IV KK 70/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok nakazowy Sądu Rejonowego z powodu wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 500 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 501 pkt 3 k.p.k. Podniesiono, że sprawę rozpoznano w postępowaniu nakazowym mimo istotnych wątpliwości co do winy oskarżonego, wynikających z jego historii leczenia psychiatrycznego i stwierdzonego upośledzenia umysłowego. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność zbadania poczytalności oskarżonego i zapewnienia mu obrońcy.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 września 2019 r., sygn. akt II K (...), którym oskarżony G. W. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 157 § 2 k.k. i skazany na karę grzywny. Kasacja zarzucała rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, w szczególności art. 500 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 501 pkt 3 k.p.k., polegające na rozpoznaniu sprawy w postępowaniu nakazowym pomimo istnienia istotnych wątpliwości co do winy oskarżonego. Wskazano, że oskarżony ukończył szkołę specjalną, leczył się psychiatrycznie i odwykowo, a opinia sądowo-psychiatryczna z innego postępowania wykazała u niego upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim oraz zespół uzależnienia od alkoholu. Sąd Najwyższy uznał, że te okoliczności powinny rodzić wątpliwości co do poczytalności oskarżonego i skutkować zapewnieniem mu obrońcy z urzędu (art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.), co wykluczało możliwość wydania wyroku nakazowego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S., nakazując przeprowadzenie postępowania w trybie zwyczajnym, zapewnienie obrońcy i zbadanie poczytalności oskarżonego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie wyroku nakazowego jest możliwe tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. W przypadku wątpliwości co do poczytalności, należy zapewnić obrońcę i prowadzić postępowanie w trybie zwyczajnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że historia leczenia psychiatrycznego i stwierdzone zaburzenia psychiczne oskarżonego (upośledzenie umysłowe, zespół uzależnienia od alkoholu) powinny rodzić wątpliwości co do jego poczytalności. W takiej sytuacji zachodzą przesłanki do obrony obligatoryjnej (art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k.), a sprawę należy rozpoznać w postępowaniu zwyczajnym, a nie nakazowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku nakazowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
oskarżony (w sensie proceduralnym)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| W.W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (6)
Główne
k.k. art. 157 § §2
Kodeks karny
k.p.k. art. 500 § §1 i §3
Kodeks postępowania karnego
Wydanie wyroku nakazowego jest możliwe tylko wówczas, gdy okoliczności przypisanego czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości.
k.p.k. art. 79 § §1 pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki obligatoryjnego udziału obrońcy, w tym gdy istnieją wątpliwości co do poczytalności oskarżonego.
k.p.k. art. 535 § §5
Kodeks postępowania karnego
Reguluje rozpoznawanie kasacji w trybie uproszczonym.
Pomocnicze
k.p.k. art. 501 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 31
Kodeks karny
Dotyczy wpływu zaburzeń psychicznych na poczytalność.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie istotnych wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, wynikających z jego historii leczenia psychiatrycznego i stwierdzonych zaburzeń. Naruszenie art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. poprzez brak zapewnienia obrońcy obligatoryjnego. Naruszenie art. 500 § 3 k.p.k. poprzez wydanie wyroku nakazowego mimo istnienia wątpliwości co do winy i poczytalności.
Godne uwagi sformułowania
kasacja Prokuratora Generalnego (...) jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5 k.p.k. fundamentalną zaś kwestią dla oceny zawinienia sprawcy jest jego poczytalność w czasie zdarzenia. opinia taka nie tylko nie może dowodzić w niniejszej sprawie, że wykluczyć należy zachodzenie warunków z art. 31 k.k., ale przeciwnie, dowodzi ona faktu leczenia psychiatrycznego oskarżonego i stwierdzenia u niego zaburzeń o opisanym charakterze. Skoro zaś takie wątpliwości zaistniały, to oskarżony powinien korzystać z pomocy obrońcy przynajmniej do czasu, gdy wątpliwości te nie zostaną wyjaśnione.
Skład orzekający
Andrzej Stępka
przewodniczący
Jerzy Grubba
sprawozdawca
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania nakazowego, obrony obligatoryjnej oraz konieczności badania poczytalności oskarżonego w sprawach karnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i stanu zdrowia psychicznego oskarżonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie poczytalności oskarżonego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet w postępowaniu nakazowym.
“Błąd proceduralny w sądzie niższej instancji doprowadził do uchylenia wyroku nakazowego – kluczowa rola poczytalności oskarżonego.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt IV KK 70/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz Protokolant Olga Tyburc - Żelazek w sprawie G. W. skazanego z art. 157§2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535§5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 29 marca 2022r. kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść oskarżonego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w S. z dnia 9 września 2019r. w sprawie II K (…) uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S. UZASADNIENIE G. W. stanął pod zarzutem tego, że: - w dniu 7 maja 2019r. około godziny 19:00 w S., spowodował naruszenie czynności narządu ciała u wspólnie zamieszkującego z nim brata W.W. w ten sposób, że uderzył go szklaną butelką w głowę, wskutek czego pokrzywdzony doznał rany ciętej wargi dolnej, podbródka, okolicy czołowej po stronie lewej oraz strony grzbietowej dłoni prawej, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządu ciała na czas nie przekraczający 7 dni, tj. o czyn z art. 157§2 k.k. Sąd Rejonowy w S., wyrokiem nakazowym z dnia 9 września 2019r. w sprawie II K (...), uznał oskarżonego za winnego zarzuconego mu czynu i skazał go na karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych. Wyrok powyższy uprawomocnił się nie będąc skarżony przez żadną ze stron. Obecnie kasację od tego orzeczenia wywiódł Prokurator Generalny podnosząc w niej zarzut: - rażącego i mogącego mieć istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 500§1 i §3 k.p.k. w zw. z art. 501 pkt 3 k.p.k., polegającego na rozpoznaniu sprawy oskarżonego G. W. na posiedzeniu w postępowaniu nakazowym, pomimo wynikających z materiału dowodowego istotnych wątpliwości co do jego winy, z uwagi na ujawnienie się okoliczności, o których stanowi art. 79§1 pkt 3 k.p.k., rodzących jednocześnie obowiązek udziału obrońcy w postępowaniu, a zarazem wykluczających możliwość wydania wyroku w tym trybie. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja wniesiona w niniejszej sprawie jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5 k.p.k. Bezsprzecznie zgodnie z dyspozycją art. 500§3 k.p.k. wydanie wyroku nakazowego jest możliwe tylko wówczas, gdy okoliczności przypisanego czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości. Fundamentalną zaś kwestią dla oceny zawinienia sprawcy jest jego poczytalność w czasie zdarzenia. W niniejszej sprawie można przyjąć, że okoliczności przypisanego czynu nie nasuwają istotniejszych wątpliwości, jednak w sprawie nie zebrano dowodów, które w sposób jednoznaczny wyjaśniałyby kwestię poczytalności oskarżonego. Jak słusznie wskazał na to skarżący, G. W. ukończył szkołę specjalną, a w późniejszym okresie leczył się psychiatrycznie i odwykowo. Do akt sprawy dołączono też opinię sądowo-psychiatryczną sporządzoną dla potrzeb innego postępowania o czyn popełniony na innym podłożu, bo skierowany przeciwko mieniu, z której wynika, że biegli stwierdzili u niego upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim oraz zespół uzależnienia od alkoholu (k. 78-84). Opinia taka nie tylko nie może dowodzić w niniejszej sprawie, że wykluczyć należy zachodzenie warunków z art. 31 k.k., ale przeciwnie, dowodzi ona faktu leczenia psychiatrycznego oskarżonego i stwierdzenia u niego zaburzeń o opisanym charakterze. Jako taka powinna ona zatem wskazywać na istnienie wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego. Skoro zaś takie wątpliwości zaistniały, to oskarżony powinien korzystać z pomocy obrońcy przynajmniej do czasu, gdy wątpliwości te nie zostaną wyjaśnione. Słusznie zatem skarżący wskazał na zachodzenie przesłanek do obrony obligatoryjnej z art. 79§1 pkt 3 k.p.k., która nie została mu zapewniona. W tej sytuacji, z oczywistych względów, nie było warunków do zakończenia procesu poprzez wydanie wyroku nakazowego. Uznać zatem należy, że kasacja wniesiona w niniejszej sprawie była oczywiście zasadna, a zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie. Przy ponownym rozpoznaniu Sąd winien rozpoznać niniejszą sprawę w postępowaniu zwyczajnym, zapewnić oskarżonemu stosowną pomoc obrońcy i zbadać poczytalność G. W. w odniesieniu do zarzuconego mu czynu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI