IV KK 45/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący za uchylanie się od alimentacji z powodu zasady ne bis in idem, umarzając postępowanie.
Sąd Rejonowy skazał A.M. za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniego dziecka. Kasacja Prokuratora Generalnego wykazała, że skazany był już wcześniej prawomocnie skazany za ten sam czyn. Sąd Najwyższy uznał to za rażące naruszenie prawa procesowego (zasada ne bis in idem) i uchylił zaskarżony wyrok, umarzając postępowanie.
Sąd Rejonowy w B. wydał wyrok skazujący A.M. za przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniego dziecka, określonego wyrokiem z 2008 roku. Zaległości przekroczyły równowartość trzech świadczeń okresowych, co naraziło dziecko na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd Rejonowy wymierzył karę 4 miesięcy pozbawienia wolności. Kasacja Prokuratora Generalnego podniosła zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego, wskazując, że A.M. został już wcześniej prawomocnie skazany za tożsamy czyn zabroniony tym samym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 15 lutego 2019 roku. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535§5 k.p.k., uznał kasację za zasadną. Stwierdził, że Sąd Rejonowy dopuścił się rażącego naruszenia art. 17§1 pkt 7 k.p.k. (zasada ne bis in idem), co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439§1 pkt 8 k.p.k. Wobec tego, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17§1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 537§2 k.p.k. umorzył postępowanie, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi rażące naruszenie art. 17§1 pkt 7 k.p.k. (zasada ne bis in idem), co jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439§1 pkt 8 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd niższej instancji dopuścił się rażącego naruszenia zasady ne bis in idem, skazując oskarżonego za czyn, za który był już wcześniej prawomocnie osądzony. Jest to bezwzględna podstawa do uchylenia wyroku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i umorzenie postępowania
Strona wygrywająca
oskarżony (A. M.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| P. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 17 § §1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania następuje m.in. gdy sprawca był już prawomocnie osądzony za ten sam czyn.
k.p.k. art. 439 § §1 pkt 8
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym prawomocne osądzenie za ten sam czyn.
k.k. art. 209 § §1a
Kodeks karny
Przestępstwo uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § §5
Kodeks postępowania karnego
Rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w trybie uproszczonym.
k.p.k. art. 537 § §2
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania w przypadku stwierdzenia, że sprawca był już prawomocnie osądzony za ten sam czyn.
k.k. art. 64 § §1
Kodeks karny
Recydywa (wspomniane w kontekście poprzedniego wyroku).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skazanie za czyn, za który sprawca był już prawomocnie skazany (naruszenie zasady ne bis in idem).
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego bezwzględna przyczyna odwoławcza res iudicata
Skład orzekający
Rafał Malarski
przewodniczący
Jerzy Grubba
sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie zasady ne bis in idem w prawie karnym, skutki prawomocnego osądzenia za ten sam czyn."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy sprawca jest już prawomocnie skazany za identyczny czyn.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę prawa karnego procesowego (ne bis in idem) i pokazuje, jak błąd proceduralny może prowadzić do uchylenia wyroku, nawet po jego uprawomocnieniu.
“Czy można być skazanym dwa razy za to samo? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasadę ne bis in idem.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt IV KK 45/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński Protokolant Małgorzata Gierczak w sprawie A. M. skazanego z art. 209§1a k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535§5 k.p.k. na posiedzeniu w dniu 27 lutego 2020r. kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 17 września 2019r. w sprawie sygn. akt IX K (…) 1/ uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17§1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 537§2 k.p.k. postępowanie w sprawie umarza, 2/ kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE A. M. stanął pod zarzutem popełnienia czynu zakwalifikowanego z art. 209§1a k.k. Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 17 września 2019r. w sprawie sygn. akt IX K (…) uznał oskarżonego za winnego tego, że: - w okresie od 3 kwietnia 2018 roku do sierpnia 2018 roku w B. uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniego dziecka P. M. określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w B. Wydział IV Rodzinny i Nieletnich z dnia 28 października 2008 roku, sygn. akt IV RC (…), a łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości przekroczyła równowartość 3 świadczeń okresowych, przez co naraził P. M. na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych tj. przestępstwa z art. 209§1a k.k. Za tak opisany i zakwalifikowany czyn wymierzono oskarżonemu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrok uprawomocnił się nie będąc skarżony przez żadną ze stron. Obecnie kasację od tego wyroku, na korzyść skazanego, wniósł Prokurator Generalny. W kasacji zarzucono: – rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 17§1 pkt 7 k.p.k., stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439§1 pkt 8 k.p.k., polegające na skazaniu A. M. za przestępstwo z art. 209§1a k.k., popełnione w okresie od dnia 3 kwietnia 2018 r. do sierpnia 2018 r. na szkodę małoletniego P. M. , pomimo to, że za tożsamy czyn zabroniony został on wcześniej prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt IX K (…) Podnosząc wymieniony zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i umorzenie postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5 k.p.k. Sąd Rejonowy w B. dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 17§1 pkt 7 k.p.k. stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. – res iudicata . Nie ulega wszak wątpliwości, że wcześniej, bo prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie sygn. akt IX K (…), ten sam oskarżony został skazany, za tak samo zakwalifikowane przestępstwo (dodatkowo w zw. z art. 64§1 k.k.), popełnione w tym samym miejscu i czasie – od 3 kwietnia 2018 roku do sierpnia 2018 roku – z pokrzywdzeniem tej samej osoby – małoletniego P. M. , a więc za czyn tożsamy z osądzonym w niniejszej sprawie (vide: akta IX K (…) – wyrok k. 85). W tej sytuacji, wobec zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej wskazanej w art. 439§1 pkt 8 k.p.k., zaskarżony wyrok należało uchylić, a biorąc pod uwagę to, że czyn oskarżonego został już wcześniej prawomocnie osądzony, postępowanie prowadzone w sprawie IX K (…) przy zastosowaniu art. 537§2 k.p.k. i na podstawie art. 17§1 pkt 7 k.p.k., należało umorzyć. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI