IV KK 81/24

SN
IV KK 81/24
POSTANOWIENIE
Dnia 9 maja 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Adam Roch
w sprawie
S. K.
o przestępstwo z art. 244 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
w dniu 9 maja 2024 r.
na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 535 § 1 i 3 k.p.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt VI Ka 282/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Mysłowicach z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 256/21
na podst. art. 535 § 3 k.p.k.
postanowił:
1. oddalić kasację obrońcy jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć skazanego S. K. ;
3. za sporządzenie i wniesienie kasacji zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu skazanego, adwokat A. W. (Kancelaria Adwokacka w M.), kwotę 885,60 zł (osiemset osiemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym 23% VAT.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2022 roku, sygn. akt II K 256/21, Sąd Rejonowy
‎
w Mysłowicach uznał oskarżonego S. K. za winnego tego, że działając w Mysłowicach w krótkich odstępach czasu i z wykorzystaniem takiej samej sposobności, nie stosując się do orzeczonego przez Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu (wyrokiem z dnia 29 września 2017 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt II K 126/17) środka karnego w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną P. U. :
1.
w dniu 27.03.2019 roku o godzinie 09:02 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
2.
w dniu 27.03.2019 roku o godzinie 09:05 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
3.
w dniu 28.03.2019 roku o godzinie 11:45 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
4.
w dniu 03.04.2019 roku o godzinie 09:03 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
5.
w dniu 03.04.2019 roku o godzinie 09:17 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
6.
w dniu 15.04.2019 roku o godzinie 11:28 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
7.
w dniu 16.04.2019 roku o godzinie 07:57 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
8.
w dniu 24.05.2019 roku o godzinie 09:59 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
9.
w dniu 28.05.2019 roku o godzinie 10:28 skontaktował się telefonicznie z P. U.  na użytkowany przez nią numer telefonu […], czym zrealizował znamiona przestępstwa określonego w art. 244 k.k.,
i za to, na mocy art. 91 § 1 k.k. w związku z art. 244 k.k., wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca zarzucając:
1.
obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj.:
1.
art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie wybiórczej i jednokierunkowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanej bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania oraz doświadczenia życiowego polegającej na:
1.
odmowie przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego S. K. w zakresie braku zawinienia oraz przekonaniu oskarżonego, iż środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną nie obowiązywał w czasie jego przebywania w areszcie śledczym, podczas gdy oskarżony wielokrotnie wskazywał, iż próby zainicjowania jakiegokolwiek kontaktu z P. U.  miały na celu jedynie rozmowę z córką W. K. , z którą zakazu kontaktowania oskarżony nie miał;
2.
przyznanie waloru wiarygodności zeznaniom oskarżycielki posiłkowej P. U., podczas gdy pokrzywdzona w pisemnym zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa nie wspomniała, iż oskarżony miał wielokrotnie próbować się z nią skontaktować telefonicznie, a później w postępowaniu przygotowawczym wskazywała, iż posiada nagrania rozmów telefonicznych z oskarżonym, których jednak wbrew wcześniejszym twierdzeniom nie nagrała, ponadto oskarżycielka posiłkowa przed sądem zeznała, że nie pamięta czego dotyczyły rozmowy oraz iż oskarżony mógł poprosić kogoś, żeby do niej dzwonić;
3.
uznaniu za niemających znaczenia dla ustalenia faktów zeznań G. C. , będącego funkcjonariuszem Służby Więziennej w Zakładzie Karnym w R., podczas gdy świadek wskazywał, iż w przypadku naruszenia środka karnego przez oskarżonego zakład kamy jest obowiązany zawiadomić sędziego penitencjarnego, co w niniejszej sprawie nie zostało dokonane;
4.
całkowitym pominięciu fragmentu zeznań kuratora sądowego oskarżonego M. G. , iż nie poinformowała ona S. K. na piśmie, że środek karny zakazu kontaktowania się z oskarżycielką posiłkową obowiązuje w czasie osadzenia w jednostce penitencjarnej, co potwierdza wyjaśnienia oskarżonego, że nie miał świadomości, że środek karny miałby wówczas obowiązywać;
5.
art. 5 § 2 k.p.k. przez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy w sprawie wystąpiły wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym, gdyż brak jest jakichkolwiek nagrań rozmów oskarżonego z pokrzywdzoną, które potwierdzałyby definitywnie, iż to S. K. wykonywał w okresie od dnia 27 marca 2019 roku
do dnia 28 maja 2019 roku połączenia telefoniczne na numer służbowy oskarżycielki posiłkowej, podczas gdy dzwonić mógł którykolwiek z osadzonych w Areszcie Śledczym w M.,
‎
a przedłożone do przedmiotowej sprawy przez P. U. bilingi nie wskazują, ile trwało połączenie, czy zostało odebrane, a przede wszystkim największą wątpliwość budzi fakt, iż niektóre połączenia miały zostać wykonane co sekundę, co jest rzeczą niewykonalną w warunkach więziennych ze względu na konieczność ponownego wybrania numeru telefonu przez osadzonego;
6.
art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego obrońcy oraz oskarżonego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka będącego kierownikiem działu ochrony w Areszcie Śledczym w M., podczas gdy dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem to dział ochrony według zeznań pozostałych funkcjonariuszy miał sprawować nadzór nad połączeniami telefonicznymi skazanych;
7.
art. 156 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez brak wydania akt oskarżonemu celem zapoznania się S. K. ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, mimo że wniosek taki został zgłoszony przez oskarżonego przed zamknięciem przewodu sądowego, co w konsekwencji w sposób rażący naruszyło jego prawo do obrony;
8.
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, który miał wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia:
1.
poprzez ustalenie, iż kurator zawodowy M. G. na piśmie poinformowała oskarżonego o nałożonego na niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Golubiu-Dobrzyniu środka karnego w postaci zakazu kontaktowania się z P. U. , podczas gdy kurator ten zeznał, iż nie poinformowała S. K. na piśmie o obowiązywaniu w/w zakazu podczas przebywania przez niego w jednostce penitencjarnej;
2.
poprzez ustalenie, iż pokrzywdzona informowała kuratora zawodowego M.G. o łamaniu przez S. K. zakazu kontaktowania się, podczas gdy z zeznań świadka kuratora zawodowego wynika, iż skierował pismo do Sądu Rejonowego w Golubiu-Dobrzyniu w dniu 14 lutego 2019 roku, a więc przed datą pierwszego czynu, którego sprawstwo przypisano w niniejszej sprawie oskarżonemu;
3.
poprzez ustalenie, iż oskarżony kontaktował się z pokrzywdzoną kilka razy dziennie, podczas gdy uprawnienie skazanych przebywających w Areszcie Śledczym w M. do korzystania z samoinkasujących aparatów telefonicznych mogło być realizowane jedynie raz w ciągu dnia;
4.
poprzez ustalenie, iż oskarżony nawiązał połączenia telefoniczne z pokrzywdzoną przebywając w Areszcie Śledczym w M., podczas gdy żadna z rozmów nie została nagrana, a ponadto z bilingów dołączonych przez pokrzywdzoną do sprawy nie wynika ile trwała rozmowa telefoniczna i czy możliwa była identyfikacja głosu S. K. przez oskarżycielkę posiłkową;
5.
obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 § 1 k.k., poprzez jego niezastosowanie, bowiem oskarżony nie popełnił umyślnie zarzucanego mu czynu zabronionego, pozostając w błędzie co do okoliczności stanowiącej jego znamię w postaci braku świadomości obowiązywania orzeczonego środka karnego – zakazu kontaktowania się z P. U.  podczas przebywania w jednostce penitencjarnej;
6.
rażącą niewspółmierność kary poprzez nieprawidłowe zastosowanie zasad i dyrektyw sądowego wymiaru kary i w konsekwencji wymierzenie oskarżonemu kary bez uwzględnienia wszystkich okoliczności łagodzących, tj. kary wyrażającej się w szczególnej punitywności, naruszającej zasadę sprawiedliwości wyroku w kontekście wysokości orzeczonej kary wobec oskarżonego przy pominięciu przez sąd istotnych okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, a w szczególności brak uwzględnienia niskiej szkodliwości czynu zabronionego oraz motywacji oskarżonego, gdyż miał on na względzie tylko dobro swojego małoletniego dziecka i chęć realizacji obowiązku kontaktowania się z małoletnią W. K.  i wykonywanie władzy rodzicielskiej.
Wyrokiem z dnia 17 października 2023 roku, sygn. akt VI Ka 282/23, Sąd Okręgowy w Katowicach zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy.
Kasację od powyższego orzeczenia wniósł obrońca zarzucając:
1.
rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w postaci braku rozważenia zarzutu naruszenia art. 28 § 1 k.k. wskazanego w środku odwoławczym wniesionym przez obrońcę, a przyjęcie jedynie przez sąd, iż zarzut ten jest bezprzedmiotowy w sytuacji, gdy Sąd II instancji miał bezwzględny obowiązek merytorycznego i należytego rozpoznania wszystkich zarzutów zawartych w apelacji oraz zawartych w niej wniosków, a nie jedynie lakonicznego ich opisania w uzasadnieniu wyroku, a powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku rozpoznania tego zarzutu sąd II instancji powinien był wydać odmienny wyrok
‎
i zmienić zaskarżony wyrok poprzez uniewinnienie skazanego od popełnienia zarzucanych mu czynów;
2.
rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 156 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez brak możliwości zapoznania się skazanego z całością akt, a w szczególności z nagraniami przebiegu rozpraw przed sądem I instancji, które były utrwalane na płytach CD, mimo udostępnienia akt przez sąd II instancji skazanemu Areszt Śledczy w S. nie dysponuje odpowiednim sprzętem do odtworzenia płyt, powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem naruszyło fundamentalne prawo do obrony skazanego poprzez uniemożliwienie S. K. zapoznanie się z całym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie;
3.
rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 244 k.k. w zw. z art. 28 § 1 k.k. polegające na nieprawidłowym ustaleniu strony podmiotowej czynu wobec braku świadomości skazanego w momencie popełnianych przestępstw, iż zakaz kontaktowania się z P. U.  – matką i przedstawicielką ustawową córki skazanego, dotyczy również spraw związanych z wykonywaniem władzy rodzicielskiej oraz umożliwienia kontaktu ojca z córką, które to prawo skazanego w tamtym czasie nie było w żaden sposób ograniczone, a w przedmiotowej sprawie brak jest wypełnienia przez S. K. znamion czynu zabronionego, a rzekome naruszenie w sposób nieświadomy orzeczonego środka karnego stoi w sprzeczności do praw rodzicielskich skazanego, jak i prawa, a przede wszystkim obowiązku do osobistego kontaktu S. K. z małoletnią córką.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie wyroków sądów obu instancji i uniewinnienie S. K. od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja obrońcy okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało rozpoznanie jej na posiedzeniu w trybie przewidzianym w art. 535 § 1 i 3 k.p.k.
W pierwszym z kasacyjnych zarzutów obrońca wskazuje na nierzetelność rozpoznania przez sąd odwoławczy apelacyjnego zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 28 k.k. Lektura omawianego zarzutu prowadzi do wniosku, iż jego zasadniczą podstawą miała być lakoniczność argumentacji, jaką sąd odwoławczy przedstawił w odpowiedzi na sygnalizowane przez skarżącego uchybienie. Na tle powyższego zaznaczyć należy, że z naruszeniem standardu rzetelności kontroli odwoławczej możemy mieć do czynienia wówczas, gdy zarzuty sformułowane w środku odwoławczym zostaną w ogóle pominięte przez sąd
ad quem
, bądź w sytuacji, w której wprawdzie staną się przedmiotem rozważań sądu odwoławczego, lecz w sposób odbiegający od wymogu rzetelnej ich oceny (art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.). Zachowanie owej rzetelności badać jednak należy przez pryzmat argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a nie subiektywnego odczucia niezadowolenia z treści tego orzeczenia. W praktyce nienależyta kontrola odwoławcza może zostać uznana za inne rażące naruszenie prawa o istotnym wpływie na treść orzeczenia w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. wówczas, gdy będzie ona jedynie iluzoryczna, ogólnikowa, schematyczna i nie ustosunkowująca się
in concreto
do istoty zarzutów (tak m. in. postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2024 r., V KK 485/23, LEX nr 3672343). Na tle analizowanego zarzutu nadmienić trzeba, że aspektu rzetelności kontroli odwoławczej nie sposób utożsamiać wyłącznie z kwestią obszerności argumentacji wyrażonej w odpowiedzi na nieuwzględniony apelacyjny zarzut. Oczywistym wszak jest, że każdy z zarzutów posiada zindywidualizowany stopień skomplikowania, który to stanowi punkt odniesienia dla argumentacji sądu odwoławczego. W kontekście niniejszej sprawy nie sposób podzielić zapatrywania skarżącego o rażącym naruszeniu standardu rzetelności
rozpoznania podniesionego w apelacji zarzutu obrazy prawa materialnego. Kompleksowa argumentacja wyrażona w uzasadnieniu wyroku wprost bowiem wskazuje, iż został on uznany za niezasadny. Powodem tego była konstrukcyjna wadliwość postawionego zarzutu obrazy prawa materialnego. Jak trafnie zauważył sąd odwoławczy, przy ustaleniach faktycznych poczynionych przez sąd I instancji jednoznacznie stwierdzających umyślność przestępczego działania S. K. , o naruszeniu normy materialnej opisanej w art. 28 § 1 k.k. mowy być nie mogło. Bezspornym bowiem pozostaje, iż istota obrazy prawa materialnego sprowadza się do wadliwej subsumpcji normy prawnej do niespornego stanu faktycznego. Tymczasem z ustalonego stanu faktycznego nie wynikało, aby S. K. działał w usprawiedliwionym błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego, a tym samym art. 28 § 1 k.k. nie miał zastosowania.
Powyższa argumentacja pośrednio znajduje zastosowanie także do trzeciego
‎
z kasacyjnych zarzutów sformułowanego dotyczącego obrazy prawa materialnego,
‎
tj. art. 244 k.k. w zw. z art. 28 § 1 k.k. Uzyskując niesatysfakcjonujące rozstrzygnięcie sądu odwoławczego skarżący w istocie zdublował w kasacji zarzut apelacyjny, co musiało ponownie spotkać się z niepowodzeniem. Głównym jednak powodem uznania tego zarzutu za oczywiście bezzasadny jest fakt, iż został on skierowany
de facto
wobec orzeczenia sądu I instancji, albowiem sąd odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie prawa
materialnego nie stosował.
Równie niezasadny był zarzut naruszenia art. 156 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. Autor kasacji naruszenia prawa do obrony dopatrywał się w braku możliwości zapoznania się przez oskarżonego z treścią nagrań z rozprawy prowadzonej przez sąd I instancji. Dostrzec jednak trzeba, że w sprawie sporządzono pełne, szczegółowe protokoły rozpraw, których to zapisów zarówno S. K. , jak i jego obrońca w żaden sposób nie kwestionowali. Nadmienić także trzeba, że skazany był obecny na większości terminów rozprawy, a tym samym znał ich przebieg. Zapoznał się również ze sporządzonymi na piśmie protokołami rozpraw. Powyższe wzmacnia wniosek, iż do naruszenia jego prawa do obrony nie doszło. Znamienny na tym tle jest także fakt, iż obrońca nie podjął choćby próby wykazania wpływu sygnalizowanego uchybienia na treść wyroku.
Sąd Najwyższy uznał zatem wniesioną kasację w całości za oczywiście bezzasadną, a w konsekwencji
po myśli art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążył skazanego.
Jednocześnie przyznano obrońcy z urzędu wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie kasacji. Kwota wynagrodzenia uwzględnia wnioski wynikające z aktualnego orzecznictwa podjętego w tym zakresie przez Trybunał Konstytucyjny.
[J.J.]
[ms]
‎