IV KK 548/23

Sąd Najwyższy2024-04-25
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuWysokanajwyższy
kasacjaSąd Najwyższyprzestępstwa narkotykoweustawa o przeciwdziałaniu narkomaniipodwójne skazanieres iudicataprawo procesowe karne

Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za przestępstwa narkotykowe, uznając zarzut podwójnego skazania za oczywiście bezzasadny z uwagi na brak tożsamości czynów.

Obrońca skazanego K. N. wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego poprzez podwójne skazanie za ten sam czyn narkotykowy, powołując się na wcześniejszy wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, podkreślając, że dla stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej kluczowa jest tożsamość czynu, a nie tylko jego podobieństwo, a w analizowanym przypadku czyny były różne pod względem czasu, miejsca, ilości i osób.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego K. N. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który zmieniał wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach. Głównym zarzutem kasacyjnym było rażące naruszenie prawa procesowego, w tym art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 439 pkt 8 k.p.k., poprzez uznanie winy i wymierzenie kary za czyn opisany w pkt. XVI aktu oskarżenia, podczas gdy skazany miał być już wcześniej prawomocnie skazany za ten sam czyn wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim (sygn. akt III K 116/12). Sąd Najwyższy, po analizie akt sprawy i argumentacji stron, uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że warunkiem przyjęcia stanu prawomocności materialnej (res iudicata) jest tożsamość czynu, a nie tylko jego podobieństwo, identyczna kwalifikacja prawna czy pomieszczenie zachowań w tożsamym przedziale czasowym. W analizowanym przypadku Sąd Najwyższy stwierdził, że zarówno okres dokonywania sprzedaży i obrotu, jak i czynności sprawcze, konkretne transze narkotyków i osoby, którym zostały przekazane, były zupełnie inne niż w sprawie, za którą skazany był wcześniej. Różnice dotyczyły także miejsc popełnienia przestępstw i konfiguracji osobowych. W związku z tym, brak było podstaw do stwierdzenia tożsamości czynu i zastosowania art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie zachodzi tożsamość czynu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że dla stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) kluczowa jest tożsamość czynu (to samo zdarzenie faktyczne, tożsamość podmiotu i przedmiotu przestępstwa, miejsca, czasu i okoliczności popełnienia), a nie tylko jego podobieństwo czy identyczna kwalifikacja prawna. W analizowanym przypadku czyny przypisane w obu postępowaniach różniły się pod względem czasu, miejsca, ilości i rodzaju narkotyków, a także osób, którym zostały przekazane, co wykluczało tożsamość czynu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić kasację

Strona wygrywająca

SkarPaństwo

Strony

NazwaTypRola
K. N.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (25)

Główne

k.p.k. art. 535 § 3

Kodeks postępowania karnego

Tryb rozpoznawania kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

k.p.k. art. 523 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wniesienia kasacji.

k.p.k. art. 439 § 8

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna podstawa uchylenia orzeczenia (m.in. w przypadku powagi rzeczy osądzonej).

k.p.k. art. 17 § 1 pkt 7

Kodeks postępowania karnego

Okoliczność wyłączająca ściganie (m.in. powaga rzeczy osądzonej).

k.p.k. art. 636 § 1

Kodeks postępowania karnego

Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p.k. art. 637a

Kodeks postępowania karnego

Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

k.k. art. 258 § 1 i 3

Kodeks karny

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 12 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § 3

Kodeks karny

u.p.n. art. 62 § 1 i 2

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.k. art. 65 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 91 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 300 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 33 § 1 - 3

Kodeks karny

u.p.n. art. 61

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

u.p.n. art. 53 § 2

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

u.p.n. art. 54 § 2 pkt 2

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

u.p.n. art. 55 § 1 i 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

u.p.n. art. 56 § 1 i 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.k. art. 63 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 45 § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 520 § 2

Kodeks postępowania karnego

Ograniczenie możliwości wniesienia kasacji przez stronę niezaskarżającą orzeczenia sądu I instancji.

k.p.k. art. 520 § 3

Kodeks postępowania karnego

Wyłączenie ograniczenia z § 2 w przypadku uchybień z art. 439 k.p.k.

k.k. art. 64 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak tożsamości czynu przypisanego w niniejszej sprawie z czynem, za który skazany był wcześniej prawomocnie. Nietrafność zarzutu naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Zarzut podwójnego skazania za ten sam czyn narkotykowy. Rażące naruszenie prawa procesowego poprzez uznanie winy i wymierzenie kary za czyn, który miał być już osądzony.

Godne uwagi sformułowania

kasacja oczywiście bezzasadna nie sposób jest bowiem uznać, że skazanie K. N. za czyn podobny do przypisanego w niniejszej sprawie „zapewni mu swoisty immunitet i bezkarność w związku z jego pozostałą działalnością w zakresie obrotu narkotykami”. Taka argumentacja nie może się jednak ostać. W warunkiem przyjęcia stanu prawomocności materialnej jest bowiem tożsamość czynu, a nie tylko wzajemne podobieństwo, identyczna kwalifikacja prawna, czy pomieszczenie zachowań w tożsamym przedziale czasowym. O tym samym czynie można zaś mówić jedynie wówczas, gdy chodzi to samo zdarzenie faktyczne; w obu postępowaniach zachodzi zatem tożsamość podmiotu i przedmiotu przestępstwa, przedmiotu czynności wykonawczej, a także miejsca, czasu i okoliczności jego popełnienia. Nie wystarczy wykazać taką zbieżność między dwoma przestępstwami, że „okoliczności oraz daty czynów są zbieżne ze stanem faktycznym ustalonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim”, podobny jest „sposób ich przemytu w meblach, miejscu przeładunków oraz pojazd, który był wykorzystywany do przewozu”, bowiem nie zachodzi tożsamość czynu. Tożsamości czynu nie sprawdza się oceniając podobieństwo ustaleń faktycznych, lecz oceniając tożsamość historyczną zdarzenia i zachowania oskarżonego.

Skład orzekający

Andrzej Stępka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie wykładni pojęcia tożsamości czynu w kontekście zasady ne bis in idem i powagi rzeczy osądzonej w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście przestępstw narkotykowych popełnianych w ramach zorganizowanej grupy przestępczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku tożsamości czynów, mimo podobieństwa okoliczności i okresu popełnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego - zasady ne bis in idem i powagi rzeczy osądzonej, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Wyjaśnienie, kiedy mamy do czynienia z tożsamością czynu, jest cenne dla prawników.

Czy można być sądzonym dwa razy za to samo? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową różnicę między podobieństwem a tożsamością czynu.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
IV KK 548/23
POSTANOWIENIE
Dnia 25 kwietnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2024 r.
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
sprawy K. N.
skazanego z art. 55 ust. 3 i art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i innych,
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt II AKa 8/23, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt V K 169/20,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację obrońcy jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego
obciążyć skazanego.
[PGW]
UZASADNIENIE
Na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 12 lipca 2022 r., sygn. akt V K 169/20, oskarżony K. N.
został uznany za winnego przestępstw:
- z art. 258 § 1 i § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 § 1 k.k., za które na podstawie art. 11 § 3 k.k. i art. 258 § 3 k.k. wymierzono mu karę 2 lat i 3 miesięcy
pozbawienia wolności (pkt 1 wyroku);
- w ramach zarzutów z pkt II i XVII Sąd przyjął, że oskarżony działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, dopuścił się ciągu przestępstw wypełniających znamiona czynów
z art. 62 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 65 § 1 k.k
. – i za to
na podstawie art. 62 ust. 2 w/w ustawy w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 7 miesięcy
pozbawienia wolności (pkt 2 wyroku);
- z
art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.
– i za to na podstawie art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 33 § 1 - 3 k.k.
wymierzył mu karę roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 80 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych (pkt 3 wyroku
);
- orzekając w ramach czynów zarzuconych w pkt IV i V
przyjął, że stanowią one ciąg przestępstw w ujęciu art. 91 § 1 k.k. i wyczerpują znamiona art. 61 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 65 § 1 k.k. – i za to na mocy tych przepisów i art. 33 § 1 – 3 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 30 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych (pkt 4 wyroku);
-
w ramach czynów zarzuconych w pkt
VI, VIII, IX, XI, XII, XIV, XXI, XXIII, XXVI i XXIX
przyjął, że stanowią one ciąg przestępstw w ujęciu art. 91 § 1 k.k. i wyczerpują znamiona przestępstw
z art. 61 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. – i za to na mocy tych przepisów i art. 33 § 1 – 3 k.k.
wymierzył mu karę 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 60 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych (pkt 5 wyroku);
-
w ramach czynów zarzuconych w pkt VII i X przyjął, że stanowią one ciąg przestępstw w ujęciu art. 91 § 1 k.k. i wyczerpują znamiona przestępstw
art. 53 ust. 2 i z art. 54 ust. 2 pkt 2 oraz z art. 61
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 65 § 1 k.k.
– i za to na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i art. 33 § 1 – 3 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 70 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych (pkt 6 wyroku);
-
w ramach czynów zarzuconych w pkt XV i XXV przyjął, że stanowią one ciąg przestępstw w ujęciu art. 91 § 1 k.k. i wyczerpują znamiona przestępstw art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. – i za to na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i art. 33 § 1 – 3 k.k. wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 150 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych (pkt 7 wyroku);
-
w ramach czynów zarzuconych w pkt XVI i XIX przyjął, że stanowią one ciąg przestępstw w ujęciu art. 91 § 1 k.k. i wyczerpują znamiona przestępstw art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. – i za to na podstawie art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i art. 33 § 1 – 3 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych (pkt 8 wyroku);
-
w ramach czynów zarzuconych w pkt XXII, XXIV, XXVII i XXVIII przyjął, że stanowią one ciąg przestępstw w ujęciu art. 91 § 1 k.k. i wyczerpują znamiona przestępstw art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. – i za to na podstawie art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i art. 33 § 1 – 3 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 80 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych (pkt 9 wyroku);
-
w ramach czynów zarzuconych w pkt
XVIII i XX przyjął, że stanowią one ciąg przestępstw w ujęciu art. 91 § 1 k.k. i wyczerpują znamiona przestępstw z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. – i za to na mocy tych przepisów i art. 33 § 1 – 3 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 60 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 80 złotych (pkt 10 wyroku);
- na mocy art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 i 2 k.k. w miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności oraz grzywny Sąd wymierzył oskarżonemu K. N.
karę łączną 4
lat
pozbawienia wolności
oraz
380
stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych
, a na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej łącznej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 29 czerwca 2018 r. do dnia 12 maja 2021 r. (pkt 11 i 12 wyroku);
- na podstawie art. 45 § 1 k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonego w określonych wysokościach przepadek korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstw zarzucanych w punktach IX, XVIII, XIX, XX, XXIV, XXVII i XXVIII (pkt 13 wyroku);
- Sąd zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych obciążając nimi Skarb Państwa (pkt 29 wyroku).
Dla porządku należy wskazać, że niniejsze postępowanie karne przed Sądem Okręgowym w Katowicach obejmowało łącznie 3 osoby, przy czym dwie pozostałe również zostały skazane przedmiotowym wyrokiem.
Od powyższego wyroku apelację na niekorzyść oskarżonego wniósł prokurator Prokuratury Okręgowej w Katowicach w zakresie kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonemu w punktach 1, 2, 7, 8 i 9 wyroku oraz w zakresie kary łącznej orzeczonej wobec niego.
Po jej rozpoznaniu, Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 23 marca 2023 r., w sprawie o sygn. akt II AKa 8/23, zmienił zaskarżony wyrok odnośnie do oskarżonego K. N. w ten sposób, że:
- w punkcie 1 z kwalifikacji prawnej czynu usunął przepis art. 12 § 1 k.k.;
- w punkcie 2 z kwalifikacji prawnej czynu oraz podstawy wymiaru kary usunął przepisy: art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 11 § 2 k.k. i art. 11 § 3 k.k.;
- w punkcie 7 z kwalifikacji prawnej czynu oraz podstawy wymiaru kary usunął przepisy: art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 11 § 2 k.k. i art. 11 § 3 k.k., nadto podwyższył do 3 lat i 6 miesięcy wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności;
- w punkcie 8 z kwalifikacji prawnej czynu oraz podstawy wymiaru kary usunął przepisy: art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 11 § 2 k.k. i art. 11 § 3 k.k.;
- w punkcie 9 z kwalifikacji prawnej czynu oraz podstawy wymiaru kary usunął przepisy: art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 11 § 2 k.k. i art. 11 § 3 k.k.;
- uchylił orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności zawarte w punkcie 11 zaskarżonego wyroku i na mocy art. 91 § 2 k.k. oraz art. 86 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu nową karę łączną 5 lat pozbawienia wolności;
- w pozostałym zakresie wyrok ten utrzymał w mocy.
Kasację od
wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca
skazanego
K. N., który zaskarżył to orzeczenie
w zakresie
pkt. 8 wyroku
i na podstawie „art. 523 § 1 k.p.k. w zw. z
art. 439 pkt 8 k.p.k.” zarzucił
rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
poprzez uznanie winy i wymierzenie kary skazanemu za czyn opisany w pkt. XVI aktu oskarżenia, podczas gdy K. N. został uprzednio skazany za ten sam czyn prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 stycznia 2016 r., sygn. III K 116/12.
Podnosząc powyższy zarzut obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie punktu 8 zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w zakresie czynu opisanego w pkt XVI aktu oskarżenia; zmianę tego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu w pkt. 8 kary dwóch lat i jednego miesiąca za przestępstwo opisane w pkt. XIX wyroku; zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej pozbawienia wolności w łagodniejszym wymiarze z uwagi na umorzenie postępowania w zakresie czynu opisanego w pkt. XVI aktu oskarżenia; utrzymanie wyroku w pozostałym zakresie; zwolnienie skazanego K. N. z konieczności ponoszenia kosztów sądowych, tj. opłaty od kasacji w kwocie 750 zł z uwagi na jego trudną sytuację zdrowotną i materialną.
W odpowiedzi na kasację
prokurator Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Katowicach wniósł
o
oddalenie jej jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k.
Analiza zarzutu kasacyjnego nie wykazała, by w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 523 § 1 k.p.k., a w szczególności, by w niniejszej sprawie wystąpiła bezwzględna przesłanka odwoławcza
określona w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, rozpatrując dopuszczalność wniesienia kasacji od strony formalnej, że w niniejszej sprawie
apelację od wyroku Sądu I instancji wniósł jedynie prokurator na niekorzyść oskarżonego.
Oznacza to, że, zgodnie z art. 520
§ 2 k.p.k. strona, która nie zaskarżyła orzeczenia sądu pierwszej instancji, nie może wnieść kasacji od orzeczenia sądu odwoławczego, jeżeli orzeczenie sądu pierwszej instancji utrzymano w mocy lub zmieniono na jej korzyść. Jednak zgodnie z § 3 tego przepisu: „Ograniczenie, o którym mowa w § 2, nie dotyczy uchybień wymienionych w art. 439”. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego
podkreśla się, że norma zawarta w art. 520 § 2 k.p.k. umożliwia stronie, która nie zaskarżyła orzeczenia sądu pierwszej instancji, wniesienie kasacji tylko w takim zakresie, w jakim orzeczenie sądu pierwszej instancji zostało zmienione na niekorzyść osoby skazanej, skoro granice uprawnień strony, która nie zaskarżyła orzeczenia sądu I instancji, zakreśla ta część orzeczenia sądu odwoławczego, która zawiera rozstrzygnięcie o zmianie tego orzeczenia na jej niekorzyść
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 lutego 2018 r., V KK 500/17, LEX nr 3373590; z dnia 26 września 2012 r., V KK 119/12, LEX nr 1226777; z dnia 3 października 2003 r.,
V KK 14/03, OSNwSK 2003/1/2099
). W rezultacie widoczne jest, że zakres zaskarżenia kasacją wyroku Sądu odwoławczego jest wąski i ściśle limitowany treścią art. 520 § 3 k.p.k.
Obrońca zaskarżył
w kasacji
pkt. 8 wyroku [nie precycując, o jakie orzeczenie chodzi] i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie tego punktu i umorzenie postępowania w zakresie czynu opisanego w pkt. XVI aktu oskarżenia. Jak wynika zarówno z analizy kasacji, jak i wyroków Sądów obu instancji, skarżącemu chodziło o pkt 8 wyroku Sądu I instancji, a nie Sądu odwoławczego, co musiałoby doprowadzić do wniosku, że kasacja w tym zakresie powinna być uznana za niedopuszczalną. Jednak z racji podniesienia zarzutu naruszenia art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. przez Sąd odwoławczy wobec niedostrzeżenia zaistnienia tej przesłanki, należy się do niego odnieść.
Punkt XVI aktu oskarżenia, czyli przestępstwo przypisane oskarżonemu w pkt 8 wyroku Sądu Okręgowego z dnia 12 lipca 2022 r., dotyczył tego, że oskarżony „
w okresie od stycznia 2011 r. do marca 2013 r., w K., T. i innych miejscowościach na terenie województwa
[…]
oraz S., działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej opisanej w pkt. I, wbrew przepisom ustawy, wprowadził do obrotu znaczne ilości substancji psychotropowych i środków odurzających w postaci marihuany w łącznej ilości 250 kg, amfetaminy w łącznej ilości 50 kg, kokainy w łącznej ilości 1 kg, MDMA łącznej ilości 10 kg, tabletek ekstazy w łącznej ilości 50.000 szt., mefedronu w ilości łącznej nie mniejszej niż kilogram, które udostępnił odpłatnie T. K., A. P., celem dalszej odsprzedaży D. S.” - tj. przestępstwa z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 65 § 1 k.k. i art. 12 § 1 k.k.
W pkt 8 wyroku Sąd Okręgowy w Katowicach oskarżonego K. N.
uznał za winnego tego przestępstwa, a nadto czynu zarzuconego w pkt XIX, przy czym przyjął, że oskarżony działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, wbrew przepisom ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, dopuścił się ciągu przestępstw opisanych w pkt. XVI i XIX,
czym wyczerpał znamiona czynów z art. 56 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 12 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. - i za to na mocy art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k., biorąc za podstawę skazania art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 65 § 1 k.k. i art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. skazał go na karę 2 lat i 6
miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 80 złotych.
Obecnie obrońca podnosi, że K. N. został już prawomocnie skazany przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie o sygn. akt III K 116/12 za ten sam czyn, a więc czyn opisany w pkt. XVI aktu oskarżenia w niniejszej sprawie. Zarzuca więc, że doszło do naruszenia
rei indicatae
i podwójnego skazania oskarżonego - w rezultacie tego uchybienia doszło do bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.
Jest faktem, że K. N. został skazany przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 25 stycznia 2016 r., sygn. akt III K 116/12, między innymi za to, że w okresie pomiędzy 1 marca 2010 r. a 23 lutego 2011 r. w Ł. i na terenie innych miast P., działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, wbrew przepisom ustawy, brał udział w nielegalnym obrocie znaczną ilością środka odurzającego w postaci suszu konopi innych niż włókniste, zwanego potocznie marihuaną, w ilości nie mniejszej niż 141.000 gram, substancji psychotropowych w postaci siarczanu amfetaminy w ilości łącznej 26500 gram oraz tabletek ekstazy w łącznej ilości 11.000 sztuk, przy czym:
-1000 gram marihuany niewiadomego pochodzenia, 16.000 gram marihuany pochodzącej z przemytu opisanego w pkt III, 11.000 sztuk tabletek ekstazy niewiadomego pochodzenia przekazał D. B. w celu dalszego wprowadzenia ich do obrotu na terenie województwa
[…]
;
-124.000 gram marihuany pochodzącej z przemytu opisanego w pkt III przekazał nieustalonym osobom w celu dalszego wprowadzenia ich do obrotu;
-11.500 gram amfetaminy pochodzącej z nielegalnej wytwórni w G. przyjął celem dalszego wprowadzenia do obrotu;
-16.500 siarczanu amfetaminy pochodzącego z wytwórni w R. przyjął celem dalszego wprowadzenia do obrotu;
- przy czym czynu dopuścił się będąc uprzednio skazanym za umyślne przestępstwo podobne w ciągu pięciu lat od odbycia za nie kary w wymiarze przekraczającym 6 miesięcy, tj. za przestępstwo z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. (zob. odpis wyroku k. 1853 – 1884, w szczególności karty 1861v i 1876, tom X, karta karna oskarżonego na k. 7594).
Trafnie podnosi prokurator w odpowiedzi na kasację, że nie oznacza to jednak, iż w niniejszej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Nie sposób jest bowiem uznać, że skazanie K. N. za czyn podobny do przypisanego w niniejszej sprawie „zapewni mu swoisty immunitet i bezkarność w związku z jego pozostałą działalnością w zakresie obrotu narkotykami”.
Widoczne jest, że zarówno okres dokonywania sprzedaży i obrotu (
pomiędzy 1 marca 2010 r. a 23 lutego 2011 r.), jak i czynności sprawcze (udział w nielegalnym obrocie), a przede wszystkim konkretne transze narkotyków i osoby, którym zostały przekazane, są zupełnie inne niż przestępstwa przypisane w niniejszej sprawie. Obecnie uzasadnienie kasacji tak naprawdę skupia się na ocenie ustaleń faktycznych i próbie wykazania, że w całym okresie swojej działalności oskarżony generalnie zajmował się narkotykami – sprowadzaniem z H., produkcją w P., dystrybucją, obrotem oraz sprzedażą, i to w dodatku za pomocą tego samego samochodu, a więc nie można tego przestępstwa rozczłonkować na poszczególne zachowania. Zdaniem skarżącego, wszystkie narkotyki były sprowadzane z H. na lawecie, ukryte w meblach i chowane w magazynie, a więc każde skazanie dotyczące narkotyków w zbliżonym nawet okresie wyklucza ściganie oskarżonego za inne czyny dotyczące nielegalnego obrotu narkotykami.
Taka argumentacja nie może się jednak ostać.
W
arunkiem przyjęcia stanu prawomocności materialnej jest bowiem tożsamość czynu, a nie tylko wzajemne podobieństwo, identyczna kwalifikacja prawna, czy pomieszczenie zachowań w tożsamym przedziale czasowym
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 2019 r.,
III KK 275/19, LEX nr 2805034; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2018 r.,
III KO 71/17, LEX nr 2434423).
Zakaz prowadzenia postępowania wynikający z powagi rzeczy osądzonej (
res iudicata
) zachodzi wówczas, gdy uprzednio zakończone zostało prawomocnie postępowanie co do tego samego czynu tej samej osoby, nowe zaś postępowanie pokrywa się lub jest częścią z przedmiotem postępowania w sprawie już zakończonej. O tym samym czynie można zaś mówić jedynie wówczas, gdy chodzi to samo zdarzenie faktyczne; w obu postępowaniach zachodzi zatem tożsamość podmiotu i przedmiotu przestępstwa, przedmiotu czynności wykonawczej, a także miejsca, czasu i okoliczności jego popełnienia. Ustalenie na podstawie wymienionych kryteriów tożsamości obu czynów eliminuje skazanie sprawcy w sytuacji, kiedy wcześniej co do tego samego zachowania sprawa została co do niego rozstrzygnięta
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2022 r.,
II KK 120/22, LEX nr 3446416).
Nie wystarczy wykazać taką zbieżność między dwoma przestępstwami, że „okoliczności oraz daty czynów są zbieżne ze stanem faktycznym ustalonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim”, podobny jest „sposób ich przemytu w meblach, miejscu przeładunków oraz pojazd, który był wykorzystywany do przewozu”, bowiem nie zachodzi tożsamość czynu. Obrońca kładzie akcent na pochodzenie środków odurzających. W istocie, znaczna część narkotyków stanowiących przedmiot obrotu, opisany w pkt XVI aktu oskarżenia, to środki przywiezione przez skazanego z terenu K. N. Część tych narkotyków została przez skazanego przekazana dalej celem dalszej odsprzedaży i w tym zakresie K. N.– tak co do czynu z art. 55 ust. 3, jak i art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim. Jednak ich inna część była deponowana w halach i magazynach na terytorium RP, część tych substancji pochodziła także z produkcji prowadzonych przez skazanego i wytwarzanych prekursorów. Przede wszystkim jednak nie jest tożsamy okres uczestniczenia w obrocie i wytwarzaniu narkotyków.
Przy czym każdy z czynów dotyczących obrotu został starannie przez Sąd I instancji wyrokujący w niniejszej sprawie opisany co do czasu, miejsca, ilości i rodzaju narkotyków, co czyni całkowicie jasnym i jednoznacznym wniosek, że chodziło o zupełnie inne zachowania sprawcze oskarżonego. Inne są też osoby, którym przekazano narkotyki, a które zostały wskazane w obecnie zaskarżonym wyroku.
Chociaż więc przedmiotem obu przestępstw objętych odrębnymi skazaniami było uczestniczenie w obrocie środkami narkotycznymi, to jednak chodziło o różne środki, różne czynności wykonawcze, różne miejsca popełnienia przestępstw, różne konfiguracje osobowe. Tożsamości czynu nie sprawdza się oceniając podobieństwo ustaleń faktycznych, lecz oceniając tożsamość historyczną zdarzenia i zachowania oskarżonego.
Jeżeli bowiem przedmiotem obu przestępstw objętych odrębnymi skazaniami było wprawdzie uczestniczenie w obrocie środkami narkotycznymi, jednak chodziło o różne środki, różne czynności wykonawcze, różne miejsca popełnienia przestępstw, różne konfiguracje osobowe, to oba prawomocne skazania dotyczą różnych czynów ciągłych i nie ma tutaj do czynienia z
idem
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2017 r.,
IV KO 34/17, LEX nr 2297399).
Mając na uwadze powyższe uwagi, należało uznać kasację za oczywiście bezzasadną, bowiem już na pierwszy rzut oka, z pobieżnej oceny podniesionego w niej zarzutu w jasny sposób wynika, że jest on nietrafny i nie mógł doprowadzić do oczekiwanego przez skarżącego rezultatu w postaci wzruszenia zaskarżonego orzeczenia.
W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego w trybie art. 535 § 3 k.p.k. jako oczywiście bezzasadną.
O kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., obciążając nimi skazanego.
[PGW]
[ms]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI