IV KK 468/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła oskarżonego M.J., który został pierwotnie skazany przez Sąd Rejonowy za znęcanie się nad żoną (art. 207 § 1 k.k.) oraz za inne przestępstwa (art. 224 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.). Sąd Rejonowy wymierzył karę łączną 7 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 3 lata oraz grzywnę. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację obrońcy, uniewinnił oskarżonego od zarzutu znęcania się (art. 207 § 1 k.k.), uchylając jednocześnie rozstrzygnięcia dotyczące kary łącznej, grzywny i środków kompensacyjnych. Sąd Okręgowy stwierdził, że doszło do popełnienia przez oskarżonego przestępstw prywatnoskargowych naruszenia nietykalności cielesnej oraz znieważenia, jednak miał wątpliwości co do tego, czy nie były one odpowiedzią na wyzywające zachowanie pokrzywdzonej. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację prokuratora, uznał wyrok Sądu Okręgowego za wadliwy. Podkreślono, że uniewinnienie od czynu wieloczynowego, przy jednoczesnym stwierdzeniu popełnienia jego części jako odrębnych przestępstw, stanowi rażącą obrazę prawa procesowego (art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., art. 399 § 1 k.p.k., art. 414 § 1 k.p.k.). Sąd Najwyższy wskazał, że granice oskarżenia wyznacza czyn, a nie jego kwalifikacja prawna, a sąd powinien uprzedzić strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu. Ponadto, nawet w przypadku stwierdzenia, że zachowanie oskarżonego było wynikiem wyzywającego zachowania pokrzywdzonej, sąd powinien odstąpić od wymierzenia kary, a nie uniewinnić, co oznacza wyrok skazujący. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji prawnej czynów wieloczynowych, granic oskarżenia, wyroku uniewinniającego oraz konsekwencji stwierdzenia popełnienia przestępstw prywatnoskargowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w polskim postępowaniu karnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd odwoławczy może uniewinnić oskarżonego od czynu wieloczynowego, stwierdzając jednocześnie popełnienie jego części jako odrębnych przestępstw, bez uprzedzenia stron o zmianie kwalifikacji prawnej i bez skazania za te odrębne czyny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie rozstrzygnięcie stanowi rażącą obrazę prawa procesowego i jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że granice oskarżenia wyznacza czyn, a nie jego kwalifikacja prawna. W przypadku stwierdzenia, że czyn wieloczynowy składa się z zachowań stanowiących odrębne przestępstwa, sąd jest zobowiązany uprzedzić strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej i ewentualnie skazać za te jednostkowe zachowania, jeśli nie wykraczają one poza granice oskarżenia. Uniewinnienie od czynu wieloczynowego przy jednoczesnym stwierdzeniu popełnienia jego części jako przestępstw jest sprzeczne z przepisami k.p.k. dotyczącymi wyroku uniewinniającego i zmiany kwalifikacji prawnej.
Czy stwierdzenie, że przestępstwa prywatnoskargowe zostały popełnione wskutek wyzywającego zachowania pokrzywdzonego, prowadzi do uniewinnienia oskarżonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji sąd może jedynie odstąpić od wymierzenia kary, co nadal stanowi wyrok skazujący.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 216 § 3 k.k. i art. 217 § 2 k.k. przewidują możliwość odstąpienia od wymierzenia kary w przypadku popełnienia przestępstw prywatnoskargowych wskutek wyzywającego zachowania pokrzywdzonego. Jest to jednak środek o charakterze represyjnym, a nie uniewinniającym. Wyrok, w którym sąd odstępuje od wymierzenia kary, jest wyrokiem skazującym, a nie uniewinniającym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.J. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| B.J. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| P.M. | osoba_fizyczna | funkcjonariusz policji |
| M.K. | osoba_fizyczna | funkcjonariusz policji |
| Prokurator | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (18)
Główne
k.k. art. 207 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa znęcania się fizycznego i psychicznego nad osobą najbliższą.
k.k. art. 224 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa zmuszania funkcjonariusza publicznego do zaniechania prawnej czynności służbowej.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zakresu ustaleń faktycznych sądu.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa okoliczności wyłączające ściganie.
k.p.k. art. 399 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zmiany kwalifikacji prawnej czynu w postępowaniu odwoławczym.
k.p.k. art. 414 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wydania wyroku uniewinniającego.
k.k. art. 217 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej.
k.k. art. 216 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa znieważenia.
Pomocnicze
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy zbiegu przepisów, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona więcej niż jednego typu przestępstwa.
k.p.k. art. 60 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy objęcia ściganiem czynów, które nie były przedmiotem oskarżenia.
k.k. art. 216 § § 3
Kodeks karny
Określa możliwość odstąpienia od wymierzenia kary za znieważenie popełnione wskutek wyzywającego zachowania pokrzywdzonego.
k.k. art. 217 § § 2
Kodeks karny
Określa możliwość odstąpienia od wymierzenia kary za naruszenie nietykalności cielesnej popełnione wskutek wyzywającego zachowania pokrzywdzonego.
k.k. art. 69 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności.
k.k. art. 70 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy okresu próby przy warunkowo zawieszonej karze pozbawienia wolności.
k.k. art. 71 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy kary grzywny.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy trybu posiedzenia w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy dopuścił się rażącej obrazy prawa procesowego poprzez uniewinnienie oskarżonego od czynu wieloczynowego, mimo stwierdzenia popełnienia jego części jako odrębnych przestępstw. • Sąd Okręgowy nie zastosował prawidłowo przepisów dotyczących zmiany kwalifikacji prawnej czynu oraz wyroku uniewinniającego. • Nawet w przypadku stwierdzenia popełnienia przestępstw prywatnoskargowych wskutek wyzywającego zachowania pokrzywdzonej, sąd powinien odstąpić od wymierzenia kary, a nie uniewinnić.
Godne uwagi sformułowania
uniewinnienie od tzw. przestępstwa wieloczynowego pomimo wskazania wprost, że doszło do popełnienia niektórych z zachowań składających się na to przestępstwo stanowiących same w sobie przestępstwa jawi się jako niedopuszczalne • wydanie wyroku uniewinniającego możliwe jest wyłącznie w przypadku stwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. tj. czynu nie popełniono, brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia, czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa. • dotyczy on czynu, nie zaś kwalifikacji prawnej. • Granice zaskarżenia wyznaczone są zatem przez czyn wskazany w akcie oskarżenia, a nie przez jego kwalifikację prawną. • zachowania te zostały wszak popełnione w czasokresie objętym zarzutem oraz wskazane zarówno w akcie oskarżenia, jak i w zaskarżonym wyroku przy czym oskarżyciel publiczny oraz Sąd I instancji uznali, że doszło do realizacji znamion przestępstwa znęcania się uznali również, iż wobec tego jednostkowe zachowania składające się na to znęcanie zostały skonsumowane przez dalej idący zarzut. • odstąpienie od wymierzenia kary, co w stopniu oczywistym nie jest tożsame z uniewinnieniem — odstępując od wymierzenia kary Sąd stwierdza przecież, że doszło do realizacji przez sprawcę zarzuconego mu czynu karnego i tylko ukaranie go za ten czyn nie jest zasadne. […]
Skład orzekający
Jerzy Grubba
przewodniczący
Małgorzata Gierszon
sprawozdawca
Andrzej Stępka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji prawnej czynów wieloczynowych, granic oskarżenia, wyroku uniewinniającego oraz konsekwencji stwierdzenia popełnienia przestępstw prywatnoskargowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej w polskim postępowaniu karnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty procedury karnej i jak błędy w kwalifikacji prawnej mogą prowadzić do uchylenia wyroku, nawet jeśli sąd niższej instancji stwierdził popełnienie czynów zabronionych.
“Sąd Najwyższy: Uniewinnienie od znęcania, gdy popełniono inne przestępstwa? Błąd proceduralny!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.