IV KO 112/23

Sąd Najwyższy2024-02-07
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
przekazanie sprawydobro wymiaru sprawiedliwościbezstronność sądusąd najwyższykodeks postępowania karnegoart. 37 k.p.k.prezes sąduzażalenie

Sąd Najwyższy przekazał sprawę z Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej do Sądu Rejonowego w Pszczynie ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, aby uniknąć wątpliwości co do bezstronności.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej o przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego. Powodem była inicjatywa Prezesa Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej w zakresie zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia. Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja ta mogła budzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu, dlatego przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Pszczynie.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał wniosek Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Wniosek wynikał z faktu, że zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie o występek z art. 244b § 1 k.k. złożył Prezes Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej. Sąd Rejonowy uznał, że taka sytuacja, gdzie zwierzchnik służbowy sędziów jest stroną postępowania, może rodzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 37 § 1 k.p.k. i konstytucyjną zasadę rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, podkreślił, że instytucja przekazania sprawy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana, gdy przemawiają za tym szczególne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości, w tym unikanie sytuacji budzących w odbiorze społecznym przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. W związku z tym Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Pszczynie, który znajduje się w stosunkowo niewielkiej odległości, ale w innym okręgu, co ma zagwarantować obiektywne rozpoznanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do przekazania sprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sytuacja, w której Prezes Sądu Rejonowego wnosi zażalenie, może budzić wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu, co narusza dobro wymiaru sprawiedliwości. Dlatego sprawę należy przekazać innemu sądowi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
Prezes Sądu Rejonowego w Bielsku-Białejorgan_państwowywnioskodawca
Prokuratura Rejonowa Bielsko-Biała-Południe w Bielsku-Białejorgan_państwowyorgan nadzorujący
Komisariat Policji II w Bielsku-Białejorgan_państwowyorgan prowadzący postępowanie
Sąd Rejonowy w Bielsku-Białejorgan_państwowysąd wnioskujący
Sąd Rejonowy w Pszczynieorgan_państwowysąd przekazany

Przepisy (4)

Główne

k.p.k. art. 37 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Instytucja przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa odmowy wszczęcia dochodzenia.

k.k. art. 244b § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący wystąpku.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucyjna zasada rozpoznania sprawy przez sąd właściwy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inicjatywa Prezesa Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej w zakresie zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia. Możliwość budzenia wątpliwości co do obiektywizmu i bezstronności sądu właściwego miejscowo. Konieczność zapewnienia autorytetu wymiaru sprawiedliwości.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości autorytet wymiaru sprawiedliwości przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy swoboda orzekania odbiór społeczny

Skład orzekający

Paweł Kołodziejski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy do innego sądu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, gdy stroną postępowania jest zwierzchnik służbowy sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w postępowaniu karnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest postrzeganie bezstronności sądu i jak Sąd Najwyższy dba o autorytet wymiaru sprawiedliwości, nawet w proceduralnych kwestiach.

Czy Prezes Sądu może podważyć bezstronność własnego sądu? Sąd Najwyższy reaguje.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KO 112/23
POSTANOWIENIE
Dnia 7 lutego 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Kołodziejski
w sprawie zażalenia
Prezesa Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej
na postanowienie Komisariatu Policji II w Bielsku-Białej z dnia 31 maja 2023 r., zatwierdzone przez prokuratora Prokuratury Rejonowej Bielsko-Biała-Południe w Bielsku-Białej dnia 14 czerwca 2023 r., o odmowie wszczęcia dochodzenia sygn. akt [...]
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 7 lutego 2024 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej
zawartego w postanowieniu z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt IX Kp 438/23,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
przekazać sprawę Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej o sygn. akt IX Kp 438/23 do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Pszczynie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem Komisariatu Policji II w Bielsku-Białej z dnia 31 maja 2023 r., zatwierdzonym przez prokuratora Prokuratury Rejonowej Bielsko-Biała-Południe w Bielsku-Białej dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt
[...]
, odmówiono na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wszczęcia dochodzenia w sprawie o występek z art. 244b § 1 k.k. Zażalenie na ww. postanowienie wywiódł Prezes Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej.
Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r. wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy IX Kp 438/23 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wskazano, iż środek odwoławczy został złożony przez zwierzchnika służbowego sędziów Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej, pozostającego z wieloma z nich w stosunkach koleżeńskich. Rzeczone w ocenie sądu wnioskującego powoduje, że rozpoznanie sprawy w sądzie właściwym mogłoby rodzić w oczach pozostałych stron wątpliwości co o zachowania przez sąd wymaganego obiektywizmu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Instytucja określona w art. 37 k.p.k. statuuje wyjątek od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd właściwy miejscowo wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby, w odczuciu społecznym, prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (por. postanowienie SN z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169; postanowienie SN z dnia 27 marca 2023 r., IV KO 20/23, LEX nr 3514357; postanowienie SN z dnia 9 maja 2023 r., II KO 42/23, LEX nr 3565837).
W przedmiotowej sprawie zarówno zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 244b § 1 k.k., jak i zażalenie na wskazane wyżej postanowienie wniósł Prezes Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej. Już sama ta okoliczność może mieć wpływ nie tylko na swobodę orzekania sędziów Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej, lecz również powodować w odbiorze społecznym przekonanie o niezdolności tego sądu do obiektywnego i rzetelnego rozpoznana sprawy (por. postanowienie SN z dnia 1 marca 2023 r., IV KO 23/23, LEX nr 3556612).
Mając powyższe okoliczności na względzie, należało uwzględnić inicjatywę sądu wnioskującego i przekazać przedmiotową sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Pszczynie. Wskazany sąd z delegacji ma
siedzibę w stosunkowo niewielkiej odległości od sądu właściwego, lecz położony jest w innym okręgu, co winno zagwarantować rozpoznanie sprawy w sposób obiektywny.
Z tych też względów orzeczono jak w sentencji.
(P.B.)
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI