IV KK 502/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za przestępstwo nie stawienia się do kwalifikacji wojskowej, uznając, że czyn ten po zmianie przepisów stał się wykroczeniem.
Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku skazującego K.H. za nie stawienie się do kwalifikacji wojskowej. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że sąd niższej instancji błędnie zakwalifikował czyn jako przestępstwo, podczas gdy po wejściu w życie nowej ustawy o obronie Ojczyzny stał się on wykroczeniem. W związku z tym wyrok został uchylony i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w Mikołowie, który skazał K.H. za nie stawienie się do kwalifikacji wojskowej. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na pominięciu zmian stanu prawnego wprowadzonych ustawą z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Sąd Najwyższy przyznał rację skarżącemu, wskazując, że sąd pierwszej instancji, orzekając już po wejściu w życie nowej ustawy, nie zauważył, iż czyn przypisany K.H. stał się wykroczeniem, a nie przestępstwem. Zgodnie z art. 684 nowej ustawy, orzekanie w takich sprawach następuje na podstawie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W konsekwencji, K.H. nie powinien był zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za przestępstwo. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, wskazując na konieczność zastosowania przepisów dotyczących wykroczeń, w tym odmiennego sposobu określenia kary grzywny.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, czyn ten stał się wykroczeniem na mocy art. 684 ustawy o obronie Ojczyzny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd pierwszej instancji błędnie zakwalifikował czyn jako przestępstwo, nie uwzględniając zmiany stanu prawnego wprowadzonej ustawą z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, która przekwalifikowała ten czyn na wykroczenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
K. H.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. H. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| Prokurator Rejonowy w Mikołowie | organ_państwowy | oskarżyciel |
Przepisy (11)
Główne
u.o.O. art. 681 § pkt 1
Ustawa o obronie Ojczyzny
Czyn polegający na niestawieniu się do kwalifikacji wojskowej stanowi wykroczenie, a nie przestępstwo, zgodnie z art. 684 ustawy.
u.o.O. art. 684
Ustawa o obronie Ojczyzny
Orzekanie w sprawach z art. 681-683 następuje na podstawie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
k.p.s.w. art. 24 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Kara grzywny w sprawach o wykroczenia powinna być określona kwotowo, a nie w stawkach dziennych.
k.p.s.w. art. 45 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Termin przedawnienia karalności wykroczenia wynosi rok, a w przypadku wszczęcia postępowania - 3 lata od popełnienia czynu.
Pomocnicze
u.p.o.o.RP
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa utraciła moc z dniem wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny.
k.k. art. 4 § § 1
Kodeks karny
Zasada niedziałania prawa wstecz, istotna dla oceny zmiany stanu prawnego.
k.k. art. 33 § § 1 i 3
Kodeks karny
Przepisy dotyczące wymiaru kary grzywny, zastosowane błędnie przez sąd niższej instancji.
k.p.s.w. art. 45 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
W razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia, przedawnienie biegnie od daty uchylenia.
k.p.k. art. 442 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek sądu odwoławczego do uwzględnienia zapatrywań prawnych sądu kasacyjnego.
k.p.s.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przepis dotyczący stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
k.p.s.w. art. 109 § § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Przepis dotyczący stosowania przepisów k.p.k. w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana stanu prawnego po popełnieniu czynu, która przekwalifikowała czyn z przestępstwa na wykroczenie. Błędna kwalifikacja czynu jako przestępstwa przez sąd pierwszej instancji. Niewłaściwy sposób wymierzenia kary grzywny (stawki dzienne zamiast kwoty).
Godne uwagi sformułowania
nie zauważył, że przypisany K. H. czyn, będący w czasie jego pełnienia przestępstwem, na mocy przywołanej ustawy z dnia 11 marca 2022 r., stał się wykroczeniem. W konsekwencji błędnie przyjął, że K. H. dopuścił się występku, a nie wykroczenia. W tej sytuacji bezdyskusyjne jest, iż w stanie prawnym obowiązującym w dniu orzekania, K. H. nie powinien zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za przestępstwo, lecz jedynie za wykroczenie ze wszystkim tego konsekwencjami dla niego oczywiście korzystnymi, tak procesowymi jak i materialnymi. stwierdzone uchybienie było rażące, albowiem doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że czyn określony w art. 681 pkt 1 omawianej ustawy stanowi występek, a nie wykroczenie i miały istotny, dalece niekorzystny wpływ na treść wyroku skazującego K. H.
Skład orzekający
Adam Roch
przewodniczący
Paweł Kołodziejski
członek
Ryszard Witkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych w prawie karnym, zmiana kwalifikacji czynu w wyniku nowelizacji ustawy, stosowanie przepisów o wykroczeniach zamiast przepisów karnych, przedawnienie karalności wykroczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany kwalifikacji prawnej czynu w wyniku nowelizacji ustawy o obronie Ojczyzny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotna jest znajomość aktualnego stanu prawnego i przepisów przejściowych, a także jak zmiana kwalifikacji prawnej czynu może wpłynąć na jego ocenę i konsekwencje dla sprawcy.
“Czy zapomniałeś o zmianie prawa? Sąd Najwyższy przypomina: przestępstwo może stać się wykroczeniem!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN IV KK 502/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Roch (przewodniczący) SSN Paweł Kołodziejski SSN Ryszard Witkowski (sprawozdawca) Protokolant Klaudia Binienda przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej del. do Prokuratury Krajowej Krzysztofa Urgacza, w sprawie K. H. skazanego z art. 681 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U.2022.655), po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Mikołowie z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt II K 117/22, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Mikołowie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE W dniu 30 marca 2022 r. Prokurator Rejonowy w Mikołowie skierował do Sądu Rejonowego w Mikołowie akt oskarżenia przeciwko K. H. podejrzanemu o to, że w dniu 15 września 2021 r. w […] wbrew obowiązkom wynikającym z ustawy nie stawił się do kwalifikacji wojskowej przed właściwą komisją lekarską, tj. o czyn z art. 224 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd Rejonowy w Mikołowie wyrokiem z 19 maja 2022 r. sygn. akt II K 117/22 uznał oskarżonego K. H. za winnego tego, że w dniu 15 września 2021 r. w […] wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy nie stawił się do kwalifikacji wojskowej przed właściwą komisją lekarską w określonym terminie i miejscu, kwalifikując ten czyn jako występek z art. 681 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny i wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 100 (stu) stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki na 30 (trzydzieści) zł. Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 26 maja 2022 r. Kasację od tego wyroku - na korzyść K. H. – wywiódł Prokurator Generalny, zarzucając mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 § 1 k.k., polegające na pominięciu zmian stanu prawnego, wprowadzonych ustawą z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U.2022 poz. 655) istotnych dla odpowiedzialności za przypisany K. H. czyn z art. 681 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny i skazania go za przestępstwo, mimo iż zachowanie realizujące znamiona tego czynu stanowi wykroczenie, co do którego orzekanie w związku z tym, stosownie do brzmienia art. 684 tej ustawy, następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (dalej k.p.s.w.). W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu Mikołowie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna. Rację ma skarżący wywodząc, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego. Sąd Rejonowy w Mikołowie zaskarżonym wyrokiem skazał K. H. za popełnienie występku z art. 681 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wymierzając mu - przy zastosowaniu przepisów art. 33 § 1 i 3 k.k. - karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 30 zł każda. Procedując w tej sprawie już po wejściu w życie ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny [stosownie do brzmienia której (art. 823 pkt 2) utraciła moc ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2022 poz. 655 z dnia 2022.03.23)], stosując art. 681 pkt 1 ustawy nowej – nie zauważył, że przypisany K. H. czyn, będący w czasie jego pełnienia przestępstwem, na mocy przywołanej ustawy z dnia 11 marca 2022 r., stał się wykroczeniem. Zgodnie bowiem z treścią art. 684 tej ustawy: „Orzekanie w sprawach, o których mowa w art. 681 - 683, następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia”. W konsekwencji błędnie przyjął, że K. H. dopuścił się występku, a nie wykroczenia. W tej sytuacji bezdyskusyjne jest, iż w stanie prawnym obowiązującym w dniu orzekania, K. H. nie powinien zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za przestępstwo, lecz jedynie za wykroczenie ze wszystkim tego konsekwencjami dla niego oczywiście korzystnymi, tak procesowymi jak i materialnymi - na które trafnie wskazano w uzasadnieniu kasacji. Co prawda za wykroczenie z art. 681 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyny również można wymierzyć sprawcy karę grzywny, jednak w myśl art. 24 § 1 k.w. - który winien znaleźć zastosowanie w analizowanej sprawie - karę taką należy określić kwotowo, a nie w stawkach dziennych. Zważywszy powyższe, należało zgodzić się ze skarżącym, że stwierdzone uchybienie było rażące, albowiem doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że czyn określony w art. 681 pkt 1 omawianej ustawy stanowi występek, a nie wykroczenie i miały istotny, dalece niekorzystny wpływ na treść wyroku skazującego K. H., w szczególności gdy wziąć pod uwagę orzeczenie grzywny w stawkach dziennych, okres przedawnienia wykonania kary, a także okoliczności związane z umieszczeniem zaskarżonego skazania w rejestrze osób karanych. Przesądza to o konieczności uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku, uwzględniając okoliczność, iż w realiach niniejszej sprawy nie doszło jeszcze do przedawnienia karalności wykroczenia. Stosownie bowiem do treści art. 45 § 1 k.w., w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 poz. 966), obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r., karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, zaś w przypadku, gdy w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem dwóch lat od zakończenia tego okresu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i piśmiennictwie prawniczym wskazano, że w przypadku wszczęcia postępowania przed upływem roku od daty popełnienia wykroczenia, dwuletni termin rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą zakończenia podstawowego rocznego terminu przedawnienia ( zob. np. wyroki: z 13 grudnia 2018 r. sygn. akt IV KK 490/18 ; z 8 maja 2019 r. sygn. akt III KK 678/18 ; T. Bojarski (red.), Kodeks wykroczeń. Komentarz, LEX/el. 2020 ). W praktyce oznacza to, że jeżeli postępowanie wszczęto przed upływem roku od czasu popełnienia wykroczenia, karalność wykroczenia ustaje z upływem 3 lat od jego popełnienia. Realia procesowe niniejszej sprawy jednoznacznie wskazują, iż termin ten nie upłynął, wobec czego nie wchodzi w grę umorzenie postępowania wobec K. H. Sąd Rejonowy w ponownym postępowaniu, stosownie do treści art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. i art. 109 § 2 k.p.s.w., uwzględni powyższe zapatrywania prawne nie tylko co do rangi czynu zabronionego stypizowanego w art. 681 pkt 1 w zw. z art. 684 ustawy o obronie Ojczyny, ale i interpretacji art. 45 § 1 k.w. oraz podejmie czynności procesowe określone w przepisach Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zmierzające do nadania właściwego trybu dalszego postępowania w tej sprawie, mając również na uwadze, że zgodnie z art. 45 § 2 k.w. w razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia przedawnienie biegnie od daty uchylenia rozstrzygnięcia ( zob. wyrok SN z 13 lipca 2023 r. sygn. akt IV KK 176/23 i powołane tam judykaty ) . [PGW] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI