IV KK 576/20

Sąd Najwyższy2021-02-19
SNKarneprzestępstwa przeciwko wolności seksualnejŚrednianajwyższy
kasacjaSąd Najwyższypedofiliaobcowanie płciowemałoletniśrodki karneśrodki zabezpieczającekwalifikacja prawnaprawo karne

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za przestępstwa seksualne wobec małoletniego, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego D. W., który został skazany za czyny seksualne wobec małoletniego. Obrońca zarzucał m.in. błędną kwalifikację prawną czynów oraz naruszenie przepisów dotyczących orzekania środków zabezpieczających i udziału sędziego w sprawie. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, podkreślając, że kasacja nie jest trzecią instancją odwoławczą i nie służy do ponownego badania ustaleń faktycznych. Oddalono wszystkie zarzuty, wskazując na ich niezasadność prawną i faktyczną.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego D. W. od wyroku Sądu Okręgowego w T., który zmieniał wyrok Sądu Rejonowego w S. w sprawie o przestępstwa seksualne wobec małoletniego. Skazany został uznany winnym obcowania płciowego z małoletnim poniżej 15 roku życia oraz małoletnim powyżej 15 roku życia, w tym nadużywając zaufania związanego z byciem księdzem i nauczycielem. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, kwalifikując czyny jako przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. i art. 199 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., orzekając karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz środki karne. Obrońca w kasacji zarzucił m.in. naruszenie prawa polegające na błędnej kwalifikacji prawnej czynu (art. 199 § 3 k.k.), naruszenie art. 93a k.k. poprzez orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, a także naruszenie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 k.p.k. poprzez udział w sprawie sędziego, który wcześniej brał udział w przesłuchaniu pokrzywdzonego. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że kasacja nie jest postępowaniem apelacyjnym i nie służy do ponownego badania ustaleń faktycznych. Zarzuty dotyczące kwalifikacji prawnej i środków zabezpieczających uznano za powtórzenie argumentacji z apelacji, która została już rozpoznana przez sąd odwoławczy. Zarzut dotyczący udziału sędziego uznano za niezasadny, gdyż udział w przesłuchaniu pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa w rozumieniu art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zwolnił skazanego od kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, możliwe jest zastosowanie kumulatywnej kwalifikacji prawnej, gdyż zamiar obcowania płciowego z małoletnim przyświecał skazanemu przez cały okres, a zmiana wieku pokrzywdzonego była jedynie okolicznością zewnętrzną.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy słusznie przyjął, iż rozbicie czynów na dwa odrębne było sztuczne. Czyn ciągły skazanego wypełnia znamiona obu przepisów, a zastosowanie art. 12 § 1 k.k. i art. 11 § 2 k.k. nie stoi temu na przeszkodzie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Prokurator

Strony

NazwaTypRola
D. W.osoba_fizycznaskazany
M. Z.osoba_fizycznapokrzywdzony

Przepisy (23)

Główne

k.k. art. 200 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 199 § 3

Kodeks karny

Pomocnicze

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 85 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 86 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 63 § 1 i 5

Kodeks karny

k.k. art. 41 § 1a

Kodeks karny

k.k. art. 41a § 2 i 4

Kodeks karny

k.k. art. 93a § 1 pkt 4

Kodeks karny

k.k. art. 93g § 3

Kodeks karny

k.k. art. 93c § 3

Kodeks karny

k.k. art. 46 § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 519

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 523 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 518

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 40 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 634 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 185a

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja nie jest trzecią instancją odwoławczą i nie służy do ponownego badania ustaleń faktycznych. Zarzuty apelacyjne powtórzone w kasacji, które zostały już rozpoznane przez sąd odwoławczy, nie mogą stanowić podstawy kasacji, chyba że sąd odwoławczy nie rozpoznał ich należycie. Udział sędziego w przesłuchaniu pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Błędna kwalifikacja prawna czynu z art. 199 § 3 k.k. Brak podstaw do orzeczenia środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Naruszenie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. poprzez udział w sprawie sędziego, który wcześniej brał udział w przesłuchaniu pokrzywdzonego.

Godne uwagi sformułowania

kasacja nie jest nakierowana na wywołanie i przeprowadzenie w procesie kolejnej kontroli o charakterze apelacyjnym (nie jest to postępowanie „trzecio-instancyjne”) zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może stanowić podstawy kasacji branie udziału przez sędziego A. H. w przesłuchaniu małoletniego pokrzywdzonego w toku postępowania przygotowawczego (art. 185a k.p.k.) nie stanowi podstawy do wyłączenia ww. sędziego z mocy prawa, bowiem wykonywanie tej czynności nie może być traktowane jako prowadzenie postępowania przygotowawczego.

Skład orzekający

Antoni Bojańczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kasacji, w szczególności ograniczeń w zakresie badania ustaleń faktycznych i powtarzania zarzutów apelacyjnych. Wyjaśnienie przesłanek orzekania środków zabezpieczających w sprawach o przestępstwa seksualne. Określenie zakresu stosowania art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. w kontekście udziału sędziego w postępowaniu przygotowawczym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy poważnych przestępstw seksualnych wobec nieletnich i porusza ważne kwestie proceduralne związane z kasacją oraz stosowaniem środków zabezpieczających. Wyjaśnia granice kontroli kasacyjnej.

Sąd Najwyższy: Kasacja to nie druga apelacja. Kluczowe zasady kontroli kasacyjnej w sprawach karnych.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt IV KK 576/20
POSTANOWIENIE
Dnia 19 lutego 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2021 r.
w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.),
sprawy
D. W.
skazanego z art. 200 § 1 k.k. i in.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w T.
z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. II Ka (…),
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S.
z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. II K (…),
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zwolnić skazanego D. W. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. II K
(…)
, oskarżony D. W. został uznany winnym tego, że:
1.
w okresie od bliżej nieustalonego dnia stycznia 2017 r. w C., woj. (…) i na trasie S., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, nadużywając zaufania związanego z byciem księdzem i nauczycielem religii w Zespole Szkół - Publicznym Gimnazjum w C., nie mniej niż kilkukrotnie obcował płciowo z czternastoletnim wówczas M. Z., czym działał na jego szkodę, to jest za winnego popełnienia przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. i art. 199 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 § 1 k.k., za które to przestępstwo wymierzono mu karę 3 lat pozbawienia wolności,
2.
w okresie od 23 września 2017 r. do bliżej nieustalonego dnia listopada 2017 r. w C., woj. (…), działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, nadużywając zaufania związanego z byciem księdzem i nauczycielem religii w Zespole Szkół - Publicznym Gimnazjum w C., nie mniej niż kilkukrotnie obcował płciowo z małoletnim powyżej 15 roku życia M. Z., czym działał na jego szkodę, to jest za winnego popełnienia przestępstwa z art. 199 § 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd Rejonowy w S. połączył orzeczone wobec D. W. jednostkowe kary pozbawienia i wymierzył oskarżonemu mu karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k.), na poczet której zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie (art. 63 § 1 i 5 k.k.). Ponadto sąd orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów i działalności związanej z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich i z opieką nad nimi przez okres 5 lat (art. 41 § 1a k.k.), środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym i zakazu zbliżania się do niego na odległość mniejszą niż 300 metrów na okres 5 lat (art. 41a § 2 i 4 k.k.). Sąd orzekł także wobec oskarżonego środek zabezpieczający w postaci pobytu w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym (art. 93a § 1 pkt 4 k.k. w zw. z art. 93g § 3 k.k. w zw. z art. 93c pkt 3 k.k.) oraz zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego kwotę 20 000 złotych tytułem nawiązki (art. 46 § 2 k.k.). Końcowo sąd rozstrzygnął w przedmiocie wydatków poniesionych przez oskarżycielkę posiłkową w związku z ustanowieniem pełnomocnika oraz w przedmiocie kosztów sądowych i wydatków.
Po rozpoznaniu środków odwoławczych (wniesionych m. in. przez obrońcę oskarżonego D. W.) Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 10 lipca 2020 r., sygn. II Ka (…), zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w S. w ten sposób, że uchylił go w części dotyczącej przypisanych D. W. czynów, orzeczonych kar i środków karnych i uznał oskarżonego D. W. za winnego tego, że w okresie od bliżej nieustalonego dnia w pierwszej połowie stycznia 2017 roku do bliżej nieustalonego dnia listopada 2017 roku w C. woj. (…) i S. woj. (…), działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, nadużywając zaufania związanego z byciem księdzem i nauczycielem religii w Zespole Szkół Publicznych Gimnazjum w C. nie mniej niż kilkakrotnie obcował płciowo z małoletnim poniżej lat 15 M. Z., który to w dniu 23 września 2017 roku ukończył 15 rok życia tj. przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. i art. 199 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., za co wymierzył mu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania wszelkich zawodów i działalności związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich i z opieką nad nimi przez okres 4 lat (art. 41a § 1a k.k.) i środek karny w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym i zakazu zbliżania się do niego na odległość mniejszą niż 300 metrów na okres 4 lat (art. 41a § 2 i 4 k.k.).
Od tego rozstrzygnięcia kasację wywiódł obrońca skazanego. Zaskarżając wyrok sądu odwoławczego w całości na korzyść oskarżonego zarzucił mu naruszenie prawa polegające na:
„1/ przyjęciu w punkcie I zaskarżonego orzeczenia kwalifikacji z art. 193 § 3 k.k., podczas gdy, jak trafnie wskazuje prof. W. Wróbel w komentarzu do k.k. „Małoletni poniżej 15. roku życia lub osoba
znajdująca się w wyżej wymienionych stanach nie może być ofiarą któregoś z typów opisanych w art. 199, gdyż każdy z nich jako przesłankę odpowiedzialności przewiduje wyrażenie świadomej zgody na czynność seksualną, a taką zgodę może wyrazić tylko osoba zdolna do autodeterminacji seksualnej". Taką osobą w świetle uregulowań rozdziału XXV k.k. nie może być osoba w wieku poniżej 15 roku życia.
3/ naruszenie art. 93a k.k. poprzez orzeczeni[e] o pobycie w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym w sytuacji, gdy brak było podstaw do ustalenia istnienia przesłanki „wysokiego prawdopodobieństwa, że skazany popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności seksualnej w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych".
4/ na podstawie art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z 518 k.p.k. naruszenie art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na udziale w sprawie rozpoznawanej przed Sądem Okręgowym w T. II Wydział Karny, sygn. akt II Ka (…) i wydanie orzeczenia objętego przedmiotową kasacją z dnia 10 lipca 2020 r. przez sędziego, który w postępowaniu przygotowawczym brał udział w postępowaniu jako sędzia dokonujący przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego, podejmując w tym zakresie czynności procesowe.
W konkluzji kasacji obrońca skazanego wniósł m. in. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę orzeczenia.
W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w T. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego D. W. okazała się bezzasadna — i to w stopniu oczywistym.
Przed przejściem do oceny poszczególnych zarzutów kasacji należy podkreślić, że nadzwyczajny środek zaskarżenia uregulowany w przepisach Rozdziału 55 Kodeksu postępowania karnego nie jest nakierowany na wywołanie i przeprowadzenie w procesie kolejnej kontroli o charakterze apelacyjnym (nie jest to postępowanie „trzecio-instancyjne”, którego celem miałoby być ponowne weryfikowanie orzeczenia sądu pierwszej instancji). Kasacja i jej zarzuty mogą być skierowane wyłącznie przeciwko prawomocnemu orzeczeniu sądu
ad quem
(art. 519 k.p.k.). W konsekwencji w nadzwyczajnym środku zaskarżenia zasadniczo wolno poddawać w wątpliwość jedynie te uchybienia, których dopuścił się sąd w trakcie postępowania odwoławczego. Uchybienia te muszą mieć ponadto szczególny charakter, po pierwsze muszą to być uchybienia dające się zakwalifikować jako „rażące naruszenia” w rozumieniu przepisu art. 523 § 1 zd. pierwsze k.p.k., po drugie zaś ich zaistnienie w postępowaniu odwoławczym (dla skuteczności kasacji) powinno prowadzić do ustalenia, że mogły one mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Trzeba ponadto podkreślić, że zgodnie z ugruntowaną praktyką orzeczniczą najwyższej instancji sądowej, zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może stanowić podstawy kasacji, jako niemieszczący się w ramach założeń kasacyjnych, o których mowa w przepisie art. 523 § 1 zd. pierwsze k.p.k
W wywiedzionej od wyroku sądu odwoławczego kasacji, obrońca D. W. wyartykułował trzy zarzuty, choć na pierwszy rzut oka ich numeracja porządkowa (autor kasacji uporządkował je w pkt. 1/, 3/ i 4/) mogłaby prowadzić do przekonania, że nadzwyczajny środek zaskarżenia zawiera w istocie cztery zarzuty Pominięcie w numeracji zarzutów stanowi jednak tylko efekt popełnionej przez autora kasacji omyłki pisarskiej. Przechodząc do szczegółowej analizy treści zarzutów należy skonstatować, że zarzuty wyartykułowane przez obrońcę w
petitum
kasacji oznaczone w pkt. 1/ i 3/ stanowią niemalże dosłownie powtórzenie odpowiednich zarzutów apelacyjnych. Omyłka pisarska w numeracji zarzutów kasacyjnych świadczy zatem o tym, że w trakcie sporządzania projektu kasacji, jej autor przeniósł do niej część zarzutów podniesionych uprzednio w apelacji.
Zestawienie ze sobą zarzutów przedstawionych w zwyczajnym środku zaskarżenia (wniesionym przez adwokata M. M.) z zarzutami wyartykułowanymi w nadzwyczajnym środku zaskarżenia dowodzi, że zarzut przedstawiony w pkt. 1/
petitum
apelacji wniesionej wcześniej od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 4 grudnia 2019 r. odpowiada zarzutowi zawartemu w pkt. 1/
petitum
kasacji, zaś zarzut zawarty w pkt. 5/
petitum
w/w zwyczajnego środka zaskarżenia odpowiada zarzutowi wskazanemu w pkt. 3/
petitum
kasacji. Pomiędzy zwyczajnym, a nadzwyczajnym środkiem odwoławczym nie ma w tym zakresie w zasadzie  żadnej różnicy (wyjąwszy nieco odmienne ujęcie w zakresie kontestowania możliwości zastosowania kumulatywnej kwalifikacji prawnej z art. art. 199 § 3 k.k. i art. 201 § 1 k.k.: chodzi o wskazanie niedopuszczalności zastosowania przez sąd drugiej instancji kumulatywnej kwalifikacji przy zastosowaniu przepisu art. 12 § 1 k.k.), pomijając zastosowanie przez autora kasacji kosmetycznego zabiegu o charakterze czysto formalnym, polegającego na częściowym przeredagowaniu treści zarzutów i dokonaniu nieznacznych zmian stylistycznych. W sposób jednoznaczny świadczy to o tym, że autor kasacji usiłuje ponownie poddać kontroli odwoławczej orzeczenie sądu pierwszej instancji, ignorując wymogi wynikające z normatywnego ukształtowania podstaw kasacyjnych. Zarzuty o charakterze apelacyjnym nie mogą stanowić podstawy inicjowania kontroli w postępowaniu kasacyjnym. Regulacje zawarte w ustawie postępowania karnego dopuszczają kwestionowanie nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jedynie orzeczeń sądu instancji odwoławczej. Autor nadzwyczajnego środka odwoławczego zarzucił obrazę art. 193 § 1 k.k. i art. 93a k.k. (w treści apelacji pod postacią błędu w ustaleniach faktycznych) również w zwyczajnym środku odwoławczym od wyroku Sądu Rejonowego w S., które to zarzuty zostały rozpoznane i ocenione przez Sąd Okręgowy w T. zgodnie z nałożonymi na niego wymogami, wynikającymi z treści art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.
Lektura treści uzasadnienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia prowadzi do przekonania, że prócz podobieństwa treści zarzutów, także argumentacja przedstawiona przez autora kasacji stanowi rozwinięcie motywów zaprezentowanych już uprzednio w apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego. Zgodnie zaś ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, powtórzenie w kasacji argumentacji przedstawionej uprzednio w odwołaniu może być skuteczne wówczas, gdy sąd odwoławczy nie rozpozna należycie wszystkich zarzutów i nie odniesie się do nich w uzasadnieniu swojego orzeczenia w sposób zgodny z wymogami określonymi w art. 433 § 1 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2007 r., II KK 412/06). Autor kasacji nie podniósł jednak zarzutu naruszenia przez sąd
ad quem
art. 433 § 1 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k., zatem powtórzenie w kasacji tych samych powodów, które przedstawiono uprzednio w apelacji, jawi się jako niewystarczające dla skuteczności nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Jak już wcześniej wspomniano, postępowanie kasacyjne nie może być traktowane jako postępowanie trzecioinstancyjne. Powtórzenie zatem w pisemnych motywach kasacji tych samych argumentów, co w uzasadnieniu apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w S. (zważywszy na treść wyroków zarówno sądu pierwszej instancji, jak i sądu drugiej instancji) siłą rzeczy zmierzało do kontestowania rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a nie argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu Sądu Okręgowego w T. Pod pozorem podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego — autor nadzwyczajnego środka zaskarżenia nie kwestionuje wcale błędnego zastosowania prawa bądź wadliwej jego interpretacji skutkującej jego wadliwym zastosowaniem, lecz dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (w szczególności w odniesieniu do zarzutu wyartykułowanego w pkt 3/
petitum
kasacji, który jak już wspominano - w apelacji został przedstawiony pod postacią błędu w ustaleniach faktycznych – nie tracąc z pola widzenia takiej samej treści zarzutu jak i uzasadnienia).
Tytułem wprowadzenia do omówienia zarzutu z pkt 1/
petitum
kasacji należy wskazać, że jej autor popełnił omyłkę pisarską, polegającą na wskazaniu jako naruszonego przepisu art. 193 § 3 k.k. W istocie przedmiotem zarzutu jest wskazanie na uchybienie przez sąd drugiej instancji dyspozycji przepisu”, zamiast art. 199 § 3 k.k., co można wywnioskować już z treści samego uzasadnienia. Zdaniem adwokata M. M., Sąd Okręgowy w T., wydając orzeczenie w sprawie skazanego D. W. niewłaściwie przyjął kwalifikację przypisanego skazanemu czynu z art. 199 § 3 k.k. W ocenie autora kasacji w sprawie nie zmaterializowała się przesłanka nadużycia zaufania w związku z pełnieniem funkcji księdza i nauczyciela (w tym zakresie zarzut ten należy ocenić jako zarzut kwestionowania ustaleń faktycznych). Drugim powodem, który podaje autor kasacji na potwierdzenie swojego stanowiska jest brak możliwości kumulatywnej kwalifikacji z art. 199 § 3 k.k. i art. 201 § 1 k.k. Nie ulega wątpliwości, że do obcowania płciowego między D. W., a małoletnim M. Z. dochodziło w okresie od bliżej nieustalonego dnia w pierwszej połowie stycznia 2017 roku do bliżej nieustalonego dnia listopada 2017 r., a okres ten dzieliła data urodzin pokrzywdzonego, po której był już małoletnim powyżej 15 roku życia. Co prawda sąd pierwszej instancji pominął datę końcową pierwszego z przypisanych D. W. czynów, jednak – jak zauważył to sąd odwoławczy – z uzasadnienia Sądu Rejonowego w S. wprost wynika, że nie utracił on z pola widzenia daty popełnienia przez skazanego przypisanych mu wyrokiem sądu
meriti
czynów i daty te zostały ustalone w tym orzeczeniu. Słusznie więc sąd drugiej instancji przyjął, że „rozbicie” przypisanych skazanemu zachowań na dwa czyny już akcie oskarżenia, a potem w wyroku sądu pierwszej instancji było zabiegiem sztucznym i niewłaściwym, a czyn ciągły skazanego wypełnia znamiona nie tylko przestępstwa z art. 200 § 1 k.k., ale również z art. 199 § 3 k.k., a na przeszkodzie zastosowania takiej kwalifikacji prawnej nie stoi ani przepis art. 12 § 1 k.k. ani art. 11 § 2 k.k. (sekcja 5.2.1 uzasadnienia formularzowego zaskarżonego wyroku). Stawiany przez obrońcę skazanego zarzut byłby ewentualnie zasadny, gdyby Sąd Okręgowy w T. nie zmienił zaskarżonego apelacją wyroku i utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S., w którym D. W. skazano za dwa odrębne czyny. Warto podkreślić, że skazanemu od samego początku przez cały czas trwania znajomości o charakterze przekraczającym relacje nauczyciel – uczeń, przyświecał zamiar obcowania płciowego z małoletnim, a jedyną okolicznością, która uległa zmianie w okresie obcowania płciowego z M. Z. był wiek małoletniego, na co słusznie zwrócił uwagę sąd odwoławczy.
Także drugi zarzut, oznaczony pod pkt 3/
petitum
kasacji, dotyczący naruszenia art. 93a k.k. poprzez jego zastosowanie nie zasługiwał na  uwzględnienie. W istocie jest to zarzut kierowany pod adresem sądu pierwszej instancji, ponieważ po pierwsze – jak już wcześniej wskazano – zarzut o tożsamej treści został sformułowany w apelacji od wyrok sądu
a quo
, który sąd odwoławczy był władny rozpoznać, a po drugie sąd
ad quem
zmieniając wyrok nie czynił odmiennych ustaleń faktycznych w części dotyczącej orzeczonego środka zapobiegawczego. Skoro zatem sąd
ad quem
nie orzekał w niniejszej sprawie wobec D. W. reformatoryjnie w części odnoszącej się do środka zabezpieczającego, to nie mógł rażąco naruszyć prawa materialnego, którego nie stosował, a konkretnie wskazanego przez autora kasacji art. 93 a k.k. Zarzut postawiony przez obrońcę D. W. stanowi zatem forsowanie ustaleń faktycznych, poczynionych przez Sąd Rejonowy w S., a zaaprobowanych przez Sąd Okręgowy w T. Odnosząc się po krótce do
meritum
zarzutu wskazać należy, że przedstawiona przez jego autora argumentacja nie wytrzymuje konfrontacji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności treścią pisemnej opinii sądowo-seksuologicznej (
k. 461-473, t. III
) i ustnej uzupełniającej opinii sądowo-seksuologicznej (
k. 807-808v., t. V
), których wnioski obrońca skazanego konsekwentnie podważa. Tymczasem w opinii sądowo – seksuologicznej, pozyskanej w toku postępowania przygotowawczego, a także w opinii pozyskanej już na etapie postępowania sądowego, biegła A. R. konsekwentnie podkreślała, że u skazanego występują zaburzenia preferencji seksualnych pod postacią efebofilii, będącej formą pedofilii (co – skądinąd - wyraźnie wynika zarówno z treści uzasadnienia sądu pierwszej instancji jak i uzasadnienia sądu odwoławczego). Z opinii tych wynika również m. in., że skazany przerzuca odpowiedzialność za inicjowanie aktów o charakterze seksualnym na dziecko, co świadczy o jego niedojrzałości i braku poczucia winy. Wprawdzie biegła nie użyła kategorycznego stwierdzenia o istnieniu „wysokiego prawdopodobieństwa” popełnienia przestępstwa (art. 93g § 3 k.k.), a wskazała na „istnienie niebezpieczeństwa” podjęcia w przyszłości podobnych zachowań, jednak podkreśliła przy tym, że oddziaływania terapeutyczne wobec D. W. mogą być długofalowe, nastawione na kilka lat i nie koniecznie w warunkach zamkniętych. Z uwagi na powyższe, pomimo nieprecyzyjnego określenia przez biegłą stopnia pewności dopuszczenia się przez D. W. ponownego przestępstwa o charakterze seksualnym przeciwko małoletniemu w przyszłości, nie sposób przyjąć (co poddaje w wątpliwość autor kasacji), że brak jest jakichkolwiek podstaw do orzeczenia wobec D. W. środka zabezpieczającego. Potrzeba taka wynika bowiem bezpośrednio z całego kontekstu opinii sądowo-seksuologicznych (w szczególności ustnej uzupełniającej), a sformułowanie przez biegłą wniosków w sposób nieodpowiadający dokładnej treści przepisu nie może przesądzać o braku przesłanek do orzeczenia środka zabezpieczającego. Na uwadze należy mieć także treść ustnej uzupełniającej opinii biegłych psychiatrów i psychologa (
k. 816-816v., t. V
), która odczytywana wespół z ww. opiniami seksuologicznymi potwierdza słuszność zastosowania przez sąd
meriti
środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym.
Oczywiście bezzasadny jest zarzut (pkt 4/
petitum
kasacji) nawiązujący do rzekomego naruszenia przez sąd odwoławczy art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. (art. 439 § 1 k.p.k.). W ocenie skarżącego, udział sędziego A. H. postępowaniu i rozprawie przez sądem odwoławczym w sprawie D. W., z tego powodu, że jednocześnie brał on udział w charakterze sędziego w toku przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego M. Z. w toku postępowania przygotowawczego na podstawie art. 185a k.p.k. świadczy o zmaterializowaniu się przesłanki „brania udziału w sprawie”, sformułowanej w treści art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k., co stanowić ma zdaniem autora kasacji bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. Zarzut ten jest o tyle pozbawiony jakichkolwiek podstaw, że zaaprobowanie argumentacji przedstawionej przez autora kasacji (tj. szerokiego rozumienia pojęć „brania udziału w sprawie” oraz „prowadzenia postępowania przygotowawczego”) prowadziłoby do przełamania limitującej funkcji zasady
exceptiones non sunt extendendae
. Rzecz w tym, że katalog osób i ról, w których występują te podmioty, o których mowa w art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. jest zamknięty, zatem to tylko wcześniejsze występowanie sędziego w sprawie w charakterze prokuratora, obrońcy, pełnomocnika, przedstawiciela ustawowego strony albo osoby prowadzącej postępowanie przygotowawcze skutkuje wyłączeniem sędziego z mocy prawa. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez obrońcę skazanego, branie udziału przez sędziego A. H. w przesłuchaniu małoletniego pokrzywdzonego w toku postępowania przygotowawczego (art. 185a k.p.k.) nie stanowi podstawy do wyłączenia ww. sędziego z mocy prawa, bowiem wykonywanie tej czynności nie może być traktowane jako prowadzenie postępowania przygotowawczego. "Prowadzenie" postępowania nie polega bowiem na jakimkolwiek udziale w czynnościach czy braniu udziału w czynnościach „wpadkowych”, ale na pełnieniu w nim roli kierującego postępowaniem, choćby ograniczonej w czasie, czy na uczestnictwie z prawem do podejmowania decyzji co do głównego nurtu postępowania (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. II AKo (…), SIP «Legalis» nr 97735). W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw, mogących świadczyć o tym, że sędzia A. H., biorąc udział w przesłuchaniu pokrzywdzonego, mógł wyrobić sobie zdanie w przedmiocie procesu, co mogłoby rodzić obawę o bezstronność sędziego. Żadnego z takich argumentów nie podnosi także autor nadzwyczajnego środka odwoławczego.
Konkludując: wszystkie podniesione powyżej okoliczności implikowały ocenę o oczywistej bezzasadności kasacji obrońcy skazanego. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, w oparciu o treść przepisu art. 634 § 1 k.p.k. zwalniając skazanego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne w związku z jego sytuacją materialną i uznając, że ich uiszczenie przez skazanego rysuje się jako mało prawdopodobne: D. W. nie posiada majątku umożliwiającego mu uiszczenie kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, zaś orzeczony wobec niego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia go w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym powoduje, że po opuszczeniu zakładu karnego prognoza podjęcia przezeń zatrudnienia może się nie przedstawiać optymistycznie.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę