IV KK 507/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędzię od rozpoznania sprawy z powodu jej wieloletniej znajomości z autorem kasacji, aby zapewnić społeczne zaufanie do bezstronności sądu.
Sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Bednarek wniosła o wyłączenie jej od rozpoznania kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego, powołując się na ponad 20-letnią znajomość i przyjaźń z autorem kasacji, zastępcą Prokuratora Generalnego Robertem Hernandem. Sąd Najwyższy uznał, że takie relacje, choć niekoniecznie świadczą o braku obiektywizmu, mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w odbiorze społecznym, co jest kluczowe dla zaufania do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, wniosek o wyłączenie został uwzględniony.
Sprawa dotyczy wniosku sędziego Sądu Najwyższego Małgorzaty Bednarek o wyłączenie jej od udziału w rozpoznaniu kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego. Sędzia Bednarek uzasadniła swój wniosek ponad 20-letnią znajomością oraz relacjami towarzyskimi i służbowymi z autorem kasacji, zastępcą Prokuratora Generalnego Robertem Hernandem. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, odwołał się do przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k.) dotyczących wyłączenia sędziego. Podkreślono, że instytucja ta ma na celu nie tylko zapewnienie faktycznej bezstronności, ale także budowanie zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości poprzez eliminowanie nawet pozorów braku obiektywizmu. Sąd zaznaczył, że rutynowe kontakty służbowe między sędziami a prokuratorami zazwyczaj nie stanowią podstawy do wyłączenia, jednakże w sytuacji, gdy relacje mają charakter prywatny i są długoletnie, mogą one budzić uzasadnione wątpliwości w odbiorze społecznym. W ocenie Sądu Najwyższego, wskazane przez sędzię Bednarek okoliczności dotyczące jej przyjaźni z autorem kasacji mogłyby wywołać takie wątpliwości. Dlatego też, dla dobra wymiaru sprawiedliwości i zachowania autorytetu sądu, postanowiono wyłączyć sędzię Małgorzatę Bednarek od rozpoznania przedmiotowej kasacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, takie relacje mogą wywoływać w odbiorze społecznym wątpliwości co do bezstronności sędziego, co uzasadnia jego wyłączenie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć kontakty służbowe między sędziami a prokuratorami są normalne, to długoletnia przyjaźń i relacje prywatne mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w odbiorze społecznym. Dla zachowania zaufania do wymiaru sprawiedliwości, w takich sytuacjach należy stosować instytucję wyłączenia sędziego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
Sędzia Małgorzata Bednarek
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. i inni | inne | oskarżeni |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca kasacji |
| Sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Bednarek | inne | wnioskodawca o wyłączenie |
| Zastępca Prokuratora Generalnego Robert Hernand | inne | autor kasacji |
Przepisy (2)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia, który złożył wniosek o wyłączenie, nie może brać udziału w rozpoznaniu tego wniosku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Długoletnia znajomość i przyjaźń sędziego z autorem kasacji może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w odbiorze społecznym. Zapewnienie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości jest kluczowe dla autorytetu sądu.
Odrzucone argumenty
Kontakty zawodowe między sędziami a prokuratorami wynikające z istoty urzędów, o ile mają charakter służbowy, nie uzasadniają wyłączenia.
Godne uwagi sformułowania
mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie nie powstało przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd w sposób obiektywny i bezstronny choćby pozory braku bezstronności mogłyby negatywnie rzutować autorytet sądu dla dobra wymiaru sprawiedliwości
Skład orzekający
Zbigniew Kapiński
przewodniczący
Małgorzata Bednarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wyłączenia sędziego w kontekście relacji prywatnych z uczestnikiem postępowania, zwłaszcza w sprawach o charakterze karnym, z naciskiem na znaczenie odbioru społecznego i zaufania do wymiaru sprawiedliwości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji długoletniej znajomości i przyjaźni, a nie rutynowych kontaktów służbowych. Kontekst sprawy karnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są nie tylko faktyczna bezstronność, ale także jej pozory w oczach społeczeństwa, co jest kluczowe dla zaufania do sądów. Dotyczy relacji międzyludzkich w kontekście prawnym.
“Czy przyjaźń z prokuratorem może wyłączyć sędziego z orzekania? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt IV KK 507/22 POSTANOWIENIE Dnia 3 stycznia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Kapiński w sprawie A. B. i innych uniewinnionego od popełnienia czynu z art. 228 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 3 stycznia 2023 r. na posiedzeniu bez udziału stron wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od udziału w sprawie o sygn. IV KK 507/22. UZASADNIENIE Prokurator Generalny wywiódł kasację od wyroku Sądu Rejonowego w Siemianowicach Śląskich z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II K 524/16. Kasację tę sporządził i podpisał zastępca Prokuratora Generalnego Robert Hernand. Sprawa ta została zarejestrowana w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą IV KK 507/22. Wyznaczona do rozpoznania ww. kasacji sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Bednarek wniosła, w trybie art. 42§1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k., o wyłączenie jej od rozpoznania ww. sprawy. W uzasadnieniu wskazując na ponad 20 – letnią znajomość oraz relacje, w jakich pozostaje, zarówno towarzyskie, jak i służbowe, z autorem kasacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje . Wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do treści art. 41§1 k.p.k. z którego wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa wynika, że instytucja wyłączenia sędziego zapewnić ma realizację prawa do bezstronnego i obiektywnego sądu. Nie może budzić jednak wątpliwości, że ma ona również zagwarantować, aby w odbiorze zewnętrznym, tj. w odczuciu społecznym nie powstało przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd w sposób obiektywny i bezstronny. Tego rodzaju wątpliwości z pewnością nie służyłyby budowaniu zaufania do wymiaru sprawiedliwości, a choćby pozory braku bezstronności mogłyby negatywnie rzutować autorytet sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt V KO 68/22). W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontakty zawodowe łączące SSN Małgorzatę Bednarek i prokuratora Roberta Hernanda nie mogą zostać uznane za okoliczność świadczące o braku bezstronności w rozumieniu art. 41§1 k.p.k. W tym zakresie należy odwołać się do utrwalanego już w tym zakresie poglądu Sądu Najwyższego, że kontakty między sędziami a prokuratorami wynikają z istoty sprawowanych urzędów i o ile mają charakter służbowy nie mogą uzasadniać wystąpienia wątpliwości co do bezstronności sądu, godzących w autorytet wymiaru sprawiedliwości. W sytuacji natomiast, gdyby relacje te miały charakter prywatny, wówczas istnieje możliwość skorzystania z instytucji wyłączenia sędziego, określonej w art. 41 § 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV KO 79/21). Natomiast te okoliczności powoływane przez SSN Małgorzatę Bednarek dotyczące jej relacji z autorem kasacji prokuratorem Robertem Hernandem oparte na ich wieloletniej znajomości i przyjaźni, zdaniem Sądu Najwyższego, mogłyby wywoływać w odbiorze społecznym wątpliwości co do bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy. Zatem okoliczności te wskazywane przez sędziego we wniosku o wyłączenie od udziału w przedmiotowej sprawie przekonują, że przedstawione w nim obawy mają charakter realny, a w związku z tym dla dobra wymiaru sprawiedliwości sędzia Małgorzata Bednarek nie powinna rozpoznawać kasacji wniesionej w przedmiotowej sprawie przez Zastępcę Prokuratora Generalnego Roberta Hernanda. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI