IV KK 9/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek obrońcy skazanego S.N. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego. Głównym argumentem wnioskodawcy była obawa co do bezstronności sędziego Kołodziejskiego, wynikająca z faktu jego powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario, postanowił pozostawić wniosek bez rozpoznania, uznając go za niedopuszczalny z mocy ustawy. Sąd podkreślił, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej. Powołano się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego (m.in. P 22/19, K 12/18, U 2/20), które potwierdzają zgodność z Konstytucją procedury powołania sędziów na podstawie przepisów z 2017 r. oraz nadrzędność Konstytucji RP nad innymi przepisami, w tym orzecznictwem międzynarodowym. Sąd zaznaczył, że orzeczenia TSUE i ETPC mają charakter deklaratoryjny i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy prawnej orzekania w polskim systemie prawnym, a obowiązek ich wykonania spoczywa na państwie poprzez procedurę legislacyjną. Wobec powyższego, wniosek obrońcy został uznany za niedopuszczalny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności orzekania przez sędziów powołanych w nowym trybie, interpretacja relacji między prawem krajowym (Konstytucją) a prawem UE i orzecznictwem międzynarodowym, zasady wyłączania sędziów.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN z uwagi na sposób powołania.
Zagadnienia prawne (1)
Czy sposób powołania sędziego na urząd, w tym poprzez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., może stanowić samoistną podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z uwagi na obawę o jego bezstronność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sposób powołania sędziego na urząd, niezależnie od procedury nominacyjnej, nie może być samodzielną podstawą do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na własne orzecznictwo oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego i orzecznictwo międzynarodowe, stwierdził, że wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą być wywodzone z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. Podkreślono, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą, a prawo krajowe, w tym Konstytucja, ma pierwszeństwo przed orzecznictwem międzynarodowym, które ma charakter deklaratoryjny i nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej orzekania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. N. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca skazanego | inne | wnioskodawca |
| Paweł Kołodziejski | inne | sędzia Sądu Najwyższego |
| Ryszard Witkowski | inne | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (12)
Główne
u.SN art. 29 § § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący wyłączenia sędziego, stosowany a contrario.
Pomocnicze
u.KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Przepis dotyczący powołania sędziów przez Sejm, zgodny z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący niezawisłości sędziowskiej i powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 144 § ust. 3 pkt 17
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący kompetencji Prezydenta RP.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jako najwyższe prawo RP.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc powszechnie obowiązująca i ostateczność orzeczeń TK.
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Źródła prawa w Polsce.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 1, 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Miejsce umów międzynarodowych w polskim porządku prawnym.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek sędziów kierowania się Konstytucją i ustawami.
TFUE art. 260 § ust. 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Obowiązek państwa członkowskiego wykonania wyroku TSUE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem. • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. • Konstytucja RP stanowi najwyższe prawo w Polsce i ma pierwszeństwo przed prawem UE i umowami międzynarodowymi. • Orzecznictwo międzynarodowe (TSUE, ETPC) ma charakter deklaratoryjny i nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej orzekania w polskim systemie prawnym. • Obowiązek wykonania wyroków TSUE i ETPC spoczywa na państwie poprzez procedurę legislacyjną, a nie na sądach poprzez samodzielne stosowanie tych orzeczeń.
Odrzucone argumenty
Sposób powołania sędziego na urząd na wniosek KRS ukształtowanej nową ustawą budzi obawę co do jego bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
Kardynalnym argumentem na jaki obrońca skazanego powołał się we wniesionym wniosku jest fakt powołania sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego na urząd sędziego w trybie przewidzianym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania. • Powyższych ustaleń nie może zmienić treść uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, na którą wskazuje wnioskodawca, a która na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, przestała obowiązywać. • Wobec tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też samodzielnego podważania obowiązywania wyroku tego Trybunału. • Orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: ETPC) mają zatem charakter deklaratoryjny, wobec czego nie wywołują skutku kasatoryjnego, same w sobie nie powodują zmiany sytuacji skarżącego, nie tworzą dla niego żadnego nowego prawa, a jedynie stwierdzają fakt naruszenia Konwencji i definiują jego zakres. […]
Skład orzekający
Anna Dziergawka
przewodniczący
Paweł Kołodziejski
członek
Ryszard Witkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności orzekania przez sędziów powołanych w nowym trybie, interpretacja relacji między prawem krajowym (Konstytucją) a prawem UE i orzecznictwem międzynarodowym, zasady wyłączania sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN z uwagi na sposób powołania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z praworządnością, niezależnością sądownictwa i relacją prawa krajowego do prawa unijnego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Czy sposób powołania sędziego SN podważa jego bezstronność? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.