IV KK 53/08

Sąd Najwyższy2008-06-26
SNKarneprzestępstwa przeciwko porządkowi publicznemuWysokanajwyższy
art. 231 k.k.przekroczenie uprawnieńniekorzyść publicznamandat karnysąd najwyższykasacjauzasadnienie wyrokuocena dowodów

Sąd Najwyższy uchylił wyrok uniewinniający oskarżonego Z.D. od zarzutu przekroczenia uprawnień i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu z powodu wadliwego uzasadnienia i selektywnej oceny dowodów.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację prokuratora od wyroku uniewinniającego Z.D. od zarzutu przekroczenia uprawnień (art. 231 § 2 k.k.). Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, który umorzył postępowanie z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, wskazując na rażące naruszenie przepisów procesowych przez Sąd Okręgowy, w tym fragmentaryczną i jednostronną ocenę dowodów oraz brak wyczerpującego uzasadnienia przy zmianie ustaleń faktycznych. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego Z. D., który był oskarżony o przekroczenie uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez inną osobę (art. 231 § 2 k.k.). Sąd Rejonowy w J. umorzył postępowanie karne, uznając społeczną szkodliwość czynu za znikomą. Sąd Okręgowy w P., rozpoznając apelacje, zmienił wyrok Sądu Rejonowego i uniewinnił oskarżonego. Prokurator zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego, zarzucając rażące naruszenie przepisów procesowych, w tym art. 7, 410 i 424 § 1 k.p.k., polegające na nierozważeniu całokształtu okoliczności, fragmentarycznej analizie dowodów i jednostronnej ocenie materiału dowodowego. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Stwierdził, że Sąd Okręgowy, zmieniając ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, nie wykazał w uzasadnieniu, dlaczego odrzucił dowody powołane w akcie oskarżenia i uzasadnieniu sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd odwoławczy, orzekając merytorycznie odmiennie, musi szczegółowo wskazać, które fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Uzasadnienie powinno zawierać wszechstronne odniesienie się do wszystkich istotnych faktów i okoliczności. Sąd Najwyższy wskazał na konkretne błędy Sądu Okręgowego, takie jak dowolne ustalenie, że M.G. przedstawił zezwolenie na parkowanie, podczas gdy mandat został przez niego uiszczony dopiero po długim czasie. Sąd Okręgowy nie odniósł się również do zeznań świadka M.G., który kilkakrotnie zmieniał zeznania. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, nakazując wnikliwą i kompleksową ocenę całokształtu materiału dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy rażąco naruszył przepisy procesowe, w tym art. 7, 410 i 424 § 1 k.p.k., poprzez fragmentaryczną i jednostronną analizę dowodów oraz brak wyczerpującego uzasadnienia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nie wykazał w uzasadnieniu, dlaczego odrzucił dowody sądu pierwszej instancji i przyjął odmienne ustalenia faktyczne. Uzasadnienie było fragmentaryczne, jednostronne i nie odnosiło się do wszystkich istotnych dowodów, co stanowiło rażące naruszenie przepisów procesowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

prokurator

Strony

NazwaTypRola
Z. D.osoba_fizycznaoskarżony
M. G.osoba_fizycznapokrzywdzony/świadk
K. K.osoba_fizycznaświadk
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyprokurator

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 231 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Zasada swobodnej oceny dowodów; sąd odwoławczy naruszył tę zasadę poprzez fragmentaryczną i jednostronną analizę dowodów.

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy naruszył tę zasadę poprzez nierozważenie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy.

k.p.k. art. 424 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy naruszył wymogi uzasadnienia, nie wskazując, dlaczego odrzucił dowody sądu pierwszej instancji i nie odnosząc się do wszystkich istotnych faktów.

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 1 § § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 458

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie przepisów art. 7, 410, 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. przez Sąd Okręgowy. Nie rozważenie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy. Fragmentaryczna i jednostronna analiza oraz ocena zgromadzonego materiału dowodowego. Brak wykazania w uzasadnieniu, dlaczego Sąd Okręgowy odrzucił dowody sądu pierwszej instancji. Dowolna ocena dowodów i przyjęcie ustaleń faktycznych nieznajdujących oparcia w materiale dowodowym.

Godne uwagi sformułowania

nie ulega bowiem wątpliwości, że orzekając o zmianie wyroku i uniewinnieniu oskarżonego Z.D., Sąd Okręgowy w P. dokonał istotnych zmian w sferze ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd pierwszej instancji. powinnością Sądu odwoławczego było wykazanie, czemu zupełnie nie sprostał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dlaczego odrzucił dowody powołane w akcie oskarżenia, a następnie w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji Uzasadnienie orzeczenia wydanego przez Sąd drugiej instancji powinno więc zawierać szczegółowe wskazanie przesłanek tego orzeczenia przez wyczerpujące oraz wszechstronne odniesienie się do wszystkich faktów i okoliczności mających znaczenie w sprawie zaskarżony wyrok, w którym Sąd odwoławczy zmienił decydujące dla przypisania oskarżonemu winy w zakresie popełnienia czynu z art. 231 § 2 k.k. ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, oparty został na fragmentarycznej i jednostronnej analizie oraz ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku posłużył się argumentami nie znajdującymi oparcia w materiale dowodowym przedmiotowej sprawy i dokonał selektywnej oceny dowodów, powołując tylko te, które wspierały przyjętą z góry tezę, nie odnosząc się do dowodów prowadzących do odmiennych wniosków.

Skład orzekający

Andrzej Siuchniński

przewodniczący

Przemysław Kalinowski

członek

Wiesław Maciak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi formalne uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego przy zmianie ustaleń faktycznych; zasady oceny dowodów w postępowaniu karnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i stanu faktycznego sprawy karnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są wymogi formalne uzasadnienia wyroku i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia nawet korzystnego dla oskarżonego rozstrzygnięcia. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych.

Nawet uniewinnienie może zostać uchylone. Sąd Najwyższy wskazuje na błędy proceduralne sądu okręgowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 53/08 
 
 
 
 
W Y R O K 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Dnia 26 czerwca 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
 
SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) 
 
 
 
SSN Przemysław Kalinowski 
 
 
 
SSN Wiesław Maciak (sprawozdawca) 
 
 
 
 
Protokolant Elżbieta Brejniak 
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Małgorzaty Wilkosz−Śliwy 
 
w sprawie Z. D. 
oskarżonego z art. 231 § 2 k.k. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie 
w dniu 26 czerwca 2008 r., 
kasacji, wniesionej przez prokuratora na niekorzyść oskarżonego 
od wyroku Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II Ka [...] 
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w J. 
z dnia 30 lipca 2007 r., sygn. akt II K [...] 
 
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę Z. D. przekazuje Sądowi 
Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu 
odwoławczym. 
 

 
2
U Z A S A D N I E N I E 
 
Sąd Rejonowy w J. wyrokiem z dnia 30 lipca 2007 r., sygn. akt II K 
[...] wobec Z. D., oskarżonego o to, że: 
„w dniu 8.02.2002 r. w R. woj. [...], będąc Komendantem 
Komisariatu Policji w R., umyślnie z zamiarem bezpośrednim w celu 
osiągnięcia korzyści majątkowej przez M. G., działając na szkodę interesu 
publicznego, przekroczył swoje uprawnienia i nie dopełnił obowiązków w 
ten sposób, że wydał funkcjonariuszowi Komisariatu Policji w R. K. K. 
polecenie anulowania prawomocnego mandatu karnego kredytowego nr 
[...], którym ww. w tym samym dniu nałożył na M.G. grzywnę w 
wysokości 100 zł, za wykroczenie przeciwko porządkowi w komunikacji, 
polegające na postoju samochodu marki Daewoo Espero nr rej. [...] w 
miejscu niedozwolonym, a następnie po odmowie wykonania powyższego 
polecenia przez K.K. zaniechał przekazania odpowiedniego odcinka ww. 
mandatu do Komendy Powiatowej Policji w J., w następstwie czego 
należność z tytułu grzywny nałożonej tym mandatem nie została 
uwzględniona w rozliczeniu przedstawionym przez tę jednostkę i 
zaewidencjonowana przez [...] Urząd Wojewódzki w […], tj. o 
przestępstwo z art. 231 § 2 k.k.”, 
na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. umorzył 
postępowanie karne o popełnienie opisanego wyżej czynu, uznając, że 
społeczna szkodliwość czynu oskarżonego jest znikoma. 
W wyniku rozpoznania apelacji wniesionych przez prokuratora na 
niekorzyść oraz obrońcę oskarżonego, Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z 
dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II Ka [...], zmienił zaskarżony wyrok 
Sądu Rejonowego w J. w ten sposób, że uniewinnił Z. D. od zarzutu 
popełnienia przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. 

 
3
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w P., na niekorzyść 
oskarżonego, wniósł prokurator Prokuratury Okręgowej w P., który 
zaskarżając powyższy wyrok w całości, orzeczeniu temu zarzucił: 
„ − rażące i mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego 
wyroku naruszenie przepisów art. 7 k.p.k., 410 k.p.k., 424 § 1 k.p.k. w zw. 
z art. 458 k.p.k. polegające na nie rozważeniu całokształtu okoliczności 
ujawnionych 
w 
toku 
rozprawy 
głównej 
oraz 
fragmentarycznej, 
jednostronnej analizie i ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, w 
wyniku której Sąd odwoławczy zmienił ustalenia faktyczne Sądu I instancji 
i przyjął, że oskarżony Z. D. nie wydał w dniu 8.02.2002 r. podwładnemu 
K.K. bezprawnego polecenia anulowania prawomocnego mandatu karnego 
nałożonego na M.G. za wykroczenie drogowe, w czasie rozmowy 
przeprowadzonej bezpośrednio po ukaraniu mandatem M. G. przedstawił 
oskarżonemu zezwolenie wydane przez burmistrza R. na parkowanie w 
miejscach niedozwolonych, a także, iż nie doszło do zaniechania 
przekazania przez oskarżonego ww. mandatu do rozliczenia za 
pośrednictwem Komendy Powiatowej Policji w J. do 
[...] Urzędu 
Wojewódzkiego w […]”. 
W oparciu o przytoczone zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie 
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 
przez Sąd Okręgowy w P. 
W tym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje.  
Kasacja wniesiona przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. 
jest zasadna. 
W ocenie Sądu Najwyższego, nie ulega bowiem wątpliwości, że 
orzekając o zmianie wyroku i uniewinnieniu oskarżonego Z.D., Sąd 
Okręgowy w P. dokonał istotnych zmian w sferze ustaleń faktycznych 
przyjętych przez Sąd pierwszej instancji. 

 
4
W takiej zaś sytuacji, powinnością Sądu odwoławczego było 
wykazanie, czemu zupełnie nie sprostał w uzasadnieniu zaskarżonego 
wyroku, dlaczego odrzucił dowody powołane w akcie oskarżenia, a 
następnie w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji, który wprawdzie 
umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 
2 k.k., jednak uznał winę oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu. 
Obowiązek ten, określony w art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., adresowany 
przez ustawodawcę do Sądu pierwszej instancji, dotyczy także Sądu 
odwoławczego właśnie wtedy, gdy zmienia ustalenia faktyczne poczynione 
w zaskarżonym wyroku (por. wyrok SN, 2006.11.22, V KK 52/06, Lex nr 
202273). 
W sytuacji kiedy Sąd odwoławczy orzeka w sprawie merytorycznie 
odmiennie niż Sąd pierwszej instancji, jak to nastąpiło w niniejszej 
sprawie, rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego musi podobnie, jak wymaga 
się tego od uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji (art. 424 § 1 pkt 
1 k.p.k.) szczegółowo wskazać, które fakty uznał za udowodnione, na 
jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał za wiarygodne 
dowodów przeciwnych. Uzasadnienie orzeczenia wydanego przez Sąd 
drugiej instancji powinno więc zawierać szczegółowe wskazanie 
przesłanek tego orzeczenia przez wyczerpujące oraz wszechstronne 
odniesienie się do wszystkich faktów i okoliczności mających znaczenie w 
sprawie (por. wyrok SN, 2008.01.16, V KK 97/07, Lex 361671). 
Niestety, w ocenie Sądu Najwyższego, zaskarżony wyrok, w którym 
Sąd odwoławczy zmienił decydujące dla przypisania oskarżonemu winy w 
zakresie popełnienia czynu z art. 231 § 2 k.k. ustalenia faktyczne Sądu 
pierwszej instancji, oparty został na fragmentarycznej i jednostronnej 
analizie oraz ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. 
Odpowiadając na zarzuty podniesione w apelacji prokuratora, Sąd 
Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku posłużył się argumentami 

 
5
nie znajdującymi oparcia w materiale dowodowym przedmiotowej sprawy 
i dokonał selektywnej oceny dowodów, powołując tylko te, które wspierały 
przyjętą z góry tezę, nie odnosząc się do dowodów prowadzących do 
odmiennych wniosków. 
Świadczy o tym, nie znajdujące oparcia w jakichkolwiek dowodach i 
pozostające w sprzeczności nawet z wyjaśnieniami oskarżonego (k.419, 
521, 540), poczynione przez Sąd odwoławczy ustalenie, iż M.G. opisując 
oskarżonemu przebieg zdarzenia „jednocześnie przedstawił Komendantowi 
decyzję Burmistrza R., w której zawarte było zezwolenie na parkowanie 
samochodu Daewoo Espero nr rej. [...] w miejscach niedozwolonych” (k.4 
wyroku SO). 
Na tej podstawie Sąd odwoławczy przyjął w zaskarżonym wyroku, 
w sposób całkowicie dowolny, że oskarżony Z.D. przeprowadził jedynie z 
K.K. „... rozmowę na temat wydanego mandatu”, zaś ukaranemu M.G. 
wskazał, „... że jeżeli ten mandat przyjął, będzie konieczność uiszczenia”, 
zupełnie nie odnosząc się do faktu, że M.G. mandat ten uiścił dopiero po 
upływie prawie półtora roku. 
Jeśli się przy tym zważy, że Sąd Okręgowy nie dając wiary 
zeznaniom świadka K.K., uzasadnił to jedynie upływem czasu, nie 
wspierając przyjętego w tym względzie stanowiska żadnym innym 
rzeczowym argumentem, a ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, 
nawet jednym zdaniem nie odniósł się do zeznań trzeciego uczestnika 
rozmowy przeprowadzonej w gabinecie Z.D., świadka M.G., który 
kilkakrotnie zmieniał treść złożonych zeznań i było wobec niego z tego 
tytułu prowadzone postępowanie prokuratorskie, to w całej rozciągłości 
zgodzić się należy z podniesionym w kasacji zarzutem rażącego i mającego 
istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenia art. 7 k.p.k., 410, 
424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. 

 
6
Przy 
ponownym 
rozpoznaniu 
przedmiotowej 
sprawy 
w 
postępowaniu odwoławczym, należy w sposób wnikliwy i kompleksowy 
dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w tej 
sprawie, ze szczególnym zwróceniem uwagi na zeznania bezpośrednich 
uczestników omawianego zdarzenia − świadków K.K. i M.G. oraz 
dokumentację dotyczącą wystawionego mandatu, a ocena ta winna być 
przeprowadzona zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 k.p.k. 
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI