Orzeczenie · 2021-02-19

IV KK 576/20

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2021-02-19
SNKarneprzestępstwa przeciwko wolności seksualnejŚrednianajwyższy
kasacjaSąd Najwyższypedofiliaobcowanie płciowemałoletniśrodki karneśrodki zabezpieczającekwalifikacja prawnaprawo karne

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego D. W. od wyroku Sądu Okręgowego w T., który zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w S. w sprawie o przestępstwa seksualne wobec małoletniego. Skazany został uznany winnym obcowania płciowego z małoletnim poniżej 15 roku życia oraz małoletnim powyżej 15 roku życia, w tym nadużywając zaufania związanego z byciem księdzem i nauczycielem. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, kwalifikując czyny jako przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. i art. 199 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., orzekając karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz środki karne. Obrońca w kasacji zarzucił m.in. naruszenie prawa polegające na błędnej kwalifikacji prawnej czynu (art. 199 § 3 k.k.), naruszenie art. 93a k.k. poprzez orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, a także naruszenie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 k.p.k. poprzez udział w sprawie sędziego, który wcześniej brał udział w przesłuchaniu pokrzywdzonego. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że kasacja nie jest postępowaniem apelacyjnym i nie służy do ponownego badania ustaleń faktycznych. Zarzuty dotyczące kwalifikacji prawnej i środków zabezpieczających uznano za powtórzenie argumentacji z apelacji, która została już rozpoznana przez sąd odwoławczy. Zarzut dotyczący udziału sędziego uznano za niezasadny, gdyż udział w przesłuchaniu pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zwolnił skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących kasacji, w szczególności ograniczeń w zakresie badania ustaleń faktycznych i powtarzania zarzutów apelacyjnych. Wyjaśnienie przesłanek orzekania środków zabezpieczających w sprawach o przestępstwa seksualne. Określenie zakresu stosowania art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. w kontekście udziału sędziego w postępowaniu przygotowawczym.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków.

Zagadnienia prawne (3)

Czy możliwe jest kumulatywne zastosowanie art. 199 § 3 k.k. i art. 200 § 1 k.k. w sytuacji, gdy czyny popełnione zostały w okresie obejmującym wiek poniżej i powyżej 15 lat pokrzywdzonego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, możliwe jest zastosowanie kumulatywnej kwalifikacji prawnej, gdyż zamiar obcowania płciowego z małoletnim przyświecał skazanemu przez cały okres, a zmiana wieku pokrzywdzonego była jedynie okolicznością zewnętrzną.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy słusznie przyjął, iż rozbicie czynów na dwa odrębne było sztuczne. Czyn ciągły skazanego wypełnia znamiona obu przepisów, a zastosowanie art. 12 § 1 k.k. i art. 11 § 2 k.k. nie stoi temu na przeszkodzie.

Czy istnieją podstawy do orzeczenia środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, jeśli opinia biegłego wskazuje na 'istnienie niebezpieczeństwa' popełnienia podobnych zachowań w przyszłości, a nie na 'wysokie prawdopodobieństwo'?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do orzeczenia środka zabezpieczającego, nawet jeśli opinia biegłego nie używa kategorycznego sformułowania o 'wysokim prawdopodobieństwie'.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że potrzeba zastosowania środka zabezpieczającego wynika z całego kontekstu opinii seksuologicznych, które wskazują na zaburzenia preferencji seksualnych skazanego (efebofilia) i przerzucanie odpowiedzialności na dziecko. Nieprecyzyjne określenie stopnia pewności przez biegłą nie może przesądzać o braku przesłanek do orzeczenia środka zabezpieczającego.

Czy udział sędziego w przesłuchaniu małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym stanowi podstawę do wyłączenia sędziego z mocy prawa w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, udział sędziego w przesłuchaniu pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa, ponieważ nie jest to równoznaczne z 'prowadzeniem postępowania przygotowawczego'.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że katalog osób i ról, o których mowa w art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k., jest zamknięty. Wykonywanie czynności w postępowaniu przygotowawczym, takich jak przesłuchanie pokrzywdzonego, nie może być traktowane jako 'prowadzenie postępowania przygotowawczego' w rozumieniu tego przepisu, które wymaga roli kierującej postępowaniem lub uczestnictwa z prawem do podejmowania decyzji.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Prokurator

Strony

NazwaTypRola
D. W.osoba_fizycznaskazany
M. Z.osoba_fizycznapokrzywdzony

Przepisy (23)

Główne

k.k. art. 200 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 199 § 3

Kodeks karny

Pomocnicze

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 85 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 86 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 63 § 1 i 5

Kodeks karny

k.k. art. 41 § 1a

Kodeks karny

k.k. art. 41a § 2 i 4

Kodeks karny

k.k. art. 93a § 1 pkt 4

Kodeks karny

k.k. art. 93g § 3

Kodeks karny

k.k. art. 93c § 3

Kodeks karny

k.k. art. 46 § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 519

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 523 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 518

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 40 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 634 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 185a

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja nie jest trzecią instancją odwoławczą i nie służy do ponownego badania ustaleń faktycznych. • Zarzuty apelacyjne powtórzone w kasacji, które zostały już rozpoznane przez sąd odwoławczy, nie mogą stanowić podstawy kasacji, chyba że sąd odwoławczy nie rozpoznał ich należycie. • Udział sędziego w przesłuchaniu pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Błędna kwalifikacja prawna czynu z art. 199 § 3 k.k. • Brak podstaw do orzeczenia środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. • Naruszenie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. poprzez udział w sprawie sędziego, który wcześniej brał udział w przesłuchaniu pokrzywdzonego.

Godne uwagi sformułowania

kasacja nie jest nakierowana na wywołanie i przeprowadzenie w procesie kolejnej kontroli o charakterze apelacyjnym (nie jest to postępowanie „trzecio-instancyjne”) • zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może stanowić podstawy kasacji • branie udziału przez sędziego A. H. w przesłuchaniu małoletniego pokrzywdzonego w toku postępowania przygotowawczego (art. 185a k.p.k.) nie stanowi podstawy do wyłączenia ww. sędziego z mocy prawa, bowiem wykonywanie tej czynności nie może być traktowane jako prowadzenie postępowania przygotowawczego.

Skład orzekający

Antoni Bojańczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kasacji, w szczególności ograniczeń w zakresie badania ustaleń faktycznych i powtarzania zarzutów apelacyjnych. Wyjaśnienie przesłanek orzekania środków zabezpieczających w sprawach o przestępstwa seksualne. Określenie zakresu stosowania art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. w kontekście udziału sędziego w postępowaniu przygotowawczym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy poważnych przestępstw seksualnych wobec nieletnich i porusza ważne kwestie proceduralne związane z kasacją oraz stosowaniem środków zabezpieczających. Wyjaśnia granice kontroli kasacyjnej.

Sąd Najwyższy: Kasacja to nie druga apelacja. Kluczowe zasady kontroli kasacyjnej w sprawach karnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst