IV KK 87/16

Sąd Najwyższy2016-04-27
SNKarneprawo karne materialneŚrednianajwyższy
kasacjanieobecność na rozprawierozprawa apelacyjnaobrona z urzędukoszty postępowaniaart. 439 k.p.k.art. 450 k.p.k.

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanej jako oczywiście bezzasadną, uznając, że nieobecność oskarżonej na rozprawie apelacyjnej nie stanowiła bezwzględnej podstawy odwoławczej.

Obrońca skazanej M. K. wniósł kasację od wyroku utrzymującego w mocy wyrok skazujący. Głównym zarzutem była obraza art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w związku z nieobecnością oskarżonej na rozprawie apelacyjnej. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, wskazując, że nieobecność oskarżonej na rozprawie apelacyjnej, gdy nie uznano jej za konieczną, nie stanowi bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. W konsekwencji kasację oddalono, a skazaną obciążono kosztami postępowania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanej M. K. od wyroku Sądu Okręgowego w K., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. skazujący oskarżoną z art. 212 § 1 k.k. Kasacja została uznana za oczywiście bezzasadną. Sąd Najwyższy podkreślił, że kasacja od wyroku innego niż skazujący na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania jest dopuszczalna wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Obrońca zarzucił obrazę art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w związku z nieobecnością oskarżonej na rozprawie apelacyjnej, powołując się także na art. 374 § 1 k.p.k. i art. 376 § 2 k.p.k. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy te dotyczą rozprawy głównej, a nie apelacyjnej, gdzie udział oskarżonego jest prawem, a nie obowiązkiem, chyba że sąd uzna jego obecność za konieczną (art. 450 § 2 k.p.k.). Ponieważ sąd odwoławczy nie uznał obecności skazanej za niezbędną, jej niestawiennictwo, nawet usprawiedliwione, nie stanowiło bezwzględnej podstawy odwoławczej. W związku z tym kasację oddalono, zasądzono koszty zastępstwa procesowego z urzędu i obciążono skazaną kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli sąd odwoławczy nie uznał obecności oskarżonego za konieczną zgodnie z art. 450 § 2 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. dotyczy sytuacji, gdy rozprawa odbyła się z naruszeniem przepisów o obligatoryjnym udziale oskarżonego. W przypadku rozprawy apelacyjnej, udział oskarżonego jest obligatoryjny tylko wtedy, gdy sąd uzna to za konieczne. Niestawiennictwo usprawiedliwione, bez takiego postanowienia sądu, nie stanowi bezwzględnej podstawy odwoławczej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie_kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznaskazana

Przepisy (10)

Główne

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Określa przesłanki oddalenia kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wymienia bezwzględne podstawy odwoławcze, których stwierdzenie obliguje sąd do uwzględnienia środka odwoławczego.

k.p.k. art. 450 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Określa warunki obligatoryjności udziału oskarżonego w rozprawie odwoławczej.

k.k. art. 212 § § 1

Kodeks karny

Przepis, z którego została skazana oskarżona (zniesławienie).

Pomocnicze

k.p.k. art. 523 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Określa dopuszczalność kasacji od wyroku skazującego.

k.p.k. art. 523 § § 4

Kodeks postępowania karnego

Określa dopuszczalność kasacji od wyroku innego niż skazujący, wskazując na ograniczenia do uchybień z art. 439 § 1 k.p.k.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wskazano pkt 11 jako potencjalną podstawę, ale uznano, że nie zachodzi w sprawie.

k.p.k. art. 374 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obligatoryjnego udziału oskarżonego w rozprawie głównej.

k.p.k. art. 376 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obligatoryjnego udziału oskarżonego w rozprawie głównej.

k.p.k. art. 93 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy upoważnienia sędziego do podejmowania czynności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieobecność oskarżonej na rozprawie apelacyjnej, która nie została uznana za konieczną przez sąd, nie stanowi bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Nieobecność oskarżonej na rozprawie apelacyjnej, nawet usprawiedliwiona, stanowi obrazę art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w związku z art. 374 § 1 k.p.k. i art. 376 § 2 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

kasacja obrońcy skazanego wniesiona od wyroku innego, niż wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (...) jest dopuszczalna wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Sens tego przepisu, który z uwagi na swój charakter i związane z nim konsekwencje należy interpretować ściśle, jest treściowo jednoznaczny. powołane przepisy odnoszą się do rozprawy głównej, w której udział oskarżonego, jest rzeczywiście co do zasady obowiązkowy natomiast w niniejszej sprawie chodziło o nieobecność oskarżonego na rozprawie apelacyjnej, w której udział jest tylko jego prawem, a nie obowiązkiem procesowym udział w rozprawie odwoławczej oskarżonego jest obligatoryjny tylko wówczas, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretację art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w kontekście nieobecności na rozprawie apelacyjnej oraz art. 450 § 2 k.p.k."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku obligatoryjności udziału w rozprawie apelacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące dopuszczalności kasacji i nieobecności na rozprawie apelacyjnej, co jest ważne dla praktyków prawa karnego.

Nieobecność na rozprawie apelacyjnej – kiedy kasacja jest możliwa?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 87/16
POSTANOWIENIE
Dnia 27 kwietnia 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wiesław Kozielewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 27 kwietnia 2016 r.
sprawy
M. K.
,
skazanej z art. 212 § 1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w K.
z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. akt IX Ka […]
,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.
z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt IX K […]
,
I. oddala kasację jako oczywiście bezzasadną;
II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. Ł. C.  – Kancelaria Adwokacka w K.  kwotę 442 zł i 80 gr. (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym 23 % podatku VAT, za sporządzenie i wniesienie jako wyznaczony obrońca z urzędu, kasacji na rzecz skazanej M. K.;
III. obciąża skazaną M. K.  kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Kasacja obrońcy skazanej M. K.  jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k.
Na wstępie przypomnieć należy, że kasacja obrońcy skazanego wniesiona od wyroku innego, niż wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.), jest dopuszczalna wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Sens tego przepisu, który z uwagi na swój charakter i związane z nim konsekwencje należy interpretować ściśle, jest treściowo jednoznaczny.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy trzeba odnotować, że skarżący, najpewniej celem wzmocnienia swojego zasadniczego zarzutu obrazy art. 439 § 1 pkt. 11 k.p.k. powiązał go z art. 374 § 1 k.p.k. oraz art. 376 § 2 k.p.k. Taki zabieg jest całkowicie chybiony, gdyż powołane przepisy odnoszą się do rozprawy głównej, w której udział oskarżonego, jest rzeczywiście co do zasady obowiązkowy natomiast w niniejszej sprawie chodziło o nieobecność oskarżonego na rozprawie apelacyjnej, w której udział jest tylko jego prawem, a nie obowiązkiem procesowym (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2006 r., II KK 361/05, LEX nr 193056).
Art. 450 § 2 k.p.k. stanowi wszak wyraźnie, że
udział w rozprawie odwoławczej oskarżonego jest obligatoryjny tylko wówczas,
gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.
Skoro ani prezes właściwego sądu odwoławczego (przewodniczący
wydziału, upoważniony sędzia - art. 93 § 2 k.p.k.), ani sąd rozpoznający
złożone apelacje nie zadecydowali, że obecność przebywającej na wolności
M. K.  na rozprawie apelacyjnej jest niezbędna, to absencja oskarżonej na rozprawie odwoławczej w dniu 23 czerwca 2015 r. nie może zostać potraktowana jako uchybienie o jakim mowa w art. 439 §
1 pkt 11 k.p.k. Trzeba też podnieść iż tej oceny nie może zmienić fakt, że oskarżona M. K.  usprawiedliwiła swoje niestawiennictwo w dniu 23 czerwca 2015 r. i wniosła
o odroczenie rozprawy apelacyjnej. Prowadzenie w takiej sytuacji rozprawy apelacyjnej, mimo że w judykaturze powszechnie takie wypadki oceniane były jako rażące i mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa procesowego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 marca 2006
r., II KK 204/05, R-OSNKW 2006, poz. 498, z dnia 30 lipca 2009 r., II KK 37/09, R-OSNKW 2009, poz. 1644), z przytoczonych wcześniej względów, nie mogło
w realiach przedmiotowej sprawy zostać uznane za uchybienie wskazane z art. 439 §
1 pkt. 11 k.p.k.
W tych warunkach, gdy postąpienie sądu drugiej instancji na rozprawie apelacyjnej w dniu 23 czerwca 2015 r. nie stanowiło bezwzględnego powodu odwoławczego o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt. 11 k.p.k., a tylko jego stwierdzenie mogło doprowadzić do uwzględnienia kasacji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną obrońcy jako oczywiście bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI