IV KK 545/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego od wyroku Sądu Okręgowego w K., który uniewinnił oskarżonego A.U. od zarzutu urządzania gier hazardowych bez wymaganej koncesji, rejestracji i poza kasynem, wbrew ustawie o grach hazardowych. Sąd pierwszej instancji skazał oskarżonego na karę grzywny. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, uniewinniając oskarżonego na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Kasacja zarzuciła Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 424 § 1, art. 437 § 2, art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., art. 7 i 410 k.p.k.) oraz prawa materialnego (art. 4 § 2 k.k.s., art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 23a u.g.h., art. 4 ustawy nowelizacyjnej z 2015 r.). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Stwierdził, że Sąd Okręgowy dokonał dowolnej oceny dowodów, naruszając zasady swobodnej oceny dowodów i nieuwzględniając wszystkich istotnych okoliczności, w tym wieku, wykształcenia i doświadczenia życiowego oskarżonego. Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że oskarżony działał w usprawiedliwionym błędzie co do bezprawności czynu, podczas gdy jego wątpliwości co do legalności działalności powinny skłonić go do poszukiwania potwierdzenia legalności u organów władzy. Sąd Najwyższy podkreślił, że oskarżony był już prawomocnie karany za podobne przestępstwo, co powinno skutkować wyższymi wymogami staranności. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował błędną wykładnię przepisów ustawy o grach hazardowych przez Sąd Okręgowy, w szczególności art. 23a u.g.h., który może samodzielnie uzupełniać normę blankietową art. 107 § 1 k.k.s. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących gier hazardowych, zasady oceny dowodów w sprawach karnych skarbowych, rozróżnienie między brakiem pewności a błędem co do prawa.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z ustawą o grach hazardowych oraz jej nowelizacjami.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy ustawy o grach hazardowych (art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 23a ust. 1) mogą samodzielnie uzupełniać normę blankietową art. 107 § 1 k.k.s. w kontekście urządzania gier hazardowych bez wymaganej koncesji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niektóre z tych przepisów, jak art. 23a u.g.h. oraz art. 6 ust. 1 u.g.h. (w pewnych okolicznościach), mogą samodzielnie uzupełniać normę blankietową art. 107 § 1 k.k.s.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 23a u.g.h. określa odrębne wymogi legalnej działalności i może samodzielnie uzupełniać normę blankietową. Podobnie art. 6 ust. 1 u.g.h. nie stanowi przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i mógł stanowić samodzielne uzupełnienie.
Czy rozbieżności w orzecznictwie i doktrynie dotyczące przepisów o grach hazardowych oraz posiadanie opinii prawnych mogą stanowić podstawę do uznania braku zamiaru popełnienia przestępstwa lub usprawiedliwionego błędu co do prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie rozbieżności i opinie świadczą co najwyżej o braku pewności co do legalności, a nie o usprawiedliwionym błędzie co do prawa. Oskarżony, mając świadomość możliwości popełnienia przestępstwa, podjął ryzyko.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wątpliwości co do charakteru przepisów i ich skuteczności nie są tożsame z błędem co do prawa (mylnym przekonaniem o istniejącej rzeczywistości prawnej). Oskarżony, prowadząc działalność na dużą skalę i będąc wcześniej karanym, powinien był dążyć do potwierdzenia legalności swojej działalności u organów władzy.
Czy przepis art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, który nie został poddany procedurze notyfikacji przed nowelizacją z 2015 r., jest bezskuteczny i nie może uzupełniać normy blankietowej art. 107 § 1 k.k.s.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym przed 3 września 2015 r. (datą wejścia w życie nowelizacji i notyfikacji) nie mógł mieć zastosowania w sprawie o przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wcześniejsze orzecznictwo (uchwała I KZP 17/16 oraz wyrok TSUE), zgodnie z którym brak notyfikacji przepisu technicznego czyni go bezskutecznym.
Czy przepis art. 4 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych, zezwalający na dostosowanie działalności do dnia 1 lipca 2016 r., mógł być podstawą do usprawiedliwionego błędu co do bezprawności czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten dotyczył podmiotów prowadzących działalność zgodnie z prawem przed nowelizacją i nie dawał podstaw do prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 4 ustawy nowelizacyjnej dotyczył wyłącznie podmiotów działających legalnie przed zmianą i nie zwalniał z wymogów koncesjonowania. Samo wydanie postanowienia SN z 28.04.2016 r. nie oznaczało usprawiedliwionego braku pewności co do stanu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.U. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| (...) Urząd Celno-Skarbowy w K. | organ_państwowy | skarżący (oskarżyciel publiczny) |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
| Prokuratura Okręgowa w K. | organ_państwowy | prokurator |
| Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością „A.” | spółka | podmiot prowadzący działalność |
Przepisy (24)
Główne
k.k.s. art. 107 § § 1
Kodeks karny skarbowy
u.g.h. art. 6 § ust. 1
Ustawa o grach hazardowych
Nie stanowi przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE; mógł samodzielnie uzupełniać normę blankietową art. 107 § 1 k.k.s.
u.g.h. art. 14 § ust. 1
Ustawa o grach hazardowych
W brzmieniu obowiązującym przed 3.09.2015 r. (brak notyfikacji) nie mógł mieć zastosowania w sprawie o przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s.
u.g.h. art. 23a § ust. 1-3
Ustawa o grach hazardowych
Określa odrębne wymogi legalnej działalności i może samodzielnie uzupełniać normę blankietową art. 107 § 1 k.k.s.
Pomocnicze
k.k.s. art. 9 § § 3
Kodeks karny skarbowy
Dz.U. z 2015 r. poz. 1201 art. 4
Ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych
Zezwalał na dostosowanie działalności do wymogów ustawy do 1.07.2016 r., ale dotyczył podmiotów działających legalnie przed nowelizacją; nie dawał podstaw do prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów.
k.p.k. art. 438 § pkt 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 438 § pkt 2 i 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 414 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.k.s. art. 113 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k. art. 10 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 10 § § 3
Kodeks karny
k.k. art. 4 § § 2
Kodeks karny
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
KPP UE art. 15 - 17
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy naruszył przepisy prawa procesowego, dokonując dowolnej oceny dowodów i niepełnego uzasadnienia. • Sąd Okręgowy naruszył przepisy prawa materialnego, błędnie interpretując przepisy ustawy o grach hazardowych i przepisy karne skarbowe. • Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że istniały podstawy do uznania usprawiedliwionego błędu co do prawa lub braku zamiaru popełnienia przestępstwa. • Przepisy ustawy o grach hazardowych (art. 23a, art. 6 ust. 1) mogły samodzielnie uzupełniać normę blankietową art. 107 § 1 k.k.s. • Art. 14 ust. 1 u.g.h. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2015 r. był bezskuteczny z powodu braku notyfikacji.
Odrzucone argumenty
Argumenty prokuratora o oddalenie kasacji jako bezzasadnej.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia te zostały dokonane z naruszeniem art. 7 i 410 k.p.k. • nie ulega tymczasem wątpliwości, iż dla zbadania tego, czy oskarżony dochował należytej staranności Sąd powinien był odnieść się do wieku, wykształcenia oraz doświadczenia życiowego tegoż oskarżonego. • rozbieżne orzecznictwo sądowe i poglądy doktryny powinny skłonić go do powstania wątpliwości co do legalnego charakteru prowadzonej działalności i do poszukiwania sposobu na potwierdzenie legalnego charakteru prowadzonej działalności. • istnienie w świadomości oskarżonych wątpliwości co do charakteru norm art. 6 i 14 u.g.h. i zdolności do skutecznego - dla skazania za przestępstwo - wypełniania normy art. 107 § 1 k.k.s., to przecież nic innego jak fakt uświadamiania sobie niepewności co do rzeczywistości prawnej, gdy tymczasem błąd co do prawa, to przecież mylne przekonanie (pewność) o istniejącej rzeczywistości. • przepis art. 23a ust. 1-3 u.g.h. może samodzielnie uzupełniać normę blankietową wynikającą z art. 107 § 1 k.k.s. • nie zaistniała potrzeba dokonywania zasadniczej wykładni prawa. To sprawia, że z samego faktu wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy nie można wnosić o uzasadnionym braku pewności co do stanu prawnego.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
przewodniczący-sprawozdawca
Kazimierz Klugiewicz
członek
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących gier hazardowych, zasady oceny dowodów w sprawach karnych skarbowych, rozróżnienie między brakiem pewności a błędem co do prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z ustawą o grach hazardowych oraz jej nowelizacjami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu gier hazardowych i złożonych kwestii prawnych związanych z unijnymi dyrektywami i notyfikacją przepisów. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji.
“Hazard bez koncesji: Sąd Najwyższy uchyla uniewinnienie i przypomina o zasadach!”
Sektor
usługi
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.