IV KK 517/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Z. P. o uzupełniające odszkodowanie i zadośćuczynienie związane z odbyciem kary pozbawienia wolności, która została orzeczona wyrokiem Sądu Wojskowego, następnie złagodzona, a ostatecznie Z. P. został uniewinniony wyrokiem Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa kwotę 91.180 zł tytułem zadośćuczynienia, umarzając postępowanie w przedmiocie żądania odszkodowania za utracone zarobki. Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok w mocy. Wnioskodawca złożył kasację, zarzucając rażącą obrazę przepisów prawa materialnego (art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 552 § 1 i 4 k.p.k.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało zasądzeniem niewspółmiernie niskiej kwoty zadośćuczynienia, nieadekwatnej do doznanej krzywdy (problemy zdrowotne, utrata czci, godności, nietykalności, prywatności, degradacja zawodowa). Zarzucono również naruszenie art. 8 ust. 4 ustawy rehabilitacyjnej przez błędną interpretację skutkującą umorzeniem postępowania w przedmiocie odszkodowania za utratę zarobków, oraz naruszenie zasad pełnego odszkodowania (art. 361 i 363 k.c.). Dodatkowo podniesiono zarzut naruszenia art. 457 § 3 k.p.k. przez nienależyte wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Wskazał, że wysokość zadośćuczynienia ma charakter ocenny i musi oscylować w rozsądnych granicach, nie służąc bezpodstawnemu wzbogaceniu. Zarzut rażącego zaniżenia kwoty zadośćuczynienia nie został poparty przekonującą argumentacją, a uzasadnienie Sądu Apelacyjnego było logiczne i pełne. Sąd Najwyższy podkreślił, że szkoda z tytułu utraconych dochodów jest ustalana metodą dyferencyjną, uwzględniając hipotetyczny stan majątkowy i bieżące potrzeby, a w tej sprawie szkoda została już zrekompensowana. Odniesiono się również do kwestii zwrotu grzywny i kosztów sądowych, które zostały już uwzględnione w poprzednim orzeczeniu. Sąd Najwyższy stwierdził, że kasacja nie wykazała rażącego naruszenia prawa przez zaskarżony wyrok, w związku z czym została oddalona, a wnioskodawca obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania za krzywdę i szkody wynikłe z represji, stosowanie metody dyferencyjnej w ustalaniu szkody, zasady rozpoznawania kasacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osób represjonowanych i stosowania przepisów ustawy rehabilitacyjnej. Interpretacja zasad ustalania zadośćuczynienia ma charakter ogólny.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zasądzone zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w wyniku niesłusznego pozbawienia wolności jest adekwatne do rozmiarów tej krzywdy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasądzone zadośćuczynienie jest adekwatne i mieści się w rozsądnych granicach, nie jest rażąco zaniżone.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wysokość zadośćuczynienia ma charakter ocenny i musi być ustalana indywidualnie, oscylując w rozsądnych granicach. Zarzut rażącego zaniżenia kwoty nie został poparty przekonującą argumentacją, a uzasadnienie sądu odwoławczego było logiczne i pełne.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo rozpoznał zarzut apelacji dotyczący naruszenia zasad ustalania wysokości zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji należycie odniósł się do zarzutu apelacji, a jego wywód był wystarczający.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego, choć zwięzłe, należycie odniosło się do zarzutu apelacji, wskazując, że wszystkie okoliczności zostały wzięte pod uwagę i nadano im właściwą rangę.
Czy umorzenie postępowania w przedmiocie żądania odszkodowania za utracone zarobki było uzasadnione w świetle art. 8 ust. 4 ustawy rehabilitacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie było uzasadnione, ponieważ szkoda z tytułu utraconych zarobków została już zrekompensowana zgodnie z metodą dyferencyjną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że szkoda stanowi różnicę między hipotetycznym a rzeczywistym stanem majątkowym, uwzględniając dochody i bieżące potrzeby. W tej sprawie szkoda została już zrekompensowana wyrokiem Sądu Okręgowego, a dalsze żądania nie znalazły uzasadnienia.
Czy zasada pełnego odszkodowania (art. 361 i 363 k.c.) została naruszona przez zasądzenie jedynie 1/3 szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada pełnego odszkodowania nie została naruszona, a szkoda została prawidłowo ustalona metodą dyferencyjną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że metoda dyferencyjna, stosowana przez sądy, uwzględnia wszystkie istotne okoliczności, w tym bieżące potrzeby, a żądanie uzupełniającego odszkodowania za pozostałe 2/3 szkody nie znalazło podstaw w prawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, nie może być symboliczne ani nadmierne, musi oscylować w rozsądnych granicach i odpowiadać aktualnym warunkom życia. Jego wysokość jest ocenna i należy do swobodnego uznania sędziowskiego, chyba że orzeczenie rażąco narusza zasady ustalania.
k.p.k. art. 552 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z wykonania kary.
k.p.k. art. 552 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z wykonania kary.
ustawa rehabilitacyjna art. 8 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia.
ustawa rehabilitacyjna art. 8 § ust. 4
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do zasądzenia odszkodowania za utratę zarobków.
Pomocnicze
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Zasada pełnego odszkodowania.
k.c. art. 363
Kodeks cywilny
Zasada pełnego odszkodowania.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Wymóg należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu orzeczenia.
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Tryb rozpoznawania kasacji na posiedzeniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. • Wysokość zadośćuczynienia została ustalona prawidłowo i mieści się w rozsądnych granicach. • Szkoda z tytułu utraconych zarobków została już zrekompensowana zgodnie z metodą dyferencyjną. • Sąd Apelacyjny należycie rozpoznał zarzuty apelacji.
Odrzucone argumenty
Rażąca obraza prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 552 § 1 i 4 k.p.k. • Zasądzenie niewspółmiernie niskiej kwoty zadośćuczynienia. • Naruszenie art. 8 ust. 4 ustawy rehabilitacyjnej przez błędną interpretację. • Naruszenie zasad pełnego odszkodowania (art. 361 i 363 k.c.). • Rażące naruszenie art. 457 § 3 k.p.k. przez nienależyte wyjaśnienie w uzasadnieniu.
Godne uwagi sformułowania
zadośćuczynienie nie może mieć ani charakteru symbolicznego, ani też nie może być nadmierna, bowiem jej wysokość nie powinna służyć bezpodstawnemu wzbogaceniu wnioskodawcy. • Kwota zadośćuczynienia musi zatem oscylować w rozsądnych granicach i w tym znaczeniu nie może odbiegać od aktualnych warunków życia i przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa. • Nie jest jednak możliwe w takiej sytuacji wkraczanie w sferę swobodnego sędziowskiego uznania. • Szkoda pozostaje ta część utraconych dochodów, która mogła zostać przeznaczona przez osobę represjonowaną na powiększenie swojego majątku, po odliczeniu wydatków ponoszonych na pokrycie bieżących potrzeb swoich i członków rodziny.
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania za krzywdę i szkody wynikłe z represji, stosowanie metody dyferencyjnej w ustalaniu szkody, zasady rozpoznawania kasacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osób represjonowanych i stosowania przepisów ustawy rehabilitacyjnej. Interpretacja zasad ustalania zadośćuczynienia ma charakter ogólny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy rekompensaty za krzywdę i szkody doznane w wyniku represji politycznych, co ma silny wymiar historyczny i społeczny. Pokazuje trudności w dochodzeniu sprawiedliwości i adekwatnych odszkodowań po latach.
“Czy po latach można uzyskać pełne odszkodowanie za niesłuszne więzienie? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 91 180 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.