IV KK 524/18

Sąd Najwyższy2018-11-14
SNKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i opieceWysokanajwyższy
niealimentacjaart. 209 k.k.kasacjaSąd Najwyższypodwójne skazaniene bis in idemprawo karnealimenty

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za niealimentację, uznając, że sprawa była już prawomocnie zakończona, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Minister Sprawiedliwości wniósł kasację na korzyść skazanego W. P. od wyroku Sądu Rejonowego w Z., który skazał go za niealimentację w okresie od marca do maja 2013 r. Zarzucono rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na ponownym skazaniu za czyn, który był już przedmiotem wcześniejszego prawomocnego wyroku. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że oba wyroki dotyczyły tego samego przestępstwa niealimentacji popełnionego na szkodę tej samej córki, a okres objęty drugim wyrokiem był już w całości objęty pierwszym skazaniem. W konsekwencji uchylono zaskarżony wyrok w części dotyczącej tego czynu i umorzono postępowanie.

Kasacja Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego dotyczyła wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 13 grudnia 2017 r., który skazał W. P. za niealimentację wobec córki N. H.-P. w okresie od 5 marca 2010 r. do 13 maja 2013 r. (art. 209 § 1a k.k.). Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując, że za ten sam czyn W. P. został już prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 29 maja 2014 r. (sygn. akt VII K [...]). Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uznał kasację za zasadną w stopniu oczywistym. Stwierdzono, że oba wyroki Sądu Rejonowego dotyczyły tego samego przestępstwa niealimentacji z art. 209 § 1 k.k. (obecnie § 1a k.k.), popełnionego na szkodę małoletniej córki N. H.-P. Porównanie treści orzeczeń wykazało, że okres objęty skazaniem w wyroku z 13 grudnia 2017 r. (5 marca 2010 r. – 13 maja 2013 r.) był w całości zawarty w okresie objętym wcześniejszym wyrokiem z 29 maja 2014 r. (30 kwietnia 2009 r. – 14 maja 2013 r.). W związku z tym, orzeczenie o odpowiedzialności za czyn, co do którego postępowanie karne zostało już prawomocnie zakończone, stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części obejmującej skazanie za czyn opisany w pkt 1 i umorzył postępowanie w tym zakresie, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa. Konsekwencją uchylenia było również dezaktualizowanie się orzeczenia o karze łącznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ponowne skazanie za czyn, który był już prawomocnie osądzony, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że oba wyroki Sądu Rejonowego dotyczyły tego samego przestępstwa niealimentacji popełnionego na szkodę tej samej osoby, a okres objęty drugim skazaniem był w całości zawarty w okresie objętym pierwszym, prawomocnym wyrokiem. Orzekanie o odpowiedzialności za czyn już prawomocnie osądzony jest rażącym naruszeniem prawa procesowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

W. P.

Strony

NazwaTypRola
W. P.osoba_fizycznaskazany
B. P.osoba_fizycznasyn
N. H.osoba_fizycznacórka
N. H.-P.osoba_fizycznamałoletnia córka

Przepisy (9)

Główne

k.k. art. 209 § 1a

Kodeks karny

k.p.k. art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 7 - umorzenie postępowania gdy czyn został prawomocnie osądzony

k.p.k. art. 439 § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 8 - orzeczenie o odpowiedzialności za czyn, co do którego postępowanie karne zostało już prawomocnie zakończone

Pomocnicze

k.k. art. 209 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 34 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 34 § 1a

Kodeks karny

k.k. art. 35 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 85 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 86 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponowne skazanie za czyn, który był już prawomocnie osądzony, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Okres popełnienia przestępstwa przypisanego w zaskarżonym wyroku był w całości objęty wcześniejszym, prawomocnym wyrokiem.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym uchybień o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej orzeczono nim bowiem o odpowiedzialności oskarżonego za czyn, co do którego postępowanie karne zostało już prawomocnie zakończone

Skład orzekający

Piotr Mirek

przewodniczący-sprawozdawca

Jerzy Grubba

członek

Rafał Malarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady ne bis in idem w polskim prawie karnym, konsekwencje podwójnego skazania za ten sam czyn."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego skazania za przestępstwo niealimentacji, ale zasada ne bis in idem ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie podstawowych zasad procesowych, takich jak zakaz podwójnego karania (ne bis in idem), nawet w sprawach dotyczących przestępstw powszechnych.

Sąd Najwyższy: Nie można skazać dwa razy za to samo przestępstwo!

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 524/18
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 listopada 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jerzy Grubba
‎
SSN Rafał Malarski
Protokolant Małgorzata Gierczak
w sprawie
W. P.
skazanego z art. 209 § 1a k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 14 listopada 2018 r.,
kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego na korzyść
od wyroku Sądu Rejonowego w Z.
z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt VII K
[…]
,
uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1 i w tym zakresie na mocy art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. postępowanie umarza, a kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt VII K
[…]
, Sąd Rejonowy w Z., uznał W. P. za winnego tego że:
1.
w okresie od 23 maja 2006 r. do 26 listopada 2007 r. w Z. uporczywie uchylał się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki poprzez niełożenie na utrzymanie syna B. P., przez co naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. czynu z art. 209 § 1 k.k.;
2.
w okresie od 10 lipca 2008 r. do 13 października 2008 r. w Z. uporczywie uchylał się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki poprzez niełożenie na utrzymanie syna B. P. i córki N. H., przez co naraził ich na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. czynu z art. 209 § 1 k.k.;
3.
w okresie od 30 kwietnia 2009 r. do 14 maja 2013 r. w Z. uporczywie uchylał się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku opieki poprzez niełożenie na utrzymanie syna B. P. i córki N. H., przez co naraził ich na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. czynu z art. 209 § 1 k.k.
Wyrokiem tym wymierzono W. P. jednostkowe kary ograniczenia wolności oraz karę łączną roku i 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej dozorowanej pracy w wymiarze 30 godzin miesięcznie.
Wyrok ten nie został przez strony zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 6 czerwca 2014 r. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r. karę ograniczenia wolności zamieniono na zastępczą karę pozbawienia wolności.
Następnie w dniu 13 grudnia 2017 r., w sprawie VII K
[…]
, Sąd Rejonowy w Z. uznał W. P., za winnego tego, że:
1.
w okresie od 5 marca 2010 r. do 13 maja 2013 r. w Z. uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem małoletniej córki N. H.-P., określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt III RC
[…]
, gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, przy czym naraził N. H.-P. na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. występku z art. 209 § 1a k.k. i za to, na mocy art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 34 § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1a pkt 1 k.k. i art. 35 § 1 k.k. skazał go na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności poprzez wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, w wymiarze 30 godzin miesięcznie;
2.
w okresie od 1 października 2015 r. do 7 listopada 2016 r. w Z. uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem małoletniej córki N. H.-P., określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt III RC
[…]
, gdzie łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, przy czym naraził N. H.-P. na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. występku z art. 209 § 1a k.k. i za to, na mocy art. 209 § 1a k.k. w zw. z art. 34 § 1 k.k. i art. 34 § 1a pkt 1 k.k. i art. 35 § 1 k.k., skazał go na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności poprzez wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, w wymiarze 30 godzin miesięcznie.
Ponadto, na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k., orzekł karę łączną roku ograniczenia wolności poprzez wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, w wymiarze 30 godzin miesięcznie:
Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 21 grudnia 2017 roku.
Od powyższego wyroku kasację wywiódł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny, zaskarżając go w części dotyczącej skazania za czyn z pkt 1 wyroku oraz w zakresie orzeczonej kary łącznej, na korzyść skazanego W. P. i zarzucając rażące naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na skazaniu W. P., wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 13 grudnia 2017 r., za czyn z art. 209 § 1a k.k., popełniony w okresie od dnia 5 marca 2010 r. do dnia 13 maja 2013 r., na szkodę córki N. H.-P., w sytuacji, gdy za ten sam czyn W. P. został uprzednio prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt VII K
[…]
, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.
W konkluzji kasacji Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i umorzenie w tym zakresie postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym. Wydane przez Sąd Rejonowy w Z. wyroki – z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt VII K
[…]
i z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt VII K
[…]
dotyczą tego samego przestępstwa niealimentacji z art. 209 § 1 k.k. (art. 209 § 1a k.k.), popełnionego przez W. P. na szkodę małoletniej córki N. H.-P..
Porównanie treści obydwu orzeczeń prowadzi do oczywistego wniosku, że
okres, w którym oskarżony miał się dopuścić przestępstwa przypisanego mu zaskarżonym wyrokiem został
w całości objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej wcześniej i prawomocnie już zakończonej. Pierwszy z wydanych wyroków – w jego pkt 3 – obejmuje okres od 30 kwietnia 2009 r. do 14 maja 2013 r., zaś drugi w pkt 1 – okres od 5 marca 2010 r. do 13 maja 2013 r. Drugi zatem z tych wyroków, w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w jego pkt 1, obciążony jest uchybieniem o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, wymienionej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Orzeczono nim bowiem o odpowiedzialności oskarżonego za czyn, co do którego postępowanie karne zostało już prawomocnie zakończone.
W tej sytuacji koniecznym stało się uchylenie zaskarżonego wyroku w części obejmującej skazanie za czyn opisany w pkt. 1 i umorzenie w tym zakresie postępowania. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia jest dezaktualizacja orzeczenia o karze łącznej.
Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI