IV KK 56/16

Sąd Najwyższy2016-03-08
SNKarneprzestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwościŚrednianajwyższy
kasacjakodeks postępowania karnegowyłączenie sędziegobezwarunkowa podstawa odwoławczaograniczenie podstaw kasacjisąd najwyższyorzecznictwo karne

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną, uznając próbę obejścia przepisów o ograniczeniu podstaw kasacji za nieskuteczną.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego W.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k.), co miało być próbą obejścia ustawowego ograniczenia podstaw kasacji w przypadku kary z warunkowym zawieszeniem. Sąd Najwyższy uznał zarzut za bezzasadny, podkreślając, że ponowne orzekanie przez tych samych sędziów w tej samej instancji nie stanowi podstawy do wyłączenia. Kasacja została oddalona jako oczywiście bezzasadna, a skazany obciążony kosztami.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego W.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 31 lipca 2015 r., który z kolei zmienił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 23 stycznia 2015 r. Skazany został pierwotnie za przestępstwo z art. 228 § 1 k.k. (łapownictwo). Autor kasacji zarzucił naruszenie art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k., wskazując na udział sędziów P.M. i E.L. z Sądu Apelacyjnego w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za próbę obejścia ustawowego ograniczenia o którym mowa w art. 523 § 2 k.p.k., dotyczącego podstaw kasacji w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. obejmuje sytuacje, w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub zarządzenia, co oznacza uczestniczenie w procesie podejmowania decyzji w składzie organu orzekającego. Podkreślono, że zasada nemo iudex idoneus in propria causa (nikt nie jest odpowiednim sędzią we własnej sprawie) dotyczy sytuacji, gdy sędzia miałby kontrolować własne orzeczenie w wyższej instancji. Tymczasem w przedmiotowej sprawie sędziowie Sądu Apelacyjnego orzekali dwukrotnie w tej samej instancji, co nie stanowi podstawy do wyłączenia ani naruszenia przepisów procesowych. Sąd Najwyższy przywołał stanowisko doktryny i orzecznictwa potwierdzające dopuszczalność wielokrotnego orzekania przez tego samego sędziego w tej samej sprawie w drugiej instancji. Dodatkowo, Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k., pozostałe zarzuty kasacji, w przypadku skazania na inną karę niż bezwzględne pozbawienie wolności, są niedopuszczalne. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowne orzekanie przez tych samych sędziów w tej samej sprawie w drugiej instancji nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa ani nie skutkuje rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. dotyczy sytuacji, gdy sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub zarządzenia, co oznacza uczestniczenie w procesie decyzyjnym w organie orzekającym. Celem przepisu jest zapobieżenie sytuacji, w której sędzia orzekałby we własnej sprawie w wyższej instancji. Ponowne orzekanie przez tych samych sędziów w tej samej instancji nie narusza tej zasady i jest dopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
W. P.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględną podstawę odwoławczą.

k.p.k. art. 40 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania karnego

Stanowi podstawę do wyłączenia sędziego z mocy prawa, gdy brał on udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub zarządzenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że przez 'udział w wydaniu orzeczenia' należy rozumieć uczestniczenie w procesie podejmowania decyzji w składzie organu orzekającego.

Pomocnicze

k.k. art. 228 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 523 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Ogranicza podstawy kasacji w przypadku skazania na inną karę niż bezwzględne pozbawienie wolności.

k.p.k. art. 523 § § 4 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Określa niedopuszczalność pozostałych zarzutów kasacji w przypadku skazania na inną karę niż bezwzględne pozbawienie wolności.

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna do oddalenia kasacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponowne orzekanie przez tych samych sędziów w tej samej instancji nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego z mocy prawa. Zarzut naruszenia przepisów o wyłączeniu sędziego nie może być skutecznie podniesiony w celu obejścia ograniczeń podstaw kasacji wynikających z art. 523 § 2 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. jako bezwzględna podstawa odwoławcza.

Godne uwagi sformułowania

próbę obejścia ustawowego ograniczenia o którym mowa w art. 523 § 2 k.p.k. sformułowano pozorny zrzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. przez „udział w wydaniu orzeczenia", należy rozumieć uczestniczenie w procesie podejmowania decyzji w składzie organu orzekającego ratio legis zawartego w art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. zakazu jest niedopuszczalność kontrolowania przez tego samego sędziego wydanego przez siebie orzeczenia lub zarządzenia w wyższej instancji nemo iudex idoneus in propria causa brak jest jakichkolwiek przesłanek faktycznych do uznania, iż rzeczywiście zaistniała sytuacja procesowa o jakiej mowa w art. 40 § 1 pkt. 6 k.p.k. nie wyłącza możliwości kilkakrotnego orzekania przez tego samego sędziego w tej samej sprawie w drugiej instancji.

Skład orzekający

Wiesław Kozielewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezwzględnych podstaw kasacyjnych (art. 439 k.p.k.) oraz ograniczeń w ich stosowaniu (art. 523 k.p.k.), zwłaszcza w kontekście próby obejścia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z kasacją w sprawach karnych, gdzie kara jest warunkowo zawieszona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące kasacji w sprawach karnych, w szczególności zasady wyłączenia sędziego i próby obejścia przepisów. Jest to ciekawe dla prawników procesowych.

Czy można obejść przepisy o kasacji? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice dopuszczalności zarzutów.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 56/16
POSTANOWIENIE
Dnia 8 marca 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Wiesław Kozielewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 8 marca 2016 r.,
sprawy
W. P.
‎
skazanego z art. 228 § 1 k.k.
‎
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 31 lipca 2015 r., sygn. akt II AKa […]
‎
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w T.
‎
z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II K […],
oddala kasację jako oczywiście bezzasadną,
a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża skazanego.
UZASADNIENIE
Analiza treści zarzutów, a także części motywacyjnej skargi kasacyjnej dowodzi, że w istocie jej Autorowi chodziło o próbę obejścia ustawowego ograniczenia o którym mowa w art. 523 § 2 k.p.k. (W. P. skazany został na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby). W tym celu, zdaniem Sądu Najwyższego, sformułowano pozorny zrzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.
w zw. z art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. określającego jedną z bezwzględnych podstaw odwoławczych. Zarzut ten w realiach sprawy jest oczywiście bezzasadny. Powołany przez skarżącego przepis art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k., stanowiący podstawę do wyłączenia sędziego z mocy prawa, obejmuje sytuacje w których „brał on udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie". Wykładnia tego unormowania nie powinna budzić wątpliwości. Stąd też zgodnie przyjmuje się, tak w piśmiennictwie (por. np. Grzegorczyk
,
Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym. Komentarz, 5 wydanie, Warszawa 2008, s. 177, P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz, Warszawa 2007, s. 265 - 266, J. Grajewski, L. Paprzycki, M. Płachta, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I, Warszawa 2003, s. 164), jak też w orzecznictwie (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca 2005 r., II KK 378/04, OSNKW 2005. z. 10, poz. 100), że przez „udział w wydaniu orzeczenia", należy rozumieć uczestniczenie w procesie podejmowania decyzji w składzie organu orzekającego. Ta przyczyna wyłączenia opiera się na założeniu, że nie można byłoby od nikogo wymagać zachowania obiektywizmu, gdyby przyszło mu orzekać w kwestii zasadności wydanego przez siebie orzeczenia lub zarządzenia. Stąd też
ratio legis
zawartego w art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. zakazu jest niedopuszczalność kontrolowania przez tego samego sędziego wydanego przez siebie orzeczenia lub zarządzenia w wyższej instancji rozpoznającej środek odwoławczy. Byłoby to bowiem naruszeniem elementarnej zasady
nemo iudex idoneus in propria causa
(nikt nie jest odpowiednim sędzią we własnej sprawie).
Tymczasem
w przedmiotowej sprawie brak
jest jakichkolwiek przesłanek faktycznych do uznania, iż rzeczywiście zaistniała sytuacja procesowa o jakiej mowa w art. 40 §
1 pkt. 6 k.p.k.
Te okoliczności które wskazał Autor kasacji tego wszak nie dowodzą. Sędziowie Sądu Apelacyjnego w […] P. M. i E. L. dwukrotnie orzekali
w niniejszej sprawie ale w
drugiej instancji
. Rzecz w tym, że art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k. nie wyłącza możliwości kilkakrotnego orzekania przez tego samego sędziego w tej samej sprawie w drugiej instancji. Stanowisko to, jak trafnie podniósł prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację, nie uchodzi za sporne zarówno w doktrynie procesu karnego, jak i w orzecznictwie sądowym. Nie można zatem skutecznie wywodzić, że udział wymienionych w kasacji sędziów w ponownym orzekaniu w postępowaniu apelacyjnym skutkował rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego i wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt. 1 k.p.k.
Uwzględniając natomiast treść art. 523 § 4 pkt. 1 k.p.k., ograniczającego podstawy kasacji, w przypadku skazania na inną karę niż bezwzględnego pozbawienia wolności, pozostałe zarzuty należy w realiach sprawy uznać za niedopuszczalne.
Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy na mocy art. 535 § 3 k.p.k. rozstrzygnął jak w postanowieniu.
l.n

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI