IV KK 578/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie o niedopuszczalności przekazania skazanego obywatela polskiego do wykonania kary w Niemczech, stwierdzając, że posiadanie polskiego obywatelstwa nie wyklucza przekazania do państwa, którego jest się również obywatelem, zgodnie z Konwencją Strasburską.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od postanowienia Sądu Apelacyjnego, które stwierdziło niedopuszczalność przekazania skazanego A.K. do wykonania kary 25 lat pozbawienia wolności w Republice Federalnej Niemiec. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na interpretacji przepisów Konstytucji RP, która miała wykluczać przekazanie obywatela polskiego. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, krytycznie odnosząc się do tezy Sądu Apelacyjnego i powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Rzecznika Praw Obywatelskich od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […], które zmieniło postanowienie Sądu Okręgowego w K. i stwierdziło niedopuszczalność przekazania skazanego A. K. do wykonania kary 25 lat pozbawienia wolności w Republice Federalnej Niemiec. Sąd Okręgowy pierwotnie stwierdził dopuszczalność przekazania, opierając się na Konwencji o przekazywaniu osób skazanych. Sąd Apelacyjny zmienił to postanowienie, uznając, że posiadanie przez skazanego obywatelstwa polskiego wyklucza jego przekazanie do innego państwa, nawet jeśli posiadałby również jego obywatelstwo, ze względu na art. 55 Konstytucji RP. Rzecznik Praw Obywatelskich w kasacji zarzucił rażące naruszenie przepisów k.p.k. i Konwencji strasburskiej. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Krytycznie odniósł się do stanowiska Sądu Apelacyjnego, podkreślając, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, ekstradycja obywatela polskiego jest dopuszczalna, jeśli ratyfikowana umowa międzynarodowa na to zezwala. Sąd Najwyższy wskazał, że art. 3 ust. 1 lit. a Konwencji strasburskiej stanowi, iż przekazanie może nastąpić, gdy skazany jest obywatelem państwa wykonania, co obejmuje również osoby posiadające podwójne obywatelstwo. Stwierdził, że wszystkie warunki przekazania określone w Konwencji zostały spełnione, w tym posiadanie przez A. K. obywatelstwa niemieckiego, prawomocność wyroku, pozostały okres kary, zgoda skazanego na przekazanie oraz fakt, że czyn jest przestępstwem w obu państwach. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, posiadanie przez skazanego obywatelstwa polskiego nie stoi na przeszkodzie jego przekazaniu do państwa, którego jest również obywatelem, na podstawie Konwencji o przekazywaniu osób skazanych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym ekstradycja obywatela polskiego jest dopuszczalna, jeśli ratyfikowana umowa międzynarodowa na to zezwala. Interpretacja art. 3 ust. 1 lit. a Konwencji strasburskiej wskazuje, że osoba posiadająca obywatelstwo państwa wykonania, nawet jeśli jest również obywatelem polskim, może być przekazana.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
A. K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | skazany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (7)
Główne
Konwencja o przekazywaniu osób skazanych art. 2
Konwencja o przekazywaniu osób skazanych art. 3 § ust. 1 lit. a
Obywatel polski posiadający również obywatelstwo państwa wykonania jest obywatelem państwa wykonania w rozumieniu tej konwencji.
Konwencja o przekazywaniu osób skazanych art. 3 § ust. 1 lit. f
Pomocnicze
k.p.k. art. 610 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 615 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 537 § 2
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 55 § ust. 1 i 2 pkt 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie przez skazanego obywatelstwa polskiego nie wyklucza jego przekazania do państwa, którego jest również obywatelem, na podstawie Konwencji Strasburskiej. Art. 55 Konstytucji RP nie stoi na przeszkodzie przekazaniu obywatela polskiego, jeśli przewiduje to ratyfikowana umowa międzynarodowa. Skazany jest obywatelem państwa wykonania (Niemiec), co jest warunkiem przekazania zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a Konwencji Strasburskiej.
Odrzucone argumenty
Stanowisko Sądu Apelacyjnego, że obywatel polski nie może być przekazany do innego państwa, nawet jeśli posiada jego obywatelstwo, ze względu na art. 55 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
Warunkiem wystarczającym ekstradycji obywatela polskiego, w myśl przepisów Konstytucji, jest regulacja zawarta w ratyfikowanej umowie międzynarodowej, z której wynika taka możliwość. Zatem siłą rzeczy osoba legitymująca się zarówno obywatelstwem polskim, jak i obywatelstwem państwa wykonania jest obywatelem państwa wykonania.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Rafał Malarski
sprawozdawca
Andrzej Stępka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekazywania osób skazanych między państwami, w szczególności w kontekście podwójnego obywatelstwa i zgodności z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania skazanego do państwa, którego jest się również obywatelem, na podstawie Konwencji Strasburskiej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z międzynarodowym prawem karnym i prawami obywateli, a także interpretacją Konstytucji RP w kontekście umów międzynarodowych.
“Czy obywatel Polski może trafić do więzienia w Niemczech? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt IV KK 578/21 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) SSN Andrzej Stępka Protokolant Patrycja Kotlarska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Pogorzelskiego, w sprawie A. K. w kwestii dopuszczalności przekazania skazanego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2022 r., kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt II AKz […], zmieniającego postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt III Kop […], uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w […] do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Uwzględniając złożony 24 lutego 2015 r. przez Ministra Sprawiedliwości wniosek, Sąd Okręgowy w K., postanowieniem z 8 maja 2015 r., na podstawie art. 610 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 2 i 3 Konwencji o przekazywaniu osób skazanych, sporządzonej w Strasburgu 21 marca 1983 r. – Dz.U z 1995 r., Nr 51, poz. 279 (dalej: Konwencja strasburska), stwierdził dopuszczalność przekazania do wykonania w Republice Federalnej Niemiec kary 25 lat pozbawienia wolności orzeczonej wobec A. K. wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w K. z 30 grudnia 2013 r. (III K […] ). Sąd Apelacyjny w […] – po rozpoznaniu zażalenia prokuratora na niekorzyść skazanego – w dniu 19 czerwca 2015 r. zmienił pierwszoinstancyjne postanowienie przez stwierdzenie niedopuszczalności przekazania. Kasację od prawomocnego postanowienia Sądu odwoławczego na korzyść skazanego złożył Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 615 § 2 k.p.k. oraz art. 3 ust. 1 Konwencji strasburskiej poprzez ich niezastosowanie. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w […] do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Obecny na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Krajowej zażądał oddalenia kasacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna. W pierwszym rzędzie wypadało odnieść się krytycznie do zasadniczej tezy Sądu ad quem, według której skazany obywatel polski, choćby posiadał również obywatelstwo innego państwa, nie może być przekazany temu innemu państwu w trybie Konwencji strasburskiej z uwagi na brzmienie art. 55 ust. 1 i 2 pkt 1 Konstytucji RP. Abstrahując od zaprezentowanej przez skarżącego argumentacji negującej możliwość stosowania prostej paraleli pomiędzy systemami ekstradycji i przekazywania osób skazanych, należało przypomnieć, że zagadnienie konstytucyjności regulacji przewidującej przekazywanie skazanego obywatela polskiego obcemu państwu było badane przez Trybunał Konstytucyjny nie tylko w wyroku z 27 kwietnia 2005 r. (P 1/2005), ale również w wyroku z 21 września 2011 r. (SK 6/2010). W tym ostatnim judykacie wyraźnie stwierdzono: ,,Warunkiem wystarczającym ekstradycji obywatela polskiego, w myśl przepisów Konstytucji, jest regulacja zawarta w ratyfikowanej umowie międzynarodowej, z której wynika taka możliwość. Innymi słowy, ekstradycja obywatela polskiego jest dopuszczalna nie tylko wtedy, gdy ratyfikowana umowa międzynarodowa wprowadza taki obowiązek, lecz także wtedy, gdy wynika z niej tylko taka możliwość.” Sąd Najwyższy w pełni identyfikuje się z tym szeroko umotywowanym zapatrywanie prawnym. Autor kasacji trafnie wywiódł, że niemożność traktowania obywatela polskiego jako cudzoziemca, nawet jeśli posiadał również obywatelstwo innego państwa, nie ma znaczenia przy stosowaniu Konwencji strasburskiej. Rzecznik Praw Obywatelskich celnie odnotował, że według art. 3 ust. 1 lit. a tej Konwencji przekazanie może nastąpić jedynie, gdy ,,skazany jest obywatelem państwa wykonania”. Zatem siłą rzeczy osoba legitymująca się zarówno obywatelstwem polskim, jak i obywatelstwem państwa wykonania jest obywatelem państwa wykonania. W podsumowaniu wolno stwierdzić: Stosowaniu instytucji przekazania unormowanej w Konwencji o przekazywaniu osób skazanych, sporządzonej w Strasburgu dnia 21 marca 1983 r. (Dz.U. z 1995 r., Nr 51, poz. 279), nie stoi na przeszkodzie posiadanie przez osobę skazaną również obywatelstwa polskiego. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, trzeba dobitnie odnotować, że spełnione tu zostały warunki wymienione w art. 3 ust. 1 lit. a – e Konwencji strasburskiej: 1) A. K. jest obywatelem państwa wykonania, tzn. Republiki Federalnej Niemiec; 2) skazujący wyrok jest prawomocny; 3) w chwili otrzymania wniosku o przekazanie okres kary pozbawienia wolności pozostałej do odbycia wynosił ponad 6 miesięcy; 4) skazany wyraził zgodę na przekazanie; 5) czyn, za który nastąpiło skazanie na karę 25 lat pozbawienia wolności, jest przestępstwem także w Niemczech. Ostatni warunek określony w art. 3 ust. 1 lit. f Konwencji strasburskiej zaistnieje, gdy nastąpi zgoda (porozumienie) obu państw co do przekazania. W tym stanie rzeczy, rezygnując z analizy wątków, które nie miały znaczenia dla wyniku postępowania kasacyjnego i nie budziły sporu, Sąd Najwyższy nabrał przekonania o bezpodstawności stanowiska, że in concreto nie wystąpiły wszystkie niezbędne przesłanki warunkujące stwierdzenie dopuszczalności prawnej przekazania. Dlatego wydał rozstrzygnięcie o charakterze kasatoryjnym (art. 537 § 2 k.p.k.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI