IV KK 85/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść obwinionego Ł. W., który został skazany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Bytomiu za kierowanie pojazdem bez uprawnień (art. 94 § 1 k.w.), grzywną 1500 zł i zakazem prowadzenia pojazdów na 6 miesięcy. Kasacja zarzucała rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na nieuzasadnionym zastosowaniu postępowania nakazowego, gdyż okoliczności czynu i wina obwinionego budziły wątpliwości. Zgromadzone dowody wskazywały, że obwiniony posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami, a jedynie nie miał przy sobie wydanego w Niemczech prawa jazdy, które zapomniał zabrać z domu. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko w przypadkach, gdy okoliczności czynu i wina nie budzą żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie, posiadanie przez obwinionego uprawnień do kierowania pojazdami (potwierdzone wymianą polskiego prawa jazdy na niemieckie) oraz brak fizycznego dokumentu prawa jazdy, mogło wyczerpywać znamiona wykroczenia z art. 95 § 1 k.w. (prowadzenie pojazdu bez wymaganych dokumentów), a nie z art. 94 § 1 k.w. (kierowanie bez uprawnień). Różnica w kwalifikacji prawnej i sankcjach (łagodniejsze kary w art. 95 § 1 k.w. i brak obligatoryjnego zakazu prowadzenia pojazdów) była istotna. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok nakazowy i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, zalecając przeprowadzenie rozprawy i wszechstronną analizę materiału dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja dopuszczalności stosowania postępowania nakazowego w sprawach o wykroczenia, rozróżnienie między kierowaniem bez uprawnień a kierowaniem bez dokumentów, a także interpretacja przepisów Prawa o ruchu drogowym dotyczących obowiązku posiadania dokumentów przy sobie.
Dotyczy specyficznej sytuacji posiadania zagranicznego prawa jazdy i jego braku fizycznego przy sobie, a także zmian w przepisach Prawa o ruchu drogowym od 2020 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy można wydać wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie, gdy istnieją wątpliwości co do okoliczności czynu i winy obwinionego, a zachowanie może być kwalifikowane jako inne wykroczenie z łagodniejszą sankcją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nakazowe jest dopuszczalne tylko w przypadkach, gdy zebrany materiał dowodowy jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości co do winy i okoliczności popełnienia czynu. W przypadku wątpliwości, sprawę należy rozpoznać na zasadach ogólnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie nakazowe wymaga braku wątpliwości co do wszystkich znamion wykroczenia i warunków odpowiedzialności. W analizowanej sprawie, posiadanie przez obwinionego uprawnień do kierowania pojazdami, mimo braku fizycznego dokumentu (zagranicznego prawa jazdy), mogło stanowić wykroczenie z art. 95 § 1 k.w., a nie z art. 94 § 1 k.w., co uniemożliwiało zastosowanie trybu nakazowego.
Jaka jest różnica w kwalifikacji prawnej i sankcjach między kierowaniem pojazdem bez uprawnień (art. 94 § 1 k.w.) a kierowaniem pojazdem bez wymaganych dokumentów (art. 95 § 1 k.w.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kierowanie pojazdem bez uprawnień (art. 94 § 1 k.w.) zagrożone jest karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1500 zł, a także obligatoryjnym zakazem prowadzenia pojazdów. Kierowanie pojazdem bez wymaganych dokumentów (art. 95 § 1 k.w.) zagrożone jest grzywną do 250 zł lub naganą i nie przewiduje orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 95 § 1 k.w. w połączeniu z art. 38 Prawa o ruchu drogowym (w brzmieniu po zmianach z 2020 r.) dotyczy sytuacji, gdy kierujący nie ma przy sobie dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem, zwłaszcza jeśli jest to dokument zagraniczny nieujęty w CEK. Jest to wykroczenie łagodniejsze niż kierowanie bez posiadanych uprawnień.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. W. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (11)
Główne
k.w. art. 94 § § 1
Kodeks wykroczeń
Kierowanie pojazdem bez posiadania do tego uprawnień.
k.w. art. 95 § § 1
Kodeks wykroczeń
Prowadzenie pojazdu bez wymaganych dokumentów (np. prawa jazdy przy sobie).
k.p.w. art. 93 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Warunki stosowania postępowania nakazowego – brak wątpliwości co do okoliczności czynu i winy obwinionego.
P.r.d. art. 38 § ust. 1
Ustawa - Prawo o ruchu drogowym
Obowiązek posiadania przy sobie i okazywania dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem.
Pomocnicze
k.w. art. 94 § § 3
Kodeks wykroczeń
Obligatoryjne orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.
k.w. art. 24 § § 1a
Kodeks wykroczeń
k.w. art. 29 § § 1 i § 2
Kodeks wykroczeń
k.p.w. art. 93
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przepisy dotyczące postępowania nakazowego.
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw art. 1 § ust. 2a
Zmiana art. 38 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym od 5 grudnia 2020 r., obligująca do posiadania przy sobie dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem innego niż wydane w kraju prawo jazdy.
Ustawa o kierujących pojazdami art. 4 § ust. 1a
Dotyczy tymczasowego elektronicznego prawa jazdy.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu bez udziału stron.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieuzasadnione zastosowanie postępowania nakazowego, gdyż okoliczności czynu i wina obwinionego budziły wątpliwości. • Obwiniony posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami, a jedynie nie miał przy sobie zagranicznego prawa jazdy, co mogło stanowić wykroczenie z art. 95 § 1 k.w., a nie z art. 94 § 1 k.w. • Różnica w kwalifikacji prawnej i sankcjach między art. 94 § 1 k.w. a art. 95 § 1 k.w. jest istotna.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie nakazowe jest instytucją [...] której stosowanie zastrzeżono do najbardziej oczywistych przypadków, to znaczy takich, w których zebrany materiał dowodowy jest tak jednoznaczny, że nie nasuwa żadnych zastrzeżeń co do winy i okoliczności popełnienia zarzuconego czynu. • Tym samym, w czasie popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, obwiniony niewątpliwie posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami, chociaż nie dysponował dokumentem w postaci prawa jazdy... • Ponieważ z depozycji Ł. W. oraz informacji udzielonej przez Wydział Komunikacji Urzędu Miasta T. wynikało, iż posiada on niemieckie prawo jazdy, wymieniony prowadząc pojazd i nie mając przy sobie wymaganych dokumentów, zrealizował znamiona jedynie wykroczenia z art. 95 § 1 k.w.
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności stosowania postępowania nakazowego w sprawach o wykroczenia, rozróżnienie między kierowaniem bez uprawnień a kierowaniem bez dokumentów, a także interpretacja przepisów Prawa o ruchu drogowym dotyczących obowiązku posiadania dokumentów przy sobie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji posiadania zagranicznego prawa jazdy i jego braku fizycznego przy sobie, a także zmian w przepisach Prawa o ruchu drogowym od 2020 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje subtelne, ale istotne różnice w kwalifikacji prawnej wykroczeń drogowych i podkreśla znaczenie prawidłowego stosowania procedur, co jest cenne dla praktyków prawa. Dotyczy powszechnego problemu posiadania dokumentów podczas jazdy.
“Czy brak prawa jazdy przy sobie to to samo co jazda bez uprawnień? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.