IV KO 117/22

Sąd Najwyższy2022-11-30
SNKarneprzestępstwa przeciwko czci i nietykalnościŚrednianajwyższy
zniesławieniesędziabezstronnośćdobro wymiaru sprawiedliwościprzekazanie sprawysąd najwyższysąd okręgowykonflikt interesów

Sąd Najwyższy przekazał sprawę karną o zniesławienie innemu sądowi okręgowemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, aby uniknąć wątpliwości co do bezstronności sądu, gdy oskarżycielką prywatną jest sędzia sądu podległego sądowi rozpoznającemu apelację.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Okręgowego w B. o przekazanie sprawy karnej o zniesławienie innemu sądowi równorzędnemu. Wniosek uzasadniono dobrem wymiaru sprawiedliwości, wskazując, że oskarżycielką prywatną jest sędzia Sądu Rejonowego w Ż., a sprawa została upubliczniona. Sąd Najwyższy uznał, że rozpoznanie apelacji przez Sąd Okręgowy w B. mogłoby budzić wątpliwości co do bezstronności, dlatego przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w K.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Okręgowego w B. o przekazanie sprawy karnej o zniesławienie (art. 212 § 1 k.k. i art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.) innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Okręgowy w B. uzasadnił wniosek tym, że w sprawie o sygn. II K [...] oskarżycielami prywatnymi są sędzia Sądu Rejonowego w Ż. D. L. oraz jej mąż. Sędzia D. L. orzeka w sądzie podległym Sądowi Okręgowemu w B., który miałby rozpoznać apelację. Sąd Okręgowy wskazał, że taka sytuacja mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości społeczne co do bezstronności sądu, zwłaszcza że konflikt został nagłośniony medialnie. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, podkreślając, że instytucja przekazania sprawy jest wyjątkiem od zasady właściwości miejscowej i powinna być stosowana w sytuacjach budzących wątpliwości co do bezstronności lub swobody orzekania. Uznał, że przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w K. jest uzasadnione dobrem wymiaru sprawiedliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zachodzi podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Uzasadnienie

Rozpoznanie apelacji przez sąd, którego sędzia jest oskarżycielem prywatnym w sprawie, może budzić wątpliwości co do bezstronności w odbiorze społecznym, co narusza dobro wymiaru sprawiedliwości. Należy unikać sytuacji, które mogłyby prowadzić do przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy innemu sądowi

Strony

NazwaTypRola
M. G.osoba_fizycznaoskarżony
D. L.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny
mąż D. L.osoba_fizycznaoskarżyciel prywatny

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Instytucja przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości stanowi wyjątek od zasady właściwości miejscowej i powinna być stosowana, gdy przemawiają za tym szczególne względy, w tym unikanie sytuacji budzących wątpliwości co do bezstronności sądu lub swobody orzekania.

Pomocnicze

k.k. art. 212 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 216 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 12 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Potencjalne wątpliwości co do bezstronności sądu rozpoznającego apelację z uwagi na status oskarżycielki prywatnej jako sędziego sądu podległego. Upublicznienie konfliktu między stronami. Konieczność ochrony autorytetu wymiaru sprawiedliwości.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości mogłoby wywołać w odbiorze społecznym uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sądu ograniczeniem swobody orzekania mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy

Skład orzekający

Zbigniew Kapiński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy karnej innemu sądowi ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, gdy oskarżyciel prywatny jest sędzią sądu niższej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu interesów sędziego w sprawie karnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest percepcja bezstronności sądu i jak Sąd Najwyższy dba o autorytet wymiaru sprawiedliwości, nawet w sprawach o mniejszej wadze procesowej.

Czy sędzia może być oskarżycielem w sprawie, którą jego sąd będzie potem rozpatrywał?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KO 117/22
POSTANOWIENIE
Dnia 30 listopada 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Kapiński
w sprawie przeciwko
M. G.,
oskarżonemu o czyn z art. 212§1 k.k. i art. 216§1 k.k. w zw. z art. 12§1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 30 listopada 2022 r.,
wniosku Sądu Okręgowego w B.
z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt VII Ka [...],
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł:
uwzględnić wniosek i przekazać sprawę Sądu Okręgowego w B., sygn. akt VII Ka [...], do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w B.
postanowieniem z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt VII Ka [...], zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie przedmiotowej sprawy, innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że w charakterze oskarżycieli prywatnych w sprawie o sygn. II K [...] występuje sędzia Sądu Rejonowego w Ż. D. L. oraz jej mąż. Wskazano, że oskarżycielka prywatna D. L. sprawuje urząd sędziego w Sądzie Rejonowym w Ż. w Wydziale II Karnym, który jest jednostka podległą Sądowi Okręgowemu w B., będącemu właściwym do rozpoznania apelacji od wyroku w sprawie II K [...], zatem rozpoznanie apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w C. w tejże sprawie przez ten Sąd mogłoby wywołać w odbiorze społecznym uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sądu. Ponadto konflikt między stronami został upubliczniony za pośrednictwem środków masowego komunikowania.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Wniosek Sądu Okręgowego w B. zasługuje na uwzględnienie.
Określona w art. 37 k.p.k. instytucja stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169
).
Analiza przedstawionych przez Sąd Okręgowy w B. argumentów i okoliczności prowadzi do wniosku, że w zaistniałym w niniejszej sprawie układzie procesowym Sąd właściwy miejscowo rozpoznawałby apelację od wyroku Sądu meriti w sprawie w której stroną jest sprawująca urząd sędziego w Sądzie Rejonowym w Ż. tj. Sądzie podległym Sądowi Okręgowemu w B. miejscowo właściwemu, D. L., występująca w charakterze oskarżycielki prywatnej, co w odbiorze społecznym – niezależnie od rzeczywistego stanu rzeczy – mogłyby rodzić wątpliwości co do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania przedmiotowej sprawy przez tenże Sąd Okręgowy w postępowaniu apelacyjnym.
Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że zaistniała podstawa określona w art. 37 k.p.k. do przekazania przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu tj. Sądowi Okręgowemu w K., położonemu w odległości stosunkowo bliskiej od Sądu miejscowo właściwego.
Sąd Najwyższy mając na uwadze powyższe orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI