IV KK 48/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego S. C. Sprawa dotyczyła czynu pierwotnie zakwalifikowanego przez Sąd Rejonowy w M. jako przestępstwo z art. 200 § 1 k.k. (inna czynność seksualna wobec małoletniej poniżej lat 15). Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i roku ograniczenia wolności. Obrońca oskarżonego wniósł apelację, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i obrazę przepisów postępowania. Sąd Okręgowy w C. zmienił wyrok sądu I instancji, kwalifikując czyn jako naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217 § 1 k.k.) i orzekając karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby. Sąd Okręgowy uznał, że sąd meriti wadliwie przypisał oskarżonemu występek z art. 200 § 1 k.k. Kasację od wyroku sądu okręgowego wniósł Prokurator Generalny, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.) poprzez zaniechanie wnikliwej oceny materiału dowodowego i wybiórcze traktowanie zeznań małoletniej. Sąd Najwyższy, mimo pewnych zastrzeżeń co do sposobu sformułowania zarzutu kasacji, uznał ją za zasadną. Wskazał na istotne uchybienie proceduralne polegające na skazaniu oskarżonego za czyn z art. 217 § 1 k.k. (ścigany z oskarżenia prywatnego) bez uprzedzenia stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu i bez uzyskania stosownych oświadczeń od prokuratora i pokrzywdzonej, zgodnie z art. 399 § 1 k.p.k. Ponadto Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko Sądu Okręgowego co do interpretacji art. 200 § 1 k.k., wskazując, że sąd ten błędnie przyjął, iż dla realizacji znamion tego przestępstwa niezbędny jest świadomy odbiór przez pokrzywdzoną zachowania sprawcy jako naruszającego jej sferę seksualną. Sąd Najwyższy podkreślił, że nawet bardzo małe dziecko może być ofiarą przestępstwa z art. 200 § 1 k.k., niezależnie od tego, czy jest w stanie ocenić istotę molestującego go zachowania. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w C., zalecając uwzględnienie przedstawionych uwag.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 200 § 1 k.k. w kontekście odbioru zachowania przez pokrzywdzonego, a także stosowanie art. 399 § 1 k.p.k. przy zmianie kwalifikacji prawnej czynu.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany kwalifikacji prawnej czynu z publicznoscarżalnego na prywatnoskargowy oraz interpretacji znamion przestępstwa seksualnego wobec małoletnich.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd odwoławczy może zmienić kwalifikację prawną czynu z art. 200 § 1 k.k. na art. 217 § 1 k.k. bez uprzedzenia stron o możliwości takiej zmianie i bez uzyskania stosownych oświadczeń od prokuratora i pokrzywdzonej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, narusza to art. 399 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zmiana kwalifikacji prawnej czynu z przepisu ściganego z oskarżenia publicznego na przepis ścigany z oskarżenia prywatnego wymaga uprzedzenia stron i uzyskania oświadczeń od prokuratora (o popieraniu oskarżenia) i pokrzywdzonego (o podtrzymaniu oskarżenia jako prywatnego).
Jakie są znamiona przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. (inna czynność seksualna wobec małoletniego poniżej lat 15), w szczególności czy dla jego popełnienia niezbędny jest świadomy odbiór zachowania sprawcy przez pokrzywdzoną jako naruszenie sfery seksualnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadomy odbiór przez pokrzywdzoną nie jest niezbędny, a interpretacja sądu okręgowego była błędna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko sądu okręgowego, że dla skazania z art. 200 § 1 k.k. konieczne jest, aby pokrzywdzona odebrała zachowanie sprawcy jako naruszenie jej sfery seksualnej. Podkreślono, że nawet bardzo małe dziecko może być ofiarą takiego przestępstwa, niezależnie od jego zdolności oceny.
Czy czyn polegający na ocieraniu się i klepnięciu w pośladek skąpo ubranego dziecka może być zakwalifikowany jako inna czynność seksualna w rozumieniu art. 200 § 1 k.k.?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął ostatecznie tej kwestii, ale wskazał na niekonsekwencję sądu okręgowego w ocenie tego czynu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na niekonsekwencję sądu okręgowego, który z jednej strony definiował 'inną czynność seksualną' jako naruszenie sfer intymnych ciała, a z drugiej uznał, że czyn oskarżonego (nakierowany na pośladek dziecka) nie spełniał tych znamion.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. C. | osoba_fizyczna | skazany |
| K. W. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
| Prokuratura Krajowa | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (18)
Główne
k.k. art. 200 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy innej czynności seksualnej niż obcowanie płciowe, dokonanej wobec małoletniego poniżej lat 15. Sąd Najwyższy zakwestionował interpretację sądu okręgowego, że dla realizacji znamion tego przepisu niezbędny jest świadomy odbiór zachowania sprawcy przez pokrzywdzoną jako naruszenie jej sfery seksualnej.
k.k. art. 217 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy naruszenia nietykalności cielesnej. Sąd okręgowy zakwalifikował czyn oskarżonego jako naruszenie tego przepisu.
k.p.k. art. 521 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniesienia kasacji.
k.p.k. art. 399 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uprzedzenia stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu. Sąd Najwyższy uznał, że przepis ten został naruszony przez sąd okręgowy.
Pomocnicze
k.k. art. 37b
Kodeks karny
k.k. art. 34 § § 1 i § 1a pkt 1
Kodeks karny
k.k. art. 35 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 41a § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów. Zarzut naruszenia tej zasady w kasacji.
k.p.k. art. 424
Kodeks postępowania karnego
Elementy uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tej zasady w kasacji.
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada domniemania niewinności i rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego. Zarzut naruszenia tej zasady w apelacji.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Zmiana wyroku na korzyść oskarżonego bez apelacji strony. Sąd okręgowy zastosował ten przepis.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Granice rozpoznania apelacji. Zarzut naruszenia tej zasady w kasacji.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek ustosunkowania się do zarzutów apelacji. Zarzut naruszenia tej zasady w kasacji.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna podstawa uchylenia wyroku. Odstąpiono od podniesienia tego zarzutu.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające ukaranie. Odstąpiono od podniesienia tego zarzutu.
k.p.k. art. 60 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Oświadczenie pokrzywdzonego o podtrzymaniu oskarżenia prywatnego. Sąd Najwyższy wskazał na naruszenie tego przepisu.
k.p.k. art. 524 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Termin do wniesienia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez sąd okręgowy art. 399 § 1 k.p.k. poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu bez uprzedzenia stron. • Błędna interpretacja przez sąd okręgowy znamion przestępstwa z art. 200 § 1 k.k., w szczególności wymogu świadomego odbioru zachowania przez pokrzywdzoną.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko Sądu Okręgowego, że dla skazania S. C. za występek z art. 200 § 1 k.k. konieczne byłoby ustalenie, że jego zabarwione seksualnie zachowanie cechowało się znaczniejszym wykorzystaniem dziecka i nie jest zachowaniem z kategorii „drobnych” oraz że pokrzywdzona odebrała to zachowanie jako naruszenie swojej sfery seksualnej. • Nie ulega bowiem wątpliwości, że tego rodzaju rozpoznanie przez małoletniego poniżej lat 15 zachowania sprawcy nie warunkuje przypisania mu wspomnianego przestępstwa, choćby dlatego, że pokrzywdzone może być dziecko tak małe, że nie jest w stanie ocenić istoty zachowania molestującego go sprawcy. • Sąd ad quem wykazał niekonsekwencję, gdy wywodził, że pod pojęciem innej (niż obcowanie płciowe) czynności seksualnej należy rozumieć tylko takie formy kontaktu cielesnego lub takiego zaangażowania cielesnego sprawcy albo ofiary, którego przedmiotem są sfery intymne ciała ludzkiego, a zarazem uznał, że takiej czynności nie dopuścił się oskarżony, chociaż nie zanegował faktu, że oskarżony nakierował swoją aktywność na pośladek skąpo ubranego latem dziecka, którą to część ciała wypada uznać za sferę intymną.
Skład orzekający
Michał Laskowski
przewodniczący
Jarosław Matras
członek
Zbigniew Puszkarski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 200 § 1 k.k. w kontekście odbioru zachowania przez pokrzywdzonego, a także stosowanie art. 399 § 1 k.p.k. przy zmianie kwalifikacji prawnej czynu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany kwalifikacji prawnej czynu z publicznoscarżalnego na prywatnoskargowy oraz interpretacji znamion przestępstwa seksualnego wobec małoletnich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących przestępstw seksualnych wobec dzieci oraz ważnych kwestii proceduralnych związanych ze zmianą kwalifikacji prawnej czynu przez sąd. Pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie procedur i prawidłowa wykładnia prawa.
“Sąd Najwyższy: Czy dziecko musi rozumieć, że jest molestowane, by sprawca odpowiadał za przestępstwo seksualne?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.