IV KK 426/13

Sąd Najwyższy2014-02-25
SNKarneprzestępstwa gospodarczeŚrednianajwyższy
fałszywe fakturypranie pieniędzyoszustwokasacjaSąd Najwyższyprawo karneprzestępstwo gospodarcze

Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego od wyroku utrzymującego w mocy wyrok skazujący za przestępstwa poświadczenia nieprawdy i prania pieniędzy, uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Skazany J. K. wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego skazujący go za poświadczenie nieprawdy (wystawianie fałszywych faktur) oraz pranie pieniędzy. Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną kwalifikację prawną czynów i nierozpoznanie zarzutów apelacji. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną, stwierdzając, że zarzuty są powtórzeniem argumentów apelacyjnych, które zostały należycie rozpatrzone przez Sąd Okręgowy. Sąd Najwyższy podkreślił, że wystawienie nierzetelnej faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistego obrotu, lecz służy legalizacji korzyści z czynu zabronionego, wyczerpuje znamiona art. 271 § 1 k.k., a nie art. 62 § 2 k.k.s.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego J. K. od wyroku Sądu Okręgowego w K., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. Skazany został uznany za winnego popełnienia przestępstwa polegającego na nakłanianiu do wystawienia poświadczających nieprawdę faktur sprzedaży podzespołów komputerowych (art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k.) oraz przyjęcia korzyści majątkowej pochodzącej z czynu zabronionego i przekazania jej innym osobom (art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 12 k.k.). Sąd Rejonowy wymierzył mu karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę. Sąd Okręgowy uznał apelację obrońcy za oczywiście bezzasadną. W kasacji obrońca zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego (art. 299 § 1 k.k. i art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k.) poprzez błędną kwalifikację prawną czynów, sugerując kwalifikację z ustawy o księgach rachunkowych (art. 62 § 2 k.k.s.) jako lex specialis, a także rażące naruszenie prawa procesowego, w tym nierozpoznanie zarzutów apelacji, bezkrytyczne przyjęcie zeznań świadka L. W. i nieuwzględnienie dowodów przemawiających na korzyść oskarżonego. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że zarzuty kasacji są powtórzeniem zarzutów apelacyjnych, które zostały należycie rozpatrzone przez Sąd Okręgowy. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wystawienie faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistego obrotu, lecz służy zalegalizowaniu korzyści pochodzących z czynu zabronionego, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 271 § 1 k.k., a nie art. 62 § 2 k.k.s., który dotyczy sytuacji unikania lub zmniejszania podatku. Sąd Najwyższy wskazał również na niespójność zarzutów apelacji i kasacji, które jednocześnie kwestionowały popełnienie przestępstwa i domagały się jego zakwalifikowania pod inną, przedawnioną normę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, takie zachowanie wypełnia znamiona art. 271 § 1 k.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 62 § 2 k.k.s. dotyczy sytuacji unikania lub zmniejszania podatku, podczas gdy art. 271 § 1 k.k. dotyczy sytuacji, gdy czyn fingruje powstanie obowiązku podatkowego lub służy zalegalizowaniu korzyści z czynu zabronionego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

SkarPaństwo

Strony

NazwaTypRola
J. K.osoba_fizycznaskazany
L. W.osoba_fizycznaświadkowi
Z. M.osoba_fizycznaświadek

Przepisy (10)

Główne

k.k. art. 271 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy sytuacji, gdy czyn fingruje powstanie obowiązku podatkowego lub służy zalegalizowaniu korzyści z czynu zabronionego.

Pomocnicze

k.k. art. 18 § § 2

Kodeks karny

k.k. art. 271 § § 3

Kodeks karny

k.k. art. 12

Kodeks karny

k.k. art. 299 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 299 § § 5

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

k.k.s. art. 62 § § 2

Kodeks karny skarbowy

Dotyczy sytuacji unikania lub zmniejszania podatku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kasacja jest oczywiście bezzasadna, ponieważ zarzuty są powtórzeniem zarzutów apelacyjnych, które zostały należycie rozpatrzone przez Sąd Okręgowy. Wystawienie nierzetelnej faktury, która nie odzwierciedla rzeczywistego obrotu, lecz służy zalegalizowaniu korzyści z czynu zabronionego, wypełnia znamiona art. 271 § 1 k.k., a nie art. 62 § 2 k.k.s. Zarzuty kasacji są niespójne, gdyż jednocześnie kwestionują popełnienie przestępstwa i domagają się jego zakwalifikowania pod inną, przedawnioną normę prawną.

Odrzucone argumenty

Zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego poprzez błędną kwalifikację prawną czynów (art. 299 § 1 k.k. i art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k.) i sugerowanie kwalifikacji z ustawy o księgach rachunkowych (art. 62 § 2 k.k.s.) jako lex specialis. Zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego, w tym nierozpoznania zarzutów apelacji, bezkrytycznego przyjęcia zeznań świadka L. W. i nieuwzględnienia dowodów przemawiających na korzyść oskarżonego.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest oczywiście bezzasadna wszystkie przytoczone w niej zarzuty są powtórzeniem zarzutów apelacyjnych nie można podzielić zarzutu ujętego w pkt 2a o „nienależytym i powierzchownym” rozpoznaniu zarzutu zarzut z pkt 2a kasacji jest jedynie zmodyfikowaną formą zarzutu z pkt 1a tej skargi, który w istocie stanowi ukryty zarzut błędu w ustaleniach faktycznych wystawienie nierzetelnej faktury realizuje znamiona art. 62 § 2 k.k.s., gdy chodzi o uniknięcie lub zmniejszenie podatku. Jeśli natomiast działanie finguje (pozoruje) powstanie takiego obowiązku, to nie może być mowy o wystawieniu nierzetelnej faktury w rozumieniu art. 62 § 2 k.k.s., lecz jest to zachowanie wyczerpujące znamiona art. 271 § 1 k.k. faktury nie odzwierciedliły rzeczywistego legalnego obrotu, bo takiego w ogóle nie było, lecz służyły zalegalizowaniu korzyści pochodzących z popełnienia czynu zabronionego

Skład orzekający

Krzysztof Cesarz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja rozróżnienia między przestępstwem z art. 271 § 1 k.k. a art. 62 § 2 k.k.s. w kontekście nierzetelnych faktur, a także zasady rozpoznawania zarzutów kasacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale stanowi ważny głos w dyskusji o kwalifikacji prawnej czynów związanych z fałszowaniem dokumentacji gospodarczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy klasycznych przestępstw gospodarczych (fałszywe faktury, pranie pieniędzy), a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego precyzuje granicę między różnymi typami czynów zabronionych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy rozgranicza fałszywe faktury: kiedy to oszustwo, a kiedy tylko kłopot z podatkami?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 426/13
POSTANOWIENIE
Dnia 25 lutego 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Cesarz
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 lutego 2014 r.,
sprawy J. K.
‎
skazanego z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 271 § 1 i 3 kk w zw. z art 12 kk oraz z art. 299 § 1 i 5 kk w zw. z art 12 kk
‎
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 11 czerwca 2013 r.,
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.
‎
z dnia 17 października 2012 r.
postanowił
1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 17 października 2012 r., uznał J. K. za winnego:
I.
czynu wypełniającego dyspozycję art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. polegającego na tym, że oskarżony od grudnia 2001 r. do 7 sierpnia 2002 r. w G., działając czynem ciągłym w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, chcąc, aby L. W. w ramach zarejestrowanej na niego działalności gospodarczej pod nazwą Usługowy Zakład Wielofunkcyjny L. W. wystawił poświadczające nieprawdę faktury sprzedaży podzespołów komputerowych, nakłaniał go do tego, oferując w zamian korzyść majątkową w wysokości 100 złotych od każdej faktury, czym wzbudził u niego zamiar dokonania tego czynu, oraz doprowadził do jego realizacji, w wyniku czego L. W. wystawił 52 poświadczające nieprawdę faktury sprzedaży podzespołów komputerowych dla firm Impet Z. M. i H. E. s.c., otrzymując w zamian kwotę 5200 złotych, i za to na podstawie art. 19 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. i 33 § 2 i 3 k.k. wymierzył karę roku pozbawienia wolności i 100 stawek dziennych grzywny po 15 zł za stawkę,
II.
tego, że od grudnia 2001 r. do 12 sierpnia 2002 r. w G., działając czynem ciągłym w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, przyjął od L. W. w gotówce uprzednio podjęte z rachunków bankowych środki płatnicze stanowiące korzyść związaną z popełnieniem czynu zabronionego polegającego na sprzedaży podzespołów komputerowych niewiadomego pochodzenia dla firm P. i  I. w łącznej kwocie 2.625.372,01 złotych, a następnie przekazał je dla nieustalonych osób, czym wypełnił dyspozycję art. 299 § 1 i 5 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i na podstawie art. 299 § 5 k.k. wymierzył karę roku pozbawienia wolności,
a następnie na postawie art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. orzekł karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz obciążył oskarżonego kosztami sądowymi.
Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając ją za oczywiście bezzasadną, oraz obciążył oskarżonego kosztami sądowymi postępowania odwoławczego.
W kasacji od wyroku Sądu odwoławczego zarzucił:
„ 1.rażące naruszenie prawa materialnego
, które to uchybienie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj.:
a)
art. 299 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. poprzez jego błędne zastosowanie przez przyjęcie popełnienia tak kwalifikowanego przestępstwa przez oskarżonego, w sytuacji, gdzie z dokładnej analizy okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że obrót towarem został potwierdzony nie tyle przez oboje oskarżonych, co poprzez przepływ gotówki i sporządzoną dokumentację w postaci faktur i reklamacji towaru, a w szczególności przez innego odbiorcę towarów od L. W.,  tj. Z. M., a także pracowników firmy H. s.c.;
b)
art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. poprzez przyjęcie tak kwalifikowanego przestępstwa opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku Sądu Rejonowego, podczas gdy orzecznictwo i judykatura jednoznacznie wskazują, że tak opisane przestępstwo wypełnia wyłącznie znamiona występku z art. 62 § 2 k.k.s., który stanowi
lex specialis
do art. 271 k.k.;
2.
rażące naruszenie prawa procesowego,
które to uchybienie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie art. 2 § 2 k.p.k., 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 i 2 k.p.k., art. 433 § i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 2 i 3 k.p.k., tj.:
a)
polegające na nienależytym i powierzchownym rozpoznaniu treści zarzutów zawartych w apelacji i przede wszystkim na
nierozpoznaniu zarzutu zawartego w apelacji nr 1.
tiret
pierwszy apelacji obrońcy,
w zakresie że obrót towarem został potwierdzony przepływem gotówki i sporządzoną dokumentację w postaci faktur i reklamacji towaru, a w szczególności przez innego odbiorcę towarów od L. W., tj. Z. M., a także pracowników firmy H. s.c.,
b)
bezkrytyczne przyjęcie za w pełni wiarygodne jedynego źródła pomawiającego oskarżonego, tj., zeznań L. W., w sytuacji tkwiących w nich sprzeczności i wątpliwości ( np. twierdzenie, iż ww. świadek każdorazowo osobiście wręczał oskarżonemu K. gotówkę podjętą z banku, który niejednokrotnie w tym czasie przebywał wraz z małżonką poza granicami kraju bądź na wczasach, co znalazło odzwierciedlenie w materiale dowodowym), w sytuacji gdzie przyjęcie takiego stanu rzeczy nie potwierdza jakikolwiek inny dowód przeprowadzony w sprawie a to wobec spójnych i stanowczych wyjaśnień oskarżonego, przy jednoczesnym pobieżnym potraktowaniu zeznań Z. M., który potwierdził fakt współpracy z L. W. i obrót między nimi towarem, a to wobec którego postępowanie karne zostało umorzone (VI Ds. …/05), a któremu to świadek L. W. miał ostatecznie dostarczać >>nieistniejący towar<<;
c)
uwzględnienie wyłącznie okoliczności obciążających J. K., zamiast całokształtu dowodów ujawnionych w sprawie, przy jednoczesnym niezasadnym zdyskwalifikowaniu dowodów przemawiających na rzecz oskarżonego, w szczególności wskazanych powyżej oraz niewyjaśnienie przyczyn rozstrzygnięcia i niepodzielenia zarzutów apelacji;
d)
kompleksowe i sumaryczne powołanie się na wszystkie dowody przeprowadzone w sprawie co do wszystkich czynów przypisywanych oskarżonym, w sytuacji gdzie nie pozostają one spójne i jednolite, a nadto bez należytej oceny i porównania zebranego w sprawie materiału i bez właściwego wyjaśnienia takiego stanu rzeczy;
e)
uznanie, iż oskarżony J. K. był na czas popełnienia zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów osobą karaną i przez to przyjmuje się dogmat, iż uprzednio orzeczona kara nie osiągnęła zamierzonych celów w zakresie prewencji indywidualnej, w sytuacji gdzie z karty karnej oskarżonego wprost wynika, że w inkryminowanym okresie (rok 2002) był on nieka
rany”.
W konkluzji skarżący wniósł o:
„1)
zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uznanie, że czyn opisany w punkcie I części wstępnej wyroku Sądu Rejonowego z dnia 17.10.2012r., stanowi występek z art. 62§2 k.k.s, i umorzenie postępowania w stosunku do tego czynu z uwagi na przedawnienie karalności i uniewinnienie oskarżonego od czynu opisanego w punkcie
II
części wstępnej ww. wyroku ewentualnie:
2)
uchylenie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 11.06.2013r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 17.10.2012r., i przekazanie sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania”.
Prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Ma rację prokurator, że kasacja jest oczywiście bezzasadna z powodów trafnie przez niego wskazanych w odpowiedzi na skargę.
Wszystkie przytoczone w niej zarzuty są powtórzeniem zarzutów apelacyjnych, do których należycie odniósł się Sąd Okręgowy, realizując w ten sposób wymogi określone w art. 433 § 2 k.p.k. i 457 § 3 k.p.k. Nie można zatem podzielić zarzutu ujętego w pkt 2a o „nienależytym i powierzchownym” rozpoznaniu zarzutu z pkt 1
tiret
pierwszy apelacji. Takie stanowisko jest tylko wynikiem subiektywnej oceny skarżącego, a nie wyrazem obiektywnego stanu rzeczy. Ponadto, zarzut z pkt 2a kasacji jest jedynie zmodyfikowaną formą zarzutu z pkt 1a tej skargi, który w istocie stanowi ukryty zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. W celu ominięcia ograniczeń stawianych kasacji przez dyspozycję art. 523 § 1 k.p.k., iż może ona być wniesiona tylko z powodu rażącego naruszenia prawa, niedopuszczalnemu zarzutowi błędu w ustaleniach faktycznych nadano szatę zarzutu obrazy prawa materialnego z art. 299 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Zatem, skoro Sąd odwoławczy ustosunkował się właściwie do wszystkich zarzutów apelacyjnych, które zostały powielone w kasacji, to już z tego względu okazała się ona oczywiście bezzasadna.
Skarga ta przeszła również do porządku nad zasygnalizowaną przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu jego wyroku niekonsekwencją apelacji, która została powtórzona w kasacji (zob. s. 6 motywów). Nie można zarazem: kwestionować wypełnienia przez oskarżonego znamion czynu z art. 271 § 3 k.k. (w zw. z art. 18 § 2 k.k.), a jednocześnie domagać się zakwalifikowania jego zachowania z art. 62 § 2 k.k.s. (w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s.) – zarzut z pkt 1b. Wszak jeżeli twierdzi się, że oskarżony nie wyczerpał swoim zachowaniem znamion żadnego przestępstwa (powszechnego ani skarbowego), to zabieganie, aby to zachowanie zakwalifikować jednak jako występek skarbowy, który tylko uległ przedawnieniu, jest zaprzeczeniem wcześniejszego stanowiska o bezpodstawności ustaleń faktycznych co do sprawstwa oskarżonego jakiegokolwiek czynu zabronionego.
Jeżeli natomiast odczytać zarzut z pkt 1b kasacji (powielony – jak wspomniano – za apelacją), jako podniesiony na wypadek niepodzielenia wcześniejszego zarzutu, to i na ten zarzut (jak również wspomniano) odpowiedział Sąd odwoławczy. Powtórzyć więc tylko można, że wystawienie nierzetelnej faktury realizuje znamiona art. 62 § 2 k.k.s., gdy chodzi o uniknięcie lub zmniejszenie podatku, a więc gdy czyn godzi w obowiązek podatkowy. Jeśli natomiast działanie finguje (pozoruje) powstanie takiego obowiązku, to nie może być mowy o wystawieniu nierzetelnej faktury w rozumieniu art. 62 § 2 k.k.s., lecz jest to zachowanie wyczerpujące znamiona art. 271 § 1 k.k. (zob. postanowienie wraz z uzasadnieniem z dnia 10 lipca 2013 r., II KK 20/13 – OSNKW 2013, z. 10, poz. 91 i przywołane tam oraz w odpowiedzi na kasację judykaty). W niniejszej sprawie faktury nie odzwierciedliły rzeczywistego legalnego obrotu, bo takiego w ogóle nie było, lecz służyły zalegalizowaniu korzyści pochodzących z popełnienia czynu zabronionego, co jasno wykazał już Sąd I instancji.
Z przytoczonych względów oddalono kasację, jako oczywiście bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI