IV KK 52/17

Sąd Najwyższy2017-03-21
SNKarneprzestępstwa przeciwko życiu i zdrowiuWysokanajwyższy
środki karnezakaz kontaktowaniazakaz zbliżaniakasacjaSąd Najwyższyprawo karnenaruszenie przepisów

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej środków karnych (zakazów kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej) z powodu braku określenia ich okresu obowiązywania, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść skazanego M. P. od wyroku Sądu Rejonowego, który orzekł zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną i zakaz zbliżania się do niej, ale nie określił okresu ich obowiązywania. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając rażące naruszenie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k., który obliguje do określenia czasu trwania takich zakazów. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej środków karnych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sprawa dotyczy kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego M. P. od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 3 października 2016 r. (sygn. akt IX K (...)). Skazany został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 191 § 2 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za co wymierzono mu karę 10 miesięcy ograniczenia wolności, zasądzono nawiązkę na rzecz pokrzywdzonej oraz orzeczono zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną i zakaz zbliżania się do niej. Kasacja dotyczyła wyłącznie części wyroku orzekającej o środkach karnych, a konkretnie braku określenia okresu ich obowiązywania. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k., który nakazuje orzekanie takich zakazów na okres od roku do lat 15. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu bez udziału stron, uznał kasację za zasadną w stopniu oczywistym. Potwierdził, że brak określenia czasu trwania zakazu kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej stanowi rażące uchybienie przepisom prawa materialnego. Powołując się na własne orzecznictwo, Sąd Najwyższy wskazał, że w takiej sytuacji konieczne jest uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, aby mógł on prawidłowo określić okres obowiązywania środków karnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k. obliguje sąd do określenia czasu trwania zakazów, o których mowa w art. 39 pkt 2b k.k., na okres od roku do lat 15. Przeoczenie tego wymogu przez sąd pierwszej instancji jest rażącym uchybieniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku w części dotyczącej środków karnych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny (na korzyść skazanego)

Strony

NazwaTypRola
M. P.osoba_fizycznaskazany
K. M.osoba_fizycznapokrzywdzona

Przepisy (9)

Główne

k.k. art. 191 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 157 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

k.k. art. 41a § 1

Kodeks karny

k.k. art. 43 § 1

Kodeks karny

obliguje do orzekania zakazów wymienionych w art. 39 pkt 2-2b i 3 k.k. w latach, od roku do lat 15.

k.k. art. 39 § 2b

Kodeks karny

dotyczy zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu

Pomocnicze

k.k. art. 46 § 2

Kodeks karny

k.p.k. art. 521 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak określenia okresu obowiązywania zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną i zakazu zbliżania się do niej stanowi rażące naruszenie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k.

Godne uwagi sformułowania

Przeoczenie ustawowego wymogu określenia czasu trwania zakazu [...] uznać należało za rażące uchybienie przepisom prawa karnego materialnego brak oznaczenia terminu zakazu sprawiałby, że obowiązywałby on bez ograniczenia czasowego

Skład orzekający

Michał Laskowski

przewodniczący

Henryk Gradzik

sprawozdawca

Przemysław Kalinowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących środków karnych w postaci zakazów, w szczególności wymogu określenia ich okresu obowiązywania."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których orzekane są zakazy określone w art. 39 pkt 2b k.k.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje istotny błąd proceduralny w orzekaniu środków karnych, który został naprawiony przez Sąd Najwyższy. Jest to ważna lekcja dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy: Zakaz bez terminu to błąd! Jakie środki karne są ważne?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 52/17
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 marca 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski (przewodniczący)
‎
SSN Henryk Gradzik (sprawozdawca)
‎
SSN Przemysław Kalinowski
Protokolant Anna Kowal
w sprawie
M. P.
‎
skazanego z art. 191 § 2 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 marca 2017 r., bez udziału stron,
‎
kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego,
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w B.
‎
z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt IX K (...)
uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej środków karnych określonych w pkt 4 i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
M. P. został oskarżony o to, że w dniu 26 listopada 2015 r. w B. poprzez zadawanie uderzeń rękoma, nogami i kulą rehabilitacyjną po całym ciele K. M., w celu zmuszenia jej do zwrotu zabranych pieniędzy w kwocie 600 zł, spowodował u pokrzywdzonej obrażenia ciała w postaci stłuczenia klatki piersiowej, rany ciętej głowy, stłuczenia z krwiakiem okolicy czołowej lewej i stłuczenia brzucha, które to obrażenia ciała naruszyły czynności narządów jej ciała na okres powyżej siedmiu dni, tj. o popełnienie czynu z art. 191 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt IX K (...), M. P. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego występek z art. 191 § 2 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za ten czyn wymierzono mu karę 10 miesięcy ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnych kontrolowanych prac na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym. Na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczono mu na poczet orzeczonej kary okres zatrzymania w sprawie. Na podstawie art. 46 § 2 k.k. zasądzono od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej nawiązkę w kwocie 500 zł. Na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzeczono wobec oskarżonego zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną K. M. osobiście, korespondencyjnie, telefonicznie i przez internet oraz zakaz zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 100 metrów. Wyrokiem powyższym rozstrzygnięto ponadto w przedmiocie kosztów sądowych oraz dowodów rzeczowych.
Wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się 27 października 2016 r.
Na podstawie art. 521§1 kpk Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść M. P., w części dotyczącej orzeczenia o karze w zakresie rozstrzygnięcia o środkach karnych, zawartego w pkt 4 części dyspozytywnej tego orzeczenia. Zarzucił wyrokowi rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k., polegające na orzeczeniu wobec M. P. środków karnych w postaci: zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną osobiście, korespondencyjnie, telefonicznie i przez internet oraz zakazu zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 100 metrów – bez wskazania okresu obowiązywania tych zakazów, podczas gdy przepis art. 43 § 1 k.k. obliguje do ich orzeczenia na okres od roku do lat 15.
Konkludując, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego okazała się zasadna w stopniu oczywistym, dlatego podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.).
Zarzut, że w przedmiotowej sprawie doszło do rażącej i wywierającej istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku obrazy art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k jest trafny. Wszak w myśl art. 43 § 1 k.k., zakazy wymienione w art. 39 pkt 2-2b i 3 k.p.k. orzeka się w latach, od roku do lat 15.
Skoro zatem w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy, na podstawie art. 41a § 1 k.k. orzekł wobec M. P. zakaz kontaktowania się z pokrzywdzoną K. M. osobiście, korespondencyjnie, telefonicznie i przez internet oraz zakaz zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 100 metrów (pkt 4 części dyspozytywnej wyroku), to powinien był uwzględnić treść wskazanych wyżej przepisów i określić czasokres obowiązywania orzeczonego zakazu. Przeoczenie ustawowego wymogu określenia czasu trwania zakazu wymienionego w art. 39 pkt 2b k.k. (
zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu
) uznać należało za rażące uchybienie przepisom prawa karnego materialnego wskazanym w petitum skargi, a w konsekwencji – uwzględnić zawarty w kasacji wniosek. W orzecznictwie przyjmuje się, że wnioskowanie w środku zaskarżenia o wprowadzenie do orzeczenia określenia terminu środka karnego w sytuacji, gdy w wyroku nie został on podany, oznacza, że środek ten jest złożony na korzyść oskarżonego. Brak bowiem oznaczenia terminu zakazu sprawiałby, że obowiązywałby on bez ograniczenia czasowego, zwłaszcza że w postępowaniu wykonawczym usunięcie tego uchybienia nie byłoby możliwe (
wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14.10.2014r., III KK 124/14, Lex nr 1523391i z dnia 30 marca 2015 r., II KK 75/15, Lex 1659231
).
Z tych też przyczyn uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania było konieczne.
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI