IV KK 473/25Oddalenie kasacji w sprawie karnej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek prokuratora o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie kasacyjnej został złożony z powodu wątpliwości co do jego bezstronności, wynikających z procedury powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy z 2017 roku. Prokurator argumentował, że udział sędziego w składzie orzekającym narusza standardy sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego, powołując się na przepisy unijne i polską Konstytucję. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Uzasadnienie wskazuje, że wniosek prokuratora miał charakter ustrojowy i nie odnosił się do konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych sprawy, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące wyłączenia sędziego wymagają wskazania na indywidualne okoliczności, a nie na ogólne kwestie ustrojowe czy procedury nominacyjne. Dodatkowo, Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszczały rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości jego powołania. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że wniosek prokuratora był wewnętrznie sprzeczny, kwestionując jednocześnie status sędziego, a jednocześnie domagając się jego wyłączenia w trybie przewidzianym dla sędziów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych, a także w kontekście interpretacji przepisów k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego i standardów praworządności.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym. Interpretacja przepisów k.p.k. może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury powołania sędziego, podlega rozpoznaniu w trybie Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest niedopuszczalny z mocy ustawy i podlega pozostawieniu bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego wymagają odniesienia do konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do bezstronności. Zarzuty o charakterze ustrojowym, dotyczące sposobu powołania sędziego czy funkcjonowania organów państwowych, nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k.
Czy wątpliwości co do bezstronności sędziego mogą wynikać z krytyki rozwiązań legislacyjnych dotyczących ustroju sądownictwa lub procedury nominacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwości te muszą mieć charakter ściśle związany z istotą sprawy, tj. odnosić się do konkretnych elementów sprawy (przedmiotu, stron, zaszłości faktycznych, przebiegu procesowego).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzuty mające uzasadniać wyłączenie sędziego nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów lub wszystkich spraw przez nich rozpoznawanych. Regulacja art. 41 § 1 k.p.k. dotyczy okoliczności natury faktycznej lub zdarzeń procesowych, które mogłyby uzasadniać wątpliwości co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego.
Czy wniosek o wyłączenie sędziego, który jednocześnie kwestionuje status tego sędziego jako sędziego, jest dopuszczalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek jest wewnętrznie sprzeczny i nie może być oparty na przepisach k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że prokurator, składając wniosek w trybie wyłączenia sędziego, jednocześnie próbował dowodzić, że osoba, której dotyczy wniosek, sędzią nie jest. Uruchomienie postępowania incydentalnego w trybie k.p.k. jest możliwe wyłącznie w odniesieniu do sędziów. Jeśli istnieje inny tryb procesowy dla kwestionowania statusu osoby orzekającej, to wniosek prokuratora nie został na nim oparty.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. G. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Prokuratury Okręgowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
Stosowany a contrario do wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wniosku o wyłączenie sędziego, ale zarzuty muszą mieć charakter faktyczny lub procesowy, a nie ustrojowy.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, bezstronnego i niezawisłego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 41 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o wyłączenie sędziego może być rozpoznany z udziałem sędziego, którego dotyczy.
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Przesłanka wyłączenia sędziego z powodu uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazanie na rażące naruszenie prawa jako podstawę uchylenia orzeczenia, co mogłoby być skutkiem uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego.
u. KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Dotyczy sposobu wyboru sędziów do KRS, co było przedmiotem krytyki prokuratora.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała skład KRS w sposób kwestionowany przez prokuratora.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na zarzutach ustrojowych jest niedopuszczalny z mocy ustawy. • Przepisy k.p.k. dotyczące wyłączenia sędziego wymagają odniesienia do konkretnych okoliczności faktycznych lub procesowych, a nie ogólnych kwestii ustrojowych. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2020 r. wyklucza badanie wadliwości powołania sędziego w trybie wniosku o wyłączenie. • Wniosek prokuratora jest wewnętrznie sprzeczny, kwestionując status sędziego, a jednocześnie domagając się jego wyłączenia w trybie przewidzianym dla sędziów.
Odrzucone argumenty
Udział sędziego powołanego w nowym trybie narusza standardy praworządności i bezstronności. • Skład orzekający nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego z uwagi na procedurę nominacyjną sędziego. • Naruszenie prawa unijnego i orzeczeń TSUE/ETPC uzasadnia wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wniosek o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej • powołanego na stanowisko sędziowskie w Sądzie Najwyższym z udziałem niespełniającej konstytucyjnych standardów Krajowej Rady Sądownictwa • nie spełnia wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego • zarzuty mające uzasadniać wyłączenie sędziego, nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych sędziów • wątpliwość co do bezstronności sędziego, jego ustanowienia mocą ustawy czy też niezawisłości nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych • procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że kontestuje się w nim wyłącznie zagadnienia o charakterze ustrojowym jest niedopuszczalne • nie sposób zatem nie dostrzec – zaiste osobliwej – niekonsekwencji w rozumowaniu prawnym przedstawionym przez autora wniosku
Skład orzekający
Antoni Bojańczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych na zarzutach ustrojowych, a także w kontekście interpretacji przepisów k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego i standardów praworządności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym. Interpretacja przepisów k.p.k. może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa, a także interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście reformy wymiaru sprawiedliwości. Jest to temat budzący duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy: Wnioski o wyłączenie sędziego z powodów ustrojowych są niedopuszczalne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.