IV KK 659/18

Sąd Najwyższy2019-05-14
SNKarneodszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanieWysokanajwyższy
odszkodowanietymczasowe aresztowanieSąd Najwyższykasacjaodsetkiwymagalnośćprawo karneprawo cywilne

Sąd Najwyższy oddalił kasację dotyczącą odsetek od odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, uznając, że odsetki należą się od daty uprawomocnienia się wyroku.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację dotyczącą odsetek od odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Wnioskodawca domagał się naliczania odsetek od daty złożenia wniosku o odszkodowanie. Sąd Najwyższy uznał to stanowisko za błędne, wskazując, że wymagalność wierzytelności, a tym samym bieg odsetek, rozpoczyna się od daty uprawomocnienia się orzeczenia ustalającego wysokość odszkodowania. Kasacja została oddalona jako oczywiście bezzasadna.

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający od Skarbu Państwa na rzecz M. A. kwotę ponad 2,5 miliona złotych tytułem odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Kasacja skupiała się na części dotyczącej odsetek od zasądzonej kwoty. Pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa cywilnego i konstytucyjnego, argumentując, że odsetki powinny być naliczane od daty złożenia wniosku o odszkodowanie, co miało być równoznaczne z wymagalnością wierzytelności. Sąd Najwyższy uznał ten argument za oczywiście bezzasadny. Wskazał, że w momencie składania wniosku o odszkodowanie, ostateczna kwota nie była znana ani dłużnikowi, ani wierzycielowi, ani sądowi, co uniemożliwiało przyjęcie zwłoki dłużnika od tej daty. Sąd Najwyższy podkreślił, że odsetki są należne za okres opóźnienia realizacji świadczenia wymagalnego, a wymagalność ta rozpoczyna bieg od daty uprawomocnienia się orzeczenia sądowego, które określa wysokość wierzytelności. Stanowisko to jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył wnioskodawcę kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odsetki należą się od daty uprawomocnienia się orzeczenia sądowego, które określiło wysokość wierzytelności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że w momencie złożenia wniosku o odszkodowanie, jego wysokość nie była znana, co uniemożliwiało przyjęcie zwłoki dłużnika. Wymagalność wierzytelności rozpoczyna się od daty uprawomocnienia się orzeczenia ustalającego jej wysokość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
M. A.osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowypozwany

Przepisy (9)

Główne

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 636 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.c. art. 481 § § 1 i § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 476

Kodeks cywilny

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.k. art. 558

Kodeks postępowania karnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naliczanie odsetek od daty złożenia wniosku o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie.

Godne uwagi sformułowania

kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym wystąpienie z żądaniem odszkodowania do Sądu jest równoznaczne z wymagalnością wierzytelności w chwili wystąpienia z wnioskiem kwota ostatecznie zasądzona nie była znana ani dłużnikowi, ani wierzycielowi, ani Sądowi orzekającemu odsetki są należne za okres opóźnienia realizacji świadczenia wymagalnego, którą to zwłokę liczy się od daty wydania prawomocnego orzeczenia sądowego, stanowiącego podstawę zapłaty

Skład orzekający

Rafał Malarski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wymagalności roszczenia o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie i zasady naliczania odsetek."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odszkodowania za tymczasowe aresztowanie, ale zasady dotyczące wymagalności i odsetek mogą mieć szersze zastosowanie w sprawach cywilnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dużej kwoty odszkodowania i ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego naliczania odsetek, co jest istotne dla praktyków prawa.

Ponad 2,5 miliona złotych odszkodowania za areszt. Kiedy należą się odsetki?

Dane finansowe

WPS: 2 507 197,79 PLN

odszkodowanie: 2 507 197,79 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 659/18
POSTANOWIENIE
Dnia 14 maja 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Rafał Malarski
na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.),
po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2019r.,
sprawy
M. A.
o odszkodowanie
z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
z dnia 10 maja 2018r., sygn. akt II AKa
[…]
,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K.
z dnia 28 listopada 2017r., sygn. akt III Ko
[…]
,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć wnioskodawcę kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z 28 listopada 2017r., zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M. A. kwotę 2 507 197,79 zł tytułem odszkodowania za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie; w pozostałym zakresie żądanie wniosku oddalił.
Wyrokiem z 10 maja 2018r. Sąd Apelacyjny w
[…]
utrzymał w mocy zaskarżone apelacją prokuratora i pełnomocnika wnioskodawcy orzeczenie pierwszoinstancyjne.
Kasację od wyroku Sądu odwoławczego w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie odsetek wywiódł pełnomocnik wnioskodawcy. Skarżący wskazał na rażące naruszenie prawa, mianowicie art. 481 § 1 i § 2 k.c., art. 476 k.c., art. 455 k.c. i art. 1 k.p.c. w zw. z art. 558 k.p.k. oraz art. 7 Konstytucji RP. W konsekwencji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi odwoławczemu.
W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Regionalnej w
[…]
zażądał jej oddalenia jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym.
Skarżący, powołując zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa cywilnego, podniósł, że błędnie ustalono datę, od której należało naliczać odsetki od zasądzonej na rzecz wnioskodawcy kwoty. Przedstawił stanowisko, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania do Sądu jest równoznaczne z wymagalnością wierzytelności, gdyż pewna jest już wtedy wysokość roszczenia. Założenie zaprezentowane w kasacji, a wcześniej w apelacji, było ewidentnie błędne, albowiem w chwili wystąpienia z wnioskiem kwota ostatecznie zasądzona nie była znana ani dłużnikowi, ani wierzycielowi, ani Sądowi orzekającemu. Wobec tego dłużnik nie był w zwłoce od czasu złożenia wniosku o odszkodowanie, ponieważ nie wiedział, jaką kwotę miałby zapłacić (i czy w ogóle) i dopiero orzeczenie Sądu Okręgowego z 28 listopada 2017r. tę kwotę oznaczyło. Dla porządku należało dodać, że pomimo cywilnych cech przedmiotowego roszczenia nie można przyjąć, że powstała odpowiedzialność miała charakter deliktowy lub kontraktowy, albowiem w przypadku odpowiedzialności z czynu niedozwolonego rozmiar szkody jest już pewny w chwili jej wyrządzenia (co tutaj zostało jednoznacznie wykluczone), zaś przeszkodą do przyjęcia charakteru kontraktowego (umownego) roszczenia było to, że oskarżyciel publiczny nie mógł go uznać. Wobec tego wypadało stwierdzić, że odsetki są należne za okres opóźnienia realizacji świadczenia wymagalnego, którą to zwłokę liczy się od daty wydania prawomocnego orzeczenia sądowego, stanowiącego podstawę zapłaty. Tym samym zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Sądu odwoławczego, który zaaprobował ustalenie, że wymagalność roszczenia rozpoczęła bieg od chwili uprawomocnienia się wyroku, w którym określono wysokość wierzytelności należnej wnioskodawcy od Skarbu Państwa. Takie zapatrywanie prawne stanowi utrwaloną linię orzeczniczą (zob. uchwała SN z 10 grudnia 1991r., I KZP 35/91; post. SN z 9 stycznia 2009r.,WK 17/13; post. SN z 19 października 2010, II KK 26/10).
Z powyższych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej części postanowienia, oddalając kasację jako oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k., zaś mając na względzie treść art. 636 § 1 k.p.k. i 637a k.p.k., obciążył wnioskodawcę obowiązkiem pokrycia kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI