IV KK 633/18

Sygn. akt IV KK 633/18
POSTANOWIENIE
Dnia 29 października 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Piotr Mirek
‎
SSN Marek Pietruszyński
Protokolant Małgorzata Gierczak
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 29 października 2019 r.
sprawy
Ł.G.
skazanego z art. 209 § 1 k.k.
kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, na niekorzyść skazanego,
od postanowienia Sądu Okręgowego w K.  z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt IV Kz (…),
utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K.  z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K (…)
postanowił:
uchylić zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w K.  oraz utrzymane nim mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w K.  z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II K (…), Ł.G.  został uznany za winnego tego, że „w okresie od lutego 2008 r. do kwietnia 2010 r. w K., będąc zobowiązanym z mocy ustawy, uporczywie uchylał się od obowiązku opieki poprzez niełożenie na utrzymanie swoich dzieci – G.F. i K.F., czym naraził je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych”, tj. o popełnienia przestępstwa z art. 209 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 3 lat próby. Sąd zobowiązał nadto oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie swoich dzieci.
Wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zostało zarządzone postanowieniem tego Sądu
z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. II Ko (…).
Sąd Rejonowy w K. , postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K (…), na podstawie art. 4 § 4 k.k.
w zw. z art. 209 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2017 r. (Dz. U. 2017, poz. 952) stwierdził, że czyn skazanego Ł.G.  objęty wyrokiem z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II K (…)  nie jest już zabroniony pod groźbą kary, a skazanie uległo zatarciu z mocy prawa z dniem 31 maja 2017 r
.
Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez prokuratora,
Sąd Okręgowy w K.  postanowieniem z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt IV Kz (…), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Kasację od tego orzeczenia, na niekorzyść skazanego, wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny zarzucając:
„
rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów art. 209 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2017 r. w zw. z art. 4 § 4 k.k., polegające na zaakceptowaniu przez Sąd Okręgowy w K. błędnego poglądu Sądu Rejonowego w K., że w wyniku nowelizacji Kodeksu karnego, dokonanej na mocy ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustaw -Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017 r., poz. 952), niekaralne stają się zachowania polegające na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego, w których w opisie tego czynu, jako źródło obowiązku alimentacyjnego wskazano jedynie ustawę, co doprowadziło do wydania prawomocnego postanowienia o zatarciu skazania z mocy prawa wobec Łukasza Gacka, skazanego prawomocnie za czyn z art. 209 § 1 k.k. wyrokiem Sądu Rejonowego w K. w sprawie o sygn. akt II K (…), podczas gdy w zakresie znamienia
obowiązku
, o którym mowa w przepisie art. 209 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2017 r., mieści się istnienie podstawy ustawowej, z której obowiązek ten wynika, a określenie jego wysokości orzeczeniem, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, konkretyzuje jedynie wysokość tego obowiązku, mającego swoje pierwotne źródło w ustawie, a zatem czyny przypisane skazanemu prawomocnym wyrokiem w całości realizują znamiona czynów zabronionych pod groźbą kary również w rozumieniu przepisów obecnie obowiązujących”.
Podnosząc taki zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego w nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego
w K.  z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K (…).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało jej rozpoznanie na posiedzeniu bez udziału stron zgodnie z art. 535 § 5 k.p.k.
Słusznie podnosi skarżący, że zaskarżone postanowienie zapadło z rażącym i mającym wpływ na jego treść naruszeniem prawa materialnego.
Istotnie, ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017 r.. poz. 952), zmieniony został art. 209 k.k., regulujący odpowiedzialność karną za uchylanie się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego. Nowelizacja tego przepisu oczywiście wymaga rozważenia przez Sąd potrzeby zastosowania zasady
lex
mitior
zgodnie z regułami określonymi w
art.
4 k.k. Nie można jednak orzekać w tym przedmiocie jedynie w oparciu o sentencję wyroku, w którym opis czynu przypisanego sprawcy ogranicza się do stwierdzenia, że obowiązek alimentacyjny wynikał z ustawy. Wskazać należy, że ustawa stanowi nadal jedno ze źródeł obowiązku alimentacyjnego, tyle tylko, że po nowelizacji obowiązek alimentacyjny musi być skonkretyzowany co do jego wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie lub innej umowie, a co Sąd zobowiązany jest badać na podstawie akt sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 10/17, OSNKW 2018, z. 3, poz. 24; z dnia 9 maja 2018 r., IV KK 79/18, LEX nr 2499811). Analizując sprawę i dokonując oceny konieczności zastosowania
art.
4 § 4 k.k. co do skazań za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. na podstawie poprzedniego stanu prawnego Sąd nie może więc ograniczać się do zbadania opisu czynu zawartego w sentencji wyroku, gdyż związany jest zarówno granicami przypisanego sprawcy w wyroku czynu jak i ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez Sąd w postępowaniu rozpoznawczym.
Z załączonej do akt sprawy kopii ugody zawartej przez strony przed Sądem Rejonowym w K.  w dniu 24 lipca 2007 r., sygn. III RC (…) jednoznacznie wynika, że w okresie popełnienia przypisanego skazanemu Ł.G.  występku, obowiązujący go z mocy ustawy obowiązek alimentacyjny, skonkretyzowany został w tej ugodzie, również co do wysokości. Okoliczność ta wskazuje, że doszło do niezasadnego umorzenia prowadzonego wobec skazanego postępowania wykonawczego. Z uwagi na to, że uchybienie to miało niewątpliwie istotny wpływ na treść orzeczenia, należało uchylić zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt IV Kz (…) oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K.
z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K (…). Z uwagi na to, że Sąd Rejonowy podejmował czynności z urzędu w zakresie zastosowanie art. 4 § 4 k.k., brak jest podstaw, aby wydawać w sprawie orzeczenie następcze. Treść rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego oznacza więc, że postępowanie wykonawcze prowadzone wobec Ł.G.  winno być kontynuowane.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
as