IV KK 550/20

SN
Sygn. akt IV KK 550/20
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 stycznia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)
‎
SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie
P. P.,
‎
o wydanie wyroku łącznego
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 stycznia 2021 r. w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
‎
kasacji Prokuratora Generalnego,
od wyroku Sądu Okręgowego w G., Ośrodek Zamiejscowy w R.
z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt V.2 Ka
(…)
,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ż.
z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II K
(…)
,
1. uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ż. i na podstawie art. 572 k.p.k. umarza postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego;
2. obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi tego postępowania.
UZASADNIENIE
P. P. został skazany następującymi prawomocnymi wyrokami:
1.
Sądu Rejonowego w L.  z dnia 28 czerwca 2001 roku, sygn. akt II K
(…)
, za czyn popełniony w dniu 7 maja 2001 roku - na karę 4 miesięcy ograniczenia wolności; karę tę odbył w wymiarze miesiąca, w pozostałym zakresie postępowanie wykonawcze zostało umorzone;
2.
Sądu Rejonowego w L.  z dnia 5 listopada 2001 roku, sygn. akt II K
(…)
, za czyn popełniony w dniu 1 lipca 2001 roku - na karę roku pozbawienia wolności, za ciąg przestępstw popełnionych w okresie od kwietnia do czerwca 2001 roku - na karę roku pozbawienia wolności; orzeczono karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres pr
ó
by 4 lat, a na podst. art. 71 § 1 k.k. orzeczono karę grzywny w wysokości 122 stawek dziennych po 20 zł każda; postanowieniem z dnia 20 grudnia 2002 roku zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności; skazany odbył ją w części w okresie od 30 stycznia 2003 roku do 1 czerwca 2004 roku, kiedy to postanowieniem z dnia 1 czerwca 2004 roku został warunkowo przedterminowo zwolniony (okres pr
ó
by do 1 czerwca 2006 roku);
3.
Sądu Rejonowego w L.  z dnia 11 lipca 2002 roku, sygn. akt II K
(…)
, za czyn popełniony w dniu 21 maja 2002 roku - na karę roku pozbawienia wolności, kt
ó
rą odbył w okresie od 30 stycznia 2003 roku do 1 czerwca 2004 roku, kiedy to postanowieniem z dnia 1 czerwca 2004 roku został warunkowo przedterminowo zwolniony (okres pr
ó
by do 1 czerwca 2006 roku);
4.
Sądu Rejonowego w J. z dnia 9 września 2008 roku, sygn. akt VI K
(…)
, za czyn popełniony w dniu 15 czerwca 2008 roku - na karę roku pozbawienia wolności, za czyn popełniony w dniu 15 czerwca 2008 roku - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności; orzeczono karę łączną roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, kt
ó
rej wykonanie warunkowo zawieszono na okres pr
ó
by wynoszący 4 lata; postanowieniem z dnia 15 maja 2009 roku zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności; postanowieniem z dnia 24 listopada 2011 roku skazany został warunkowo przedterminowo zwolniony z wykonywania reszty kary pozbawienia wolności z okresem pr
ó
by do dnia 24 listopada 2012 roku; postanowieniem z dnia 24 września 2012 roku odwołano warunkowe przedterminowe zwolnienie; ostatecznie skazany odbył karę pozbawienia wolności w całości w okresie od 1 marca 2010 roku do 24 listopada 2010 roku oraz od 12 lutego 2013 roku do 17 września 2013 roku;
5.
Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 12 marca 2012 roku, sygn. akt II K
(…)
, za czyn popełniony w dniu 22 października 2011 roku - na karę roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres pr
ó
by wynoszący 4 lata oraz karę grzywny w wysokości 40 stawek dziennych po 20 zł każda (art. 33 § 2 k.k.); 16 czerwca 2016 roku wykonano karę grzywny, nie zarządzono wykonania kary pozbawienia wolności; wyrok uprawomocnił się z dniem 24 marca 2012 roku;
6.
Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 4 listopada 2013 roku, sygn. akt II K
(…)
, za czyn popełniony w dniu 10 lutego 2012 roku - na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, kt
ó
rą skazany odbył
w ca
łości w okresie od 26 marca 2014 roku do 26 lipca 2014 roku;
7.
Sądu Rejonowego w B. VII Zamiejscowy Wydział Karny w G. z dnia 6 lutego 2015 roku, sygn. akt VII K
(…)
za czyn popełniony w dniu 23 października 2014 roku - na karę roku pozbawienia wolności, kt
ó
rą skazany miał odbywać w okresie od 10 września 2015 roku godz. 3:00 do 10 września 2016 roku godz. 3:00;
8.
Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 28 kwietnia 2015 roku. sygn. akt II K
(…)
, za czyn popełniony w dniu 28 listopada 2011 roku - na karę 3 lat pozbawienia wolności, za czyn popełniony w dniu 22 października 2011 roku - na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, za ciąg przestępstw popełnionych w okresie od 1 października do 29 listopada 2011 roku - na karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności; orzeczono karę łączną 3 lat pozbawienia wolności, a na jej poczet zaliczono okres tymczasowego aresztowania od 9 grudnia 2011 roku do 5 lipca 2012 roku oraz od 23 sierpnia 2012 roku do 12 lutego 2013 roku; karę łączną pozbawienia wolności skazany miał odbywać w okresie od 10 września 2016 roku godz. 3:00 do 24 sierpnia 2018 roku godz. 3:00, wyrok uprawomocnił się w dniu 8 października 2015 roku.
Wyrokiem
łącznym z dnia 21 kwietnia 2016 roku w sprawie II K
(…)
Sąd Rejonowy w Ż., na podstawie art. 91 § 2 k.k., art. 89 § 1 k.k. i art. 89 § 1a k.k., w miejsce kar jednostkowych pozbawienia wolności z wyrok
ó
w opisanych w punktach 5-6 i 8, orzekł wobec P. P. karę łączną 4 lat pozbawienia wolności, uznając wyżej wymienione wyroki w zakresie orzeczonych kar pozbawienia wolności za pochł
oni
ęte niniejszym wyrokiem łącznym - w pozostałym zakresie - za podlegające odrębnemu wykonaniu. Na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył
post
ępowanie w przedmiocie objęcia wyrokiem łącznym kar jednostkowych orzeczonych w punktach 1-4 oraz 7. Jednocześnie, na podstawie art. 577 k.p.k., Sąd zaliczył skazanemu P. P. na poczet kary łącznej pozbawienia wolności okres odbywania kary jednostkowej z wyroku opisanego w punkcie 6 - od 26 marca 2014 roku do 26 lipca 2014 roku oraz z wyroku opisanego w punkcie 8 - okres tymczasowego aresztowania od 9 grudnia 2011 roku do 5 lipca 2012 roku i od 23 sierpnia 2012 roku do 12 lutego 2013 roku. Rozstrzygnął r
ó
wnież o kosztach związanych z postępowaniem.
Powy
ższy wyrok został zaskarżony przez obrońcę z urzę
du s
kazanego P. P., kt
ó
ry w apelacji zarzucił: obrazę art. 85 § 2 k.k. (poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że kara orzeczona wyrokiem w sprawie II K
(…)
nadaje się
do po
łączenia); obrazę art. 75 k.k. (poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powinno nastąpić zarządzenie wykonania kary orzeczonej w sprawie II K
(…)
); obrazę art. 413 § 1 pkt 6 k.p.k. (poprzez niewskazanie w wyroku przepis
ó
w ustawy karnej, na podstawie kt
ó
rych sąd uznał, że istnieje podstawa do zarządzenia kary orzeczonej w sprawie II K
(…)
); obrazę art. 424 § 2 k.p.k. (poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wyroku okoliczności, kt
ó
re sąd miał na względzie przy wymiarze kary łącznej) oraz błąd w ustaleniach faktycznych (k. 83-84 akt sprawy II K
(…)
).
Wyrokiem z dnia 29 wrze
śnia 2016 roku, sygn. akt V.2 Ka
(…)
, Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.
Kasacj
ę od wyroku Sądu II instancji wni
ó
sł Prokurator Generalny, kt
ó
ry zaskarżył ten wyrok w całości na korzyść skazanego. Zarzucił w niej:
1.
rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepis
ó
w prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., poprzez zaniechanie przeprowadzenia rzetelnej, wszechstronnej kontroli odwoławczej zaskarżonego przez obrońcę wyroku Sądu I instancji niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzut
ó
w, i w konsekwencji utrzymanie w mocy rażąco niesprawiedliwego orzeczenia tego Sądu wydanego z naruszeniem przepis
ó
w prawa materialnego, tj. art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niekt
ó
rych innych ustaw (Dz.U. 2015.396), polegającym na zaniechaniu por
ó
wnania, kt
ó
ra regulacja prawna dotycząca wymiaru kary łącznej - możliwa do zastosowania w sprawie z uwagi na uprawomocnienie się w dniu 8 października 2015 r. wyroku Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II K
(…)
- jest względniejsza dla skazanego P. P., kt
ó
re to post
ępowanie powinno prowadzić do przyję
cia, i
ż podstawą rozstrzygnięcia w przedmiocie wyroku łącznego winny być przepisy rozdziału IX Kodeksu karnego obowiązujące w okresie od 1 lipca 2015 roku do 23 czerwca 2020 roku i co skutkowało także obrazą art. 85 § 2 k.k. w zw. z art. 75 § 4 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 roku do 23 czerwca 2020 roku, poprzez brak stwierdzenia, że w momencie wyrokowania przez Są
d ad quem nie istnia
ły podstawy do połączenia kar pozbawienia wolności orzeczonych prawomocnymi wyrokami skazującymi zapadłymi w sprawach: Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 4 listopada 2013 roku. sygn. akt II K
(…)
, Sądu Rejonowego w B. VII Wydział Zamiejscowy w G. z dnia 6 lutego 2015 roku, sygn. akt VIIK
(…)
oraz Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 28 kwietnia 2015 roku, sygn. akt IIK
(…)
, co implikowało konieczność umorzenia, zgodnie z treścią art. 572 k.p.k., postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego.
W zwi
ązku z podniesieniem tego zarzutu, skarżący wni
ó
sł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 21 kwietnia 2016 roku, sygn. akt II K
(…)
, i umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego.
S
ąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywi
ście zasadna. Powyższe orzeczenie zapadło z rażącą obrazą przepis
ó
w prawa wskazaną w zarzucie kasacji.
Dokonuj
ąc kontroli odwoławczej i utrzymując w mocy wspomniany wyrok łączny Sądu Rejonowego w Ż.  Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R., wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 440 k.p.k., nie dostrzegł, iż orzeczenie to zapadło z rażącą i mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia obrazą art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niekt
ó
rych innych ustaw (Dz.U. 2015.396). Przepis ten zawiera regułę intertemporalną, kt
ó
ra zabrania stosowania przepis
ó
w rozdziału IX ustawy Kodeks kamy, w brzmieniu nadanym wskazaną ustawą, do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W konsekwencji przy wymiarze kary łącznej w wyroku łącznym tylko na podstawie jednostkowych kar prawomocnie orzeczonych do dnia 30 czerwca 2015 r. zasada sformułowana w treści art. 19 ust. 1 ustawy nowelizującej wyłącza stosowanie art. 4 § 1 k.k., mimo materialnoprawnego charakteru norm określających orzekanie w przedmiocie kary łącznej. W
ó
wczas Sąd zobligowany jest do stosowania przepis
ó
w rozdziału IX Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. Jednak w sytuacji, w kt
ó
rej co najmniej jeden wyrok objęty wyrokiem łącznym uprawomocnił się po dniu 30 czerwca 2015 r., znajdzie zastosowanie art. 4 § 1 k.k. (art. 19 ust. 1 in fine ustawy nowelizującej). Oznacza to, że ustawa obowiązująca poprzednio będzie stanowiła podstawę orzeczenia kary łącznej tylko wtedy, gdy będzie ona względniejsza dla skazanego, przy czym reguła ta obejmuje r
ó
wnież ewentualną względność tzw. ustawy pośredniej, skoro zmiany do art. 85 k.k. wprowadzono z dniem 1 lipca 2015 r. - ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 396), a następnie z dniem 15 kwietnia 2016 r. - ustawą z dnia 11 marca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 437 ze zm.). W sytuacji, gdy tak nie będzie wówczas kara łączna zostanie wymierzona w oparciu o przepisy rozdziału IX Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. To przekonanie wyraził już Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 lutego 2017 roku w sprawie II KK 347/16, LEX nr 2284181, czy też postanowieniu  z dnia 15 marca 2018 roku w sprawie IV KK 137/18, LEX nr 2498039, gdzie stwierdził, że „zasada sformułowana w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks kamy oraz niekt
ó
rych innych ustaw wyłącza stosowanie art. 4 § 1 k.k. tylko w
ó
wczas, gdy wszystkie kary objęte postępowaniem o wydanie wyroku łącznego zostały prawomocnie orzeczone do dnia 30 czerwca 2015 r., w sytuacji natomiast, gdy co najmniej jeden wyrok uprawomocnił się po dniu 30 czerwca 2015 r. - przepis art. 4 § 1 k.k. będzie mieć zastosowanie. Jeżeli zatem przedmiotem łączenia jest kara (kary) prawomocnie orzeczona po 30 czerwca 2015 r. oraz kara (kary) prawomocnie orzeczona przed tą
dat
ą
, to S
ąd winien rozstrzygnąć na podstawie art. 4 § 1 k.k., czy stosować przepisy rozdziału IX Kodeksu karnego w nowym brzmieniu, czy też w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r.”.
Tymczasem S
ąd Rejonowy w Ż. rozstrzygając w przedmiocie wydania wyroku łącznego błędnie ustalił, co wprost wynika z pisemnych motyw
ó
w rozstrzygnięcia (k. 79 akt sprawy II K
(…)
), że zgodnie z przepisami przejściowymi w tym postępowaniu mają zastosowanie przepisy dotyczące kary łącznej sprzed nowelizacji kodeksu karnego, tj. obowiązujące do dnia 30 czerwca 2015 roku. Uwadze Sądu umknął bowiem fakt, że wyrok Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 28 kwietnia 2015 roku, w sprawie II K
(…)
, uprawomocnił się z dniem 8 października 2015 roku. Ustalenie to natomiast, zgodnie z treścią owego art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku, skutkowało koniecznością uwzględnienia w toku procedowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego reguł intertemporalnych wynikających z art. 4 § 1 k.k. Stą
d te
ż Sąd Rejonowy  był zobligowany do przeprowadzenia rozważań wymaganych w związku z treścią art. 4 § 1 k.k., celem ustalenia, w oparciu o jakie przepisy należy w przedmiotowej sprawie orzec karę łączną. Słusznie bowiem w wyroku z dnia 10 lipca 2019 roku w sprawie IV KK 700/18, LEX nr 2714772, Sąd Najwyższy zauważył, iż: „Kompetencję do badania, jakie przepisy zastosować na podstawie art. 4 § 1 k.k., sąd uzyskuje już w momencie, gdy zajdzie potrzeba dokonania analizy, czy istnieją warunki do orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu 30 czerwca 2015 r., a nie dopiero w momencie pozytywnego przesądzenia, że istnieją - w świetle nowych regulacji - warunki do orzeczenia kary łącznej na podstawie kar prawomocnie orzeczonych przed dniem 1 lipca 2015 r. i kary prawomocnie orzeczonej od tej daty”.
Dokonuj
ąc zatem  w toku procedowania symulacji wymiaru kary łącznej w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia 30 czerwca 2015 roku, Sąd Rejonowy powinien był dostrzec, że węzłem kary łącznej należałoby objąć kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami: Sądu Rejonowego w Ż. w sprawie o sygn. akt II K
(…)
(tj. karę roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres pr
ó
by wynoszący 4 lata), Sądu Rejonowego w Ż. w sprawie o sygn. akt II K
(…)
(tj. karę 4 miesięcy pozbawienia wolności) oraz Sądu Rejonowego w Ż. w sprawie o sygn. akt II K
(…)
(tu: po rozwiązaniu kary łącznej pozbawienia wolności - karę 3 lat pozbawienia wolności, karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności). Tym samym, stosując art. 85 k.k. oraz art. 89 §
1 i
1a k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 roku Sąd m
ó
gł orzec karę łączną pozbawienia wolności w wysokości od najwyższej z orzeczonych kar jednostkowych, tj. 3 lat pozbawienia wolności do ich sumy, tj. do 7 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Przeprowadzając natomiast symulację rozstrzygnięcia o karze łącznej pozbawienia wolności w oparciu o przepisy obowiązujące od 1 lipca 2015 roku (do 23 czerwca 2020 roku), należy dojść do wniosku, że łączeniu podlegałyby kary orzeczone prawomocnymi wyrokami skazującymi: Sądu Rejonowego w Ż. w sprawie o sygn. akt II K
(…)
(jednakże, zgodnie z treścią art. 89 § 1b k.k. - w wymiarze 11 miesięcy pozbawienia wolnoś
ci), S
ądu Rejonowego w B. VII Zamiejscowy Wydział Kamy w G. w sprawie o sygn. akt VII K
(…)
(roku pozbawienia wolności) oraz Sądu Rejonowego w Ż. w sprawie o sygn. akt II K
(…)
(jednakże zgodnie z art. 85 § 2 k.k. - w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności). Tym samym Sąd m
ó
gł orzec karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze od 3 do 4 lat i 11 miesięcy pozbawienia wolności.
Zestawienie wyników obydwu symulacji
prowadzi wprost do wniosku, że dokonując - zgodnie z dyrektywą wynikającą z treści art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku  - oceny zapadłych wobec P. P. prawomocnych wyrok
ó
w skazujących, należało uznać za korzystniejsze (w rozumieniu art. 4 § 1 k.k.) dla skazanego przy orzekaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego przepisy dotyczące kary łącznej obowiązujące od dnia 1 lipca 2015 roku (obecnie: do 23 czerwca 2020 roku).
Istotnym jest zarazem to, że w przypadku orzekania o karze łącznej w oparciu o przepisy obowiązujące od 1 lipca 2015 roku, w dacie orzekania przez Sąd odwoławczy (tj. 29 września 2016 roku) sytuacja ta ulegała nadto dalszej istotnej zmianie na korzyść skazanego.
Przede wszystkim, zgodnie z art. 85 § 2 k.k., z uwagi na wykonanie kary w całości (z dniem 10 września 2016 roku godz.3:00) łączeniu nie podlegała już kara roku pozbawienia wolności orzeczona wyrokiem Sądu Rejonowego w B. VII Zamiejscowy Wydział Karny w G. z dnia 6 lutego 2015 roku w sprawie o sygn. akt VII K
(…)
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt V KK 499/18, LEX nr 2607276, gdzie wskazano: „Zgodnie z art. 85 § 2 k.k. podstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i podlegające wykonaniu w całości lub w części kary lub kary łączne za przestępstwa, za kt
ó
re wymierzono kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu. Z tego względu nie może podlegać łączeniu kara, kt
ó
rej wykonanie zostało w całości zakończone”).
Nadto, w dniu 24 września 2016 roku upłynął okres 6 miesięcy od zakończenia okresu 4 lat pr
ó
by, na jaki warunkowo zawieszono wykonanie orzeczonej wobec P. P. wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 12 marca 2012 roku, w sprawie o sygn. akt II K
(…)
, kary roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności. Skutkiem tego było uznanie, iż kara ta, jako kara nie podlegająca wykonaniu, nie może podlegać łączeniu w rozumieniu art. 85 § 2 k.k. Nie ulega bowiem wątpliwoś
ci, i
ż zgodnie z art. 85 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 roku (do 23 czerwca 2020 roku), w sytuacji, gdy kara wymierzona za dane przestępstwo, w czasie orzekania w przedmiocie kary łącznej nie mogła być już wykonana i nigdy do wykonania nie może zostać wprowadzona, wykluczone jest jej objęcie węzłem kary łącznej w wyroku łącznym. Taka sytuacja niewątpliwie zachodzi w przypadku określonym przez art. 75 § 4 k.k., a więc gdy upłynie 6 miesięcy od zakończenia okresu pr
ó
by. Jednocześnie fakt, że powyższe skazanie nie uległo zatarciu nie oznacza bynajmniej, że kara orzeczona tym wyrokiem podlega łączeniu w rozumieniu art. 85 § 2 k.k. skoro określony w tym przepisie warunek łączenia kar „podlegających wykonaniu” odnosi się do takich kar, w stosunku do kt
ó
rych nie została zakończona procedura ich wykonania lub nie zaktualizowała się inna niż zakończenie tej procedury przesłanka wyłączająca możliwość wykonania takiej kary, przy czym upływ okresu pr
ó
by oraz 6 miesięcy od jego zakończenia w odniesieniu do kary pozbawienia wolności o probacyjnym charakterze, przesądza o statusie tej kary jako „niepodlegającej wykonaniu” w rozumieniu art. 85 § 2 k.k. a contrario, a co za tym idzie jest ona r
ó
wnież karą niepodlegającą łączeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt V KK 499/18, LEX nr 2607276, czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2018 r., sygn. akt II AKa 181/18, LEX nr 2545176).
W tej sytuacji, z uwagi na to, że jedyną karą podlegającą wykonaniu na dzień 29 września 2016 r. była kara orzeczona wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż., w sprawie o sygn. akt II K
(…)
, Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. zobowiązany był do uchylenia zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 572 k.p.k. umorzenia postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Przypomnieć wszak należy, że w związku z brzmieniem art. 85 § 2 k.k. obowiązującym od 1 lipca 2015 roku do 23 czerwca 2020 roku, w sprawach dotyczących wydania wyroku łącznego, Sąd odwoławczy jest zobowiązany do badania z urzędu, czy w czasie po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji nie doszło do zmiany stanu faktycznego na skutek wykonania w całoś
ci cho
ćby jednej z kar podlegających łączeniu, a jeżeli taką zmianę stwierdzi, ma obowiązek ją uwzględnić (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2017 r., sygn. II KK 184/17, LEX nr 2397596; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2018 r., I KZP 3/18, LEX nr 2509691, czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2019 r., V KK 516/18, LEX nr 2632297). Oczywistym jest, że mogą zdarzyć się sytuacje, gdy art. 434 § 1 k.p.k. „zablokuje” niejako Sądowi odwoławczemu możliwość dostosowania treści wyroku Sądu I instancji do przepis
ó
w prawa karnego materialnego, w tym takż
e do art. 85
§ 2 k.k.
Niemniej jednak, w realiach przedmiotowej sprawy, umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego w żaden spos
ó
b nie pogarszało sytuacji skazanego P. P. (brak naruszenia zakazu reformationis in peius wynikającego z treści art. 434 § 1 k.p.k.). Jak wynika z akt sprawy w chwili procedowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego, P. P. miał wprowadzone do wykonania dwie kary: orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w B. VII Zamiejscowy Wydział K. w G. w sprawie o sygn. akt II K
(…)
, kt
ó
rą odbywał w okresie od 11 września 2015 roku do 10 września 2016 roku oraz karę orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż. w sprawie o sygn. akt II K
(…)
, kt
ó
rą miał odbyć w okresie od 10 września 2016 roku do 24 sierpnia 2018 roku. Karę pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie o sygn. akt II K
(…)
skazany natomiast odbył w okresie od 26 marca 2014 roku do 26 lipca 2014 roku. Tym samym, w realiach omawianej sprawy, z chwilą umorzenia w dniu 26 września 2016 roku przez Sąd odwoławczy postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego, P. P. zobowiązany byłby tylko do odbycia kary (łącznej) pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat wynikającej z wyroku w sprawie o sygn. akt II K
(…)
, a planowany okres zakończenia jej wykonania wyznaczony został na dzień 24 sierpnia 2018 roku (k. 25 akt sprawy II K
(…)
). Tymczasem wprowadzenie do wykonania kary łącznej 4 lat pozbawienia wolności orzeczonej zaskarżonym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 21 kwietnia 2016 roku, sygn. akt II K
(…)
, nawet przy dokonanych zaliczeniach okres
ó
w faktycznego pozbawienia wolności skazanego na poczet tej kary, skutkowało ustaleniem, że karę tę skazany P. P. winien odbywać w okresie od 10 września 2016 roku do 24 kwietnia 2019 roku (co też w rzeczywistości nastąpiło - informacja dotycząca obliczenia kary z dnia 4 grudnia 2016 roku - k. „0
‏’’ ‏
akt sprawy II K
(…)
).
Opisane wyżej ustalenia pozostały poza rozważaniami Sądu ad quem. Tymczasem, co trafnie podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II K 508/18, LEX nr 2610288, „(...) Zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym wskazane zostały zarzuty stawiane rozstrzygnięciu - r
ó
wnież w granicach podniesionych zarzut
ó
w, uwzględniając art. 447 § 1-3 k.p.k., a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435, 439, 440 i 455 k.p.k. W realiach przedmiotowej sprawy stwierdzić
nale
ż
y, i
ż Sąd odwoławczy rozpoznając apelację obrońcy skazanego P. P., skierowaną wszak w całości od wyroku łącznego na korzyść skazanego, kierując się treścią art. 440 k.p.k. winien był wyjść poza granice wyznaczone podniesionymi w środku odwoławczym zarzutami i dostrzegając istotne uchybienia Sądu I instancji (pominięte przez apelującego, ale istniejące w rzeczywistości i będące uchybieniami, o jakich mowa w art. 438 pkt 1 i 3 k.p.k.), winien był - uznając, że utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku jest rażąco niesprawiedliwe - uchylić zaskarżony wyrok i w konsekwencji umorzyć
post
ępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Przepis art. 433 § 1 k.p.k. w zw. art. 440 k.p.k. obliguje wszak Sąd odwoławczy do kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem merytorycznym i prawnym nie tylko w granicach środka odwoławczego, ale także z urzędu niezależnie od tych granic - w celu stwierdzenia, czy nie zachodzi rażąca niesprawiedliwość wyroku (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt III KK 417/18, LEX nr 2561614).
Tym samym, akceptując błędne ustalenia dokonane przez Są
d Rejonowy w
Ż., polegające na niezasadnym przyjęciu, że wszystkie wyroki będące przedmiotem postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego uprawomocniły się przed dniem 1 lipca 2015 roku, nie dokonując należytej kontroli zaskarżonego wyroku w rozumieniu art. 433 § 1 k.p.k. w
z
w. z art. 440 k.p.k., a przez to nie dostrzegając konieczności zastosowania w realiach sprawy reguły wynikającej z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niekt
ó
rych innych ustaw (Dz.U. 2015.396), Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. dopuścił się utrzymania w mocy rażąco niesprawiedliwego wyroku Sądu I instancji, albowiem w efekcie wyrok ten w dacie orzekania w Sądzie odwoławczym w zakresie kształtu kary łącznej naruszał przepis prawa materialnego, tj. art. 85 § 2 k.k., zaś właściwe postąpienie mogło doprowadzić do polepszenia sytuacji skazanego, a zatem mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze konieczne było uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia 29 września 2016 roku, sygn. akt V.2 Ka
(…)
i utrzymanego nim wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 21 kwietnia 2016 roku, sygn. akt II K
(…)
, i umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego.
Orzeczenie o wydatkach za postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego uzasadnia treść art. 632 pkt 2 k.p.k.
Z tych to względów orzeczono jak wyżej.