IV KK 42/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu niższej instancji o umorzeniu postępowania z powodu przedawnienia, uznając, że termin przedawnienia należy liczyć według przepisów obowiązujących po zmianach wprowadzonych w 2016 roku.
Sąd Rejonowy w B. umorzył postępowanie karne wobec T.Ł. z powodu przedawnienia karalności czynu z art. 158 § 1 k.k., popełnionego w 2007 roku. Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, w tym art. 102 k.k. Skarżący argumentował, że termin przedawnienia powinien być liczony według przepisów obowiązujących po zmianach z 2016 roku, co wydłużało okres przedawnienia. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną i uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na błędne zastosowanie przepisów o przedawnieniu przez sąd niższej instancji.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść oskarżonego T.Ł. w sprawie dotyczącej czynu z art. 279 § 1 k.k. i innych. Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r. umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego z powodu przedawnienia karalności czynu z art. 158 § 1 k.k., popełnionego w dniu 26 stycznia 2007 r. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 102 k.k. w związku z ustawą nowelizującą Kodeks karny z dnia 15 stycznia 2016 r. Skarżący podniósł, że sąd niższej instancji błędnie przyjął, iż przedawnienie nastąpiło w dniu 26 stycznia 2017 r., podczas gdy zgodnie z nowymi przepisami (obowiązującymi od 2 marca 2016 r.) termin przedawnienia powinien być liczony na nowo i wynosić 10 lat od daty popełnienia czynu, co skutkowałoby przedawnieniem dopiero w dniu 26 stycznia 2022 r. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdził, że sąd rejonowy rażąco naruszył przepisy prawa, stosując nieaktualne przepisy o przedawnieniu. Zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, do czynów popełnionych przed wejściem w życie noweli stosuje się nowe przepisy, chyba że termin przedawnienia już upłynął. W niniejszej sprawie termin przedawnienia nie upłynął przed 2 marca 2016 r., a zatem należało zastosować wydłużony termin. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie dotyczącym umorzenia postępowania, uznając, że kwestia przedawnienia nie może być przedmiotem orzekania w obecnej sytuacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Należy stosować przepisy o przedawnieniu w brzmieniu nadanym nową ustawą, chyba że termin przedawnienia już upłynął przed dniem wejścia w życie nowej ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy nowelizującej Kodeks karny z 2016 roku, do czynów popełnionych przed jej wejściem w życie stosuje się nowe przepisy o przedawnieniu, jeśli termin przedawnienia nie upłynął. W analizowanej sprawie termin przedawnienia nie upłynął przed wejściem w życie nowelizacji, a zatem należało zastosować wydłużony termin przedawnienia wynikający z przepisów po zmianach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.Ł. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (8)
Główne
k.k. art. 158 § § 1
Kodeks karny
Czyn zarzucony oskarżonemu miał być występkiem z art. 158 § 1 k.k.
k.k. art. 101 § § 1 pkt 4
Kodeks karny
Podstawowy termin przedawnienia dla czynu z art. 158 § 1 k.k. wynosił 5 lat.
k.k. art. 102
Kodeks karny
Przepis regulujący przedłużenie terminu przedawnienia. W zależności od stanu prawnego, okres ten wynosił 5 lub 10 lat.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny
Ustawa z dnia 15 stycznia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 189), która zmieniła m.in. art. 102 k.k., wydłużając okres przedawnienia do 10 lat dla przestępstw określonych w art. 101 § 1 k.k. i wprowadzając przepisy przejściowe.
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania karnego
Podstawa umorzenia postępowania w przypadku przedawnienia karalności.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do rozpoznania kasacji na posiedzeniu i uwzględnienia jej w trybie oczywistej zasadności.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Nakaz rozpoznania sprawy w granicach zarzutu kasacji.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 396), która również wpływała na okres przedawnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne zastosowanie przepisów o przedawnieniu karalności przez sąd niższej instancji, polegające na nieuwzględnieniu nowelizacji Kodeksu karnego z 2016 roku i jej przepisów przejściowych. Termin przedawnienia powinien być liczony według przepisów obowiązujących po zmianach z 2016 roku, co skutkuje jego wydłużeniem.
Godne uwagi sformułowania
rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów prawa materialnego w odniesieniu do czynu oskarżonego T.Ł. popełnionego w dniu 26 stycznia 2007 r. i zakwalifikowanego jako występek z art. 158 § 1 k.k. - w dniu 26 stycznia 2017 r. nastąpiło przedawnienie karalności, podczas gdy termin ten winien być ustalony na podstawie przepisu art. 102 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 marca 2016 r., w związku z czym ulegał przedłużeniu nie o 5, jak przyjął Sąd, lecz o 10 lat do czynów popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy o przedawnieniu w brzmieniu nadanym tą ustawą, chyba że termin przedawnienia już upłynął.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Tomasz Artymiuk
członek
Jarosław Matras
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących przedawnienia karalności w przypadku nowelizacji Kodeksu karnego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego przypadku zmiany przepisów o przedawnieniu i ich zastosowania do czynów popełnionych przed nowelizacją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia karalności i interpretacji przepisów przejściowych po zmianach w prawie, co jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Przedawnienie karne: Kiedy nowe przepisy zmieniają zasady gry?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV KK 42/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Jarosław Matras (sprawozdawca) w sprawie T. Ł. oskarżonego z art. 279 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 29 października 2019 r., kasacji Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonego na postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt III K (…) p o s t a n o w i ł uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r. w sprawie sygn. akt III K (…) Sąd Rejonowy w B. (w punkcie trzecim) orzekł, co następuje: „3. na mocy art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 101 § 1 pkt 4 kk i art. 102 k.k. przyjmując, iż oskarżony T.Ł. zarzucanym mu czynem wyczerpał znamiona występku z art. 158 § 1 kk umorzyć postępowanie w sprawie wobec przedawnienia karalności;” Orzeczenie nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się w dniu 22 lutego 2018 r. (t. IV, k. 695 - 697). Kasację od tego postanowienia wniósł – na niekorzyść oskarżonego – Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny. Zaskarżając postanowienie w pkt 3 zarzucił mu: „ rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 102 k.k. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r., poz. 189), polegające na wyrażeniu błędnego poglądu, że w odniesieniu do czynu oskarżonego T.Ł. popełnionego w dniu 26 stycznia 2007 r. i zakwalifikowanego jako występek z art. 158 § 1 k.k. - w dniu 26 stycznia 2017 r. nastąpiło przedawnienie karalności, podczas gdy termin ten winien być ustalony na podstawie przepisu art. 102 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 marca 2016 r., w związku z czym ulegał przedłużeniu nie o 5, jak przyjął Sąd, lecz o 10 lat, co skutkowało niezasadnym umorzeniem postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.” Podnosząc taki zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego w tej części postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co skutkowało jej uwzględnieniem w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Rozpoznając sprawę w granicach zarzutu (art. 536 k.p.k.) trzeba stwierdzić, że rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 postanowienia Sądu Rejonowego w B. zapadło z rażącym naruszeniem wskazanych w kasacji przepisów prawa. Czyn zarzucony oskarżonemu miał mieć miejsce w dniu 26 stycznia 2007 r., a przyjęta kwalifikacja prawna wskazywała jako podstawowy termin przedawnienia karalności z art. 101 § 1 pkt 5 k.k. okres 5 lat. Okres ten jednak ulegał przedłużeniu stosownie do dyspozycji art. 102 k.k. o kolejny okres, tj. 5 lat (ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny - Dz.U. z 2005 r., Nr 132, poz. 1109), co oznaczało, iż przedawnienia karalności nastąpiłoby w dniu 26 stycznia 2017 r. Rzecz jednak w tym, że przepis art. 102 k.k. został zmieniony ustawą z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny (Dz. U. 2016, poz. 189) i z dniem wejścia tej noweli w życie, tj. z dniem 2 marca 2016 r. okres przedawnienia karalności z art. 102 k.k. został wskazany jako 10 lat dla przestępstw określonych w art. 101 § 1 k.k. Zarazem, stosownie do dyspozycji art. 2 wskazanej noweli, do czynów popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy o przedawnieniu w brzmieniu nadanym tą ustawą, chyba że termin przedawnienia już upłynął. Do dnia 2 marca 2016 r. nie minął jednak termin przedawnienia łącznie w wymiarze 10 lat (taki termin wynikał również z treści art. 102 k.k. w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 396), co oznaczało, iż termin przedawnienia karalności przestępstwa z art. 158 § 1 k.k. zarzucanego oskarżonemu mija dopiero w dniu 26 stycznia 2022 r. (5 lat z art. 101 § 1 pkt 4 k.k. oraz 10 lat z art. 102 k.k.). W tej sytuacji zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Nie jest zasadnym wniosek o przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Kwestia przedawnienia karalności wskazanego w postanowieniu czynu nie może być obecnie przedmiotem orzekania, co czyni zasadnym uchylenie zaskarżonego w pkt 3 postanowienia bez orzeczenia następczego. Z tych powodów orzeczono jak w postanowieniu. as
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI