarzucając wadliwą obsadę sądu. Sąd Najwyższy uznał jednak, że postępowania dotyczące środków zapobiegawczych nie są postępowaniami kończącymi sprawę w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania, co czyni wniosek niedopuszczalnym z mocy ustawy.
Do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo skazanego D.M., który domagał się wznowienia z urzędu postępowań zakończonych prawomocnymi postanowieniami sądów apelacyjnych o przedłużeniu tymczasowego aresztowania. Skazany podnosił zarzuty dotyczące wadliwej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) oraz naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, konstytucyjnego i konwencyjnego. Sąd Najwyższy, opierając się na art. 540 § 1 k.p.k., stwierdził, że wznowieniu podlega wyłącznie postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o odpowiedzialności karnej. Postępowanie w przedmiocie zastosowania lub przedłużenia środka zapobiegawczego ma charakter incydentalny i nie kończy postępowania karnego w rozumieniu tego przepisu. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał wniosek o wznowienie za niedopuszczalny z mocy ustawy i postanowił o braku podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w przedmiocie zastosowania lub przedłużenia tymczasowego aresztowania nie jest postępowaniem sądowym w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., ponieważ ma charakter incydentalny i nie rozstrzyga o odpowiedzialności karnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na art. 540 § 1 k.p.k., który stanowi, że wznowieniu podlega postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podkreśla, że postępowanie w przedmiocie środków zapobiegawczych jest incydentalne i nie kończy postępowania karnego w zakresie odpowiedzialności oskarżonego, co potwierdzają wcześniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzenie braku podstaw do wznowienia postępowania z urzędu
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (odrzucenie wniosku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. M. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 540 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wznowieniu podlega wyłącznie postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem rozstrzygającym o przedmiocie procesu (odpowiedzialności karnej). Postępowanie w przedmiocie środków zapobiegawczych nie jest takim postępowaniem.
Pomocnicze
k.p.k. art. 542 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wymienione w tym przepisie bezwzględne przyczyny odwoławcze (w tym wadliwa obsada sądu) nie mogą być badane w procedurze wznowienia postępowania dotyczącego postanowień o środkach zapobiegawczych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 42 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 5 § 2, 3 i 4
Europejska Konwencja Praw Człowieka
u.p.o. art. 1 § 1 i 4
Ustawa o Policji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w przedmiocie środków zapobiegawczych nie jest postępowaniem sądowym w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., gdyż nie rozstrzyga o odpowiedzialności karnej. Wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z mocy ustawy w przypadku postanowień o przedłużeniu tymczasowego aresztowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skazanego dotyczące wadliwej obsady sądu i naruszenia innych przepisów prawa procesowego, konstytucyjnego i konwencyjnego.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie ma charakter incydentalny (wpadkowy) znajduje się na uboczu głównego nurtu postępowania nie kończą postępowania sądowego stwarza to formalną przeszkodę do badania w procedurze wznowienia postępowania kwestii zaistnienia sygnalizowanej przez autora pisma bezwzględnej przyczyny odwoławczej, w związku z wadliwą obsadą składu sądu niedopuszczalnością wznowienia postępowania w tego rodzaju sprawie z mocy ustawy
Skład orzekający
Andrzej Stępka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do niedopuszczalności wznowienia postępowania w sprawach dotyczących środków zapobiegawczych, nawet w przypadku zarzutów o wadliwej obsadzie sądu."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych i postanowień o środkach zapobiegawczych, nie rozstrzyga merytorycznie zarzutów skazanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na precyzyjne rozgraniczenie zakresu stosowania instytucji wznowienia postępowania w kontekście środków zapobiegawczych.
“Czy można wznowić postępowanie w sprawie aresztu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
karne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt IV KO 12/22 POSTANOWIENIE Dnia 12 kwietnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka w sprawie D. M. dotyczącej rozpoznania z urzędu kwestii wznowienia postępowania karnego po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu bez udziału stron informacji skazanego o konieczności wznowienia z urzędu postępowań zakończonych: postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 marca 2021 r., w sprawie II AKz (…), utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 26 lutego 2021 r., w sprawie III Kp (…) oraz postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 grudnia 2021 r., w sprawie II AKz (…), utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 listopada 2021 r., w sprawie II AKp (…), na podstawie art. 540 § 1 k.p.k. a contrario w zw. z art. 542 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł: stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu jako niedopuszczalnego z mocy ustawy. UZASADNIENIE W dniu 25 stycznia 2022 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo skazanego D. M. , w którym wniósł o wznowienie z urzędu w/w postępowań w przedmiocie tymczasowego aresztowania, zakończonych prawomocnie przed Sądem Apelacyjnym w (…). Wskazał, że został naruszony art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez wydanie w tych sprawach orzeczeń przez Sąd Apelacyjny w (…) nienależycie obsadzony. D. M. powołał także liczne zarzuty naruszenia prawa procesowego i konstytucyjnego oraz konwencyjnego, a mianowicie art. 6 k.p.k. w zw. z art. 156 § 5a i 5 k.p.k., art. 73 § 1 k.p.k., art. 77 k.p.k., a ponadto art. 2, art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 ust 2 , 3 i 4 EKPC; art. 249a § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 156 § 5a i 5 k.p.k.; art. 10 § 1 k.p.k. w zw. z art. 298 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r.; art. 6 k.p.k. w zw. z art. 315 § 2 k.p.k. z art. 250 § 2a k.p.k., art. 313 § 2 k.p.k., a ponadto art. 2, art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 ust 2, 3 i 4 EKPC. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W art. 540 § 1 k.p.k. ustawodawca wyraźnie wskazuje, że wznowieniu podlega wyłącznie postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem. Postępowaniem sądowym w rozumieniu tego przepisu jest takie postępowanie, w którym prawomocnie rozstrzygnięto o przedmiocie procesu, a więc kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego. Bez wątpienia do tej kategorii nie należy postępowanie zakończone wydaniem postanowienia o przedłużeniu tymczasowego aresztowania, którego wznowienia domagał się wnioskodawca. Postępowanie w przedmiocie zastosowania (przedłużenia) środka zapobiegawczego ma bowiem charakter incydentalny (wpadkowy), czyli znajduje się na uboczu głównego nurtu postępowania, a zapadłe w nim postanowienia nie kończą postępowania sądowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 maja 2007 r., V KZ 24/07, OSNKW 2007, z. 6, poz. 53; z dnia 29 stycznia 2008 r, IV KO 118/07, LEX nr 346765). Stwarza to formalną przeszkodę do badania w procedurze wznowienia postępowania kwestii zaistnienia sygnalizowanej przez autora pisma bezwzględnej przyczyny odwoławczej, w związku z wadliwą obsadą składu sądu. Ponieważ wnioskodawca w złożonym przez siebie piśmie sygnalizował wystąpienie jednego z uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. (badanych przez sąd z urzędu), wydając zaskarżone postanowienie należało stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, w związku z niedopuszczalnością wznowienia postępowania w tego rodzaju sprawie z mocy ustawy. Wprawdzie w/w postanowienia miały negatywne konsekwencje dla sfery wolności osobistej, nie zmienia to jednak faktu, iż rozstrzygnięcia te nie są orzeczeniem kończącym postępowanie karne w zakresie odnoszącym się do odpowiedzialności karnej oskarżonego. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI