IV KK 443/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek obrońcy oskarżonego P.E. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego został złożony z powodu rzekomego braku niezawisłości i bezstronności sędziego, wynikającego z okoliczności jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu w dniu 12 listopada 2025 r., postanowił pozostawić wniosek bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (sygn. akt P 22/19), który stwierdził niezgodność art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania przez Prezydenta RP na wniosek KRS ukształtowanej nowymi przepisami, z Konstytucją RP. Sąd Najwyższy podkreślił, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, niezależnie od procedury nominacyjnej. Powołano się na własne orzecznictwo, wskazujące, że zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Dodatkowo, wskazano na art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym, który stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. i wyłącza możliwość badania określonych w nim przesłanek w ogólnej procedurze. W kontekście konwencyjnym przywołano orzecznictwo ETPCz i TSUE, podkreślając, że jednostka nie ma prawa wyboru sądu, a celem art. 6 EKPCz jest zapewnienie, by organizacja sądownictwa była regulowana przez prawo, a nie uznaniowość. Sam fakt udziału władzy wykonawczej lub ustawodawczej w procesie mianowania sędziego nie musi prowadzić do zależności ani wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu nie podlega presji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności orzekania przez sędziów powołanych w ramach reformy wymiaru sprawiedliwości, w kontekście wniosków o ich wyłączenie opartych na wadliwości procedury nominacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniami sędziów w Polsce po 2017 roku i interpretacji przepisów k.p.k. w kontekście ustawy o Sądzie Najwyższym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy okoliczności powołania sędziego Sądu Najwyższego przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności powołania sędziego Sądu Najwyższego, w tym sposób ukształtowania składu Krajowej Rady Sądownictwa, nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości procedury nominacyjnej jest niedopuszczalny. Powołano się na orzecznictwo TK i SN, które wyklucza kwestionowanie niezawisłości sędziego z tych przyczyn. Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis, a kwestie konwencyjne nie dają prawa wyboru sądu ani nie podważają legalności składu orzekającego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. E. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (7)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. a contrario
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Dopuszczenie rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest niezgodne z Konstytucją RP (wyrok TK P 22/19).
Pomocnicze
u.SN art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności.
u.SN art. 29 § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on wyłącznie kwestii przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym jest niedopuszczalne.
u.KRS art. 9a
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Dotyczy sposobu wyboru sędziów do KRS, który był przedmiotem krytyki w kontekście powołania sędziego.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która ukształtowała skład KRS.
Ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r., która dodała art. 29 § 4 do ustawy o Sądzie Najwyższym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości procedury nominacyjnej jest niedopuszczalny w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • Ustawa o Sądzie Najwyższym stanowi lex specialis w zakresie badania niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście jego powołania. • Orzecznictwo TK i SN wyklucza kwestionowanie niezawisłości sędziego z powodu wadliwości procedury nominacyjnej. • Kwestie konwencyjne nie dają jednostce prawa wyboru sądu ani nie podważają legalności składu orzekającego.
Odrzucone argumenty
Sędzia Ryszard Witkowski nie posiada przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu z powodu sposobu jego powołania przez KRS ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Godne uwagi sformułowania
brak owego przymiotu obrońca wywodzi z kwestii powołania SSN Ryszarda Witkowskiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. • Wniosek w aktualnym stanie procesowym należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy • Okoliczności przedstawione przez obrońcę nie mogą zostać rozpoznane w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • ustawa o SN w sposób szczególny reguluje badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu (art. 29 ustawy o SN), to w tym zakresie stanowi ona lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. • procedowanie w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on wyłącznie kwestii przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym jest niedopuszczalne • jednostka nie posiada prawa wyboru sądu, który orzekałby w jej sprawie, gdyż właściwość sądu określa ustawa • sam fakt, że władze wykonawcze lub ustawodawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz, ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności
Skład orzekający
Adam Roch
przewodniczący
Ryszard Witkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności orzekania przez sędziów powołanych w ramach reformy wymiaru sprawiedliwości, w kontekście wniosków o ich wyłączenie opartych na wadliwości procedury nominacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powołaniami sędziów w Polsce po 2017 roku i interpretacji przepisów k.p.k. w kontekście ustawy o Sądzie Najwyższym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sędziowską i praworządnością, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Czy sędzia powołany po reformie KRS może orzekać? Sąd Najwyższy rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.