IV KK 414/21

SN
Sygn. akt IV KK 414/21
POSTANOWIENIE
Dnia 3 listopada 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Igor Zgoliński
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 3 listopada 2021 r.,
‎
w sprawie
K. G.
,
skazanego z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
‎
od wyroku Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt IV Ka […],
‎
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.
z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II K […],
p o s t a n o w i ł :
1)
oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2)
zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. B. C.-K., Kancelaria Adwokacka w K., kwotę 442,80 (czterysta czterdzieści dwa i 80/100) zł, zawierającą 23% VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji z urzędu;
3)
obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w K.  z dnia 13 października 2020 r., sygn. II K (...), K. G. został uznany za winnego tego, że:
1.
w okresie od nieustalonego dnia lipca 2018 r. do 17 sierpnia 2018 r. w K.  kierował groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia pod adresem swojej sąsiadki M. K., a groźby te wzbudziły w zagrożonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, ze względu na okoliczności, w których zostały wypowiedziane, przy czym czynu tego dopuścił się mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem oraz w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. czynu z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 2 miesięcy pozbawienia wolności;
2.
w okresie od nieustalonego dnia lipca 2018 r. do 17 sierpnia 2018 r. w K.  kierował groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia pod adresem swojego sąsiada M. K., a groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, ze względu na okoliczności, w których zostały wypowiedziane, przy czym  czynu tego dopuścił się mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem oraz w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. czynu z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzona mu została kara 2 miesięcy pozbawienia wolności;
3.
w okresie od nieustalonego dnia lipca 2018 r. do 17 sierpnia 2018 r. w K.  kierował groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia pod adresem swojego sąsiada Z. C., a groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, ze względu na okoliczności, w których zostały wypowiedziane, przy czym czynu tego dopuścił się mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem oraz w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. czynu z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który została wymierzona kara 2 miesięcy pozbawienia wolności;
4.
w okresie od nieustalonego dnia pod koniec lipca 2018 r. do 10 sierpnia 2018 r. w K. dwukrotnie kierował groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia pod adresem swojego sąsiada W. G., a groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, ze względu na okoliczności, w których zostały wypowiedziane, przy czym czynu tego dopuścił się mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem oraz w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. czynu z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 2 miesięcy pozbawienia wolności;
5.
w
dniu 19 października 2018 r. w K.  kierował groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia po adresem swojego sąsiada W. G. , a groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę że zostaną spełnione, ze względu na okoliczności w których zostały wypowiedziane, przy czym czynu tego dopuścił się mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem oraz w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. czynu z art.
190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 2 miesięcy pozbawienia wolności;
6.
W dniu 19 października 2018 r. w K. kierował groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia pod adresem swojej sąsiadki B. T., a groźby te wzbudziły w zagrożonej uzasadnioną obawę że zostaną spełnione, ze względu na okoliczności w których zostały wypowiedziane, przy czym czynu tego dopuścił się mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem oraz w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. czynu z art.
z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 2 miesięcy pozbawienia wolności;
7.
W dniu 29 grudnia 2018 r. w K.  kierował groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia po adresem swojego sąsiada W. G., a groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę że zostaną spełnione, ze względu na okoliczności w których zostały wypowiedziane, przy czym czynu tego dopuścił się mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem oraz w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. czynu z art.
190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 2 miesięcy pozbawienia wolności;
8.
W dniu 3 lutego 2019 r.
w K.  kierował groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia pod adresem swojego sąsiada W. G., a groźby te wzbudziły w zagrożonym uzasadnioną obawę że zostaną spełnione, ze względu na okoliczności w których zostały wypowiedziane, przy czym czynu tego dopuścił się mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność pokierowania swoim postępowaniem oraz w warunkach powrotu do przestępstwa, tj. czynu z art.
z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzona została kara 2 miesięcy pozbawienia wolności;
na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce wymierzonych oskarżonemu w pkt I do VIII wyroku jednostkowych kar pozbawienia wolności wymierzono karę łączną w wysokości 9 miesięcy pozbawienia wolności; na mocy art. 63 § 1 k.k. dokonano stosownych zaliczeń; orzeczono w przedmiocie kosztów obrony z urzędu oskarżonego oraz kosztów sądowych.
Od tego wyroku apelację złożył obrońca oskarżonego, zarzucając:
1.
naruszenie prawa materialnego w postaci niezastosowania w przedmiotowej sprawie art.  91 § 1 k.k. w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jego zastosowania;
2.
naruszenie prawa procesowego poprzez przyjęcie, że w punktach I - IV zarzutów z aktu oskarżenia, zostały zrealizowane znamiona czynu z art 190 § 1 k.k., w przyjętym przez Sąd czasookresie gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego akt przedmiotowej sprawy, nie pozwala na przyjęcie działania oskarżonego przed 17 sierpnia 2018 r.;
3.
błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę wydanego wyroku, a polegający na:
1.
bezkrytycznym przyjęciu przez Sąd I instancji, że zeznania pokrzywdzonych różniące się pomiędzy sobą, przedstawiają walor pełnej wiarygodności, a w odniesieniu do zeznań pokrzywdzonego C. w zakresie w jakim zeznawał pierwotnie, gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zmierza do wniosków przeciwnych,
2.
nieuzasadniona ocena wyjaśnień oskarżonego w oderwaniu od zapisów opinii psychiatrycznej co do oskarżonego, a w konsekwencji przyjęcie, że wyjaśnienia oskarżonego nie polegają na prawdzie.
W konsekwencji autor apelacji wniósł o:
1.
zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynów opisanych w akcie oskarżenia w punktach I- IV, z uwagi na niewypełnienie znamion tych czynów;
2.
uchylenie wyroku Sądu I Instancji w zakresie punktów V-VIII z uwagi na niezastosowanie przez Sąd I Instancji art 91 § 1 k.k., a zmiana w tym zakresie dokonana przez Sąd II instancji mogłaby być zmianą na niekorzyść oskarżonego, przy jednoczesnym braku możliwości przedstawienia nowej, dostosowanej do powyższej zmiany, linii obrony oskarżonego;
3.
z ostrożności procesowej, gdyby Sąd nie podzielił argumentacji obrońcy w zakresie uchylenia części wyroku do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, obrońca wniósł o uniewinnienie oskarżonego w tym zakresie, albowiem brak jest dowodów, że zachowanie oskarżonego wzbudziło uzasadnioną, subiektywną obawę, że zostanie spełniona wypowiadana groźba wobec adwersarza.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w K.  z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. IV Ka (…), zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy oraz orzeczono w przedmiocie kosztów obrony z urzędu oraz sądowych.
Od tego wyroku obrońca skazanego złożył kasację, zarzucając:
1.
rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 433 art. § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób, który uniemożliwia ustalenie powodów uznania przez Sąd Odwoławczy za niezasadny podnoszonego w apelacji zarzutu naruszenia prawa procesowego, skutkującego przyjęciem, iż doszło do realizacji znamion czynu z art. 190 § 1 k.k. w odniesieniu do czynów wskazanych w punktach I - IV wyroku Sądu I instancji,
2.
rażące naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, tj. art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., polegające na arbitralnym oraz bezkrytycznym zaakceptowaniu przez Sąd odwoławczy niewątpliwie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego poczynionej przez Sąd I instancji i przez to brak należytej kontroli odwoławczej zastosowania art. 7 k.p.k. w toku przeprowadzonego postępowania, przy jednoczesnym ogólnikowym powoływaniu się na poprawność orzeczenia Sądu i lakonicznym odniesieniu do zarzutu wadliwej oceny zeznań pokrzywdzonego Z. C..
Formułując powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu uprawniającym do jej rozpoznania w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Przypomnieć trzeba, że charakter tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia wyklucza korzystanie z niego przez stronę dla celów innych, aniżeli wskazane w art. 523 § 1 k.p.k. Dla swej skuteczności musi on zatem wskazywać na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na treść orzeczenia. Ustawodawca ukształtował dla kasacji w sposób autonomiczny, tj. niezależny od zwykłego środka odwoławczego,  szczególne wymagania w zakresie podstaw, mając na względzie pewność obrotu prawnego, bowiem przysługuje ona od orzeczenia prawomocnego, a więc co do zasady podlegającego wykonaniu. Zatem tylko szczególnie rażące mankamenty, pozostające w ewidentnej sprzeczności z ideą rzetelnego i sprawiedliwego procesu, mogłyby taki prawomocny już wyrok podważyć.
W tego rodzaju podstawy formalnie wpisują się te, które sformułowane zostały w rozpoznanej kasacji. Jednakże dokładna analiza motywów, z powodu których obrona upatruje uchybień w zakresie rzetelności przeprowadzonej kontroli instancyjnej, w konfrontacji z treścią uzasadnień wyroków Sądów obu instancji, przekonywała, że w istocie skarżący w sposób polemiczny nie zgadzał się z tymi orzeczeniami, nie dowodząc istnienia realnych i obiektywnych podstaw pozwalających przyjąć, że Sąd II instancji nie sprostał obowiązkom wynikającym z art. 433 § 2 i art. 457 § 3 k.p.k. Nawet w tych miejscach, w których kwestionowane motywy orzeczenia wyrażone zostały w sposób skondensowany np. w części dotyczącej czasookresu przypisanych skazanemu czynów, nie można automatycznie twierdzić o naruszeniu tych standardów. W sytuacji bowiem, gdy dane zagadnienie omówione zostało w sposób wyczerpujący przez Sąd I instancji, to Sąd kontrolujący zaskarżone orzeczenie, podzielając wyłożone już argumenty, nie jest zobowiązany do ich powielania, gdyż byłoby to nieracjonalne. Nie sposób nie dostrzec, że ustalenia w zakresie momentu, w którym zrealizował się komplet znamion z art. 190 § 1 k.k., także w postaci obawy pokrzywdzonych co do możliwości urzeczywistnienia kierowanych do nich przez skazanego gróźb, były wnikliwe, co zresztą znalazło wyraz w ich modyfikacji na etapie wyrokowania. Sąd Rejonowy w K. rzetelnie zaś wyjaśnił, z jakich powodów przyjął, że czas popełnienia występków opisanych w pkt I- IV należy określić przyjmując za ich początek lipiec 2018 r. Nie decydowała przy tym o powyższym ustaleniu sama wiedza pokrzywdzonych co do kryminalnej przeszłości skazanego, lecz również inne przesłanki faktyczne, o których mowa w uzasadnieniu wyroku, a które wynikały z zeznań pokrzywdzonych. W tej sytuacji Sąd odwoławczy nie był zobligowany do prezentowania powtórnie pogłębionych rozważań pisemnych, skoro całokształt tych ustaleń w całej rozciągłości podzielił. Mimo zatem, że odniósł się do tego zagadnienia w sposób nierozbudowany to jednak nie oznacza, że nie wypełnił ciążącego na nim zadania kontrolnego, a już w szczególności, by doszło w ten sposób do naruszenia o randze określonej na wstępie.
Nie pozostało poza stosowną atencją Sądu II instancji także apelacyjne kontestowanie oceny materiału dowodowego w zakresie dotyczącym pewnych rozbieżności w zeznaniach pokrzywdzonych, a w szczególności odmiennego relacjonowania zdarzeń na etapie postępowania sądowego przez Z. C.. Kwestie te również podlegały badaniu już przez Sąd I instancji, który w sposób właściwy się do nich odniósł, dokonując ich oceny z perspektywy zarówno treści depozycji jak i poczynionych w trakcie kontaktu ze świadkami spostrzeżeń. Sąd odwoławczy nie stwierdził w tej materii naruszeń art. 7 k.p.k., co nie jest równoznaczne z niewywiązaniem się z obowiązku kontrolnego czy uczynieniem tego w sposób nierzetelny lub pobieżny. Odpierając zarzuty apelacyjne, Sąd ten przedstawił wszak argumentację, która nie implikuje żadnych wątpliwości w zakresie reguł logicznego rozumowania. Co więcej, słusznie docenił znaczenie zasady bezpośredniości. Oczywiste jest bowiem to, że osobista styczność sądu ze świadkiem pozwala na bardziej precyzyjną i trafną ocenę jego relacji, gdyż uwzględnia ona szereg innych, pozawerbalnych, aspektów. Tego rodzaju konkluzje, wynikające z obserwacji świadka, wyprowadził Sąd I instancji, a Sąd
ad qem
nie miał podstaw by te uwagi kwestionować li tylko na podstawie polemicznego wywodu apelacyjnego. Podkreślił zatem, że takie kryteria jak wiek, upływ czasu mają relewantne znaczenie dla oceny zeznań świadków, i odwołania się do nich nie należy oceniać w kategoriach uchybienia, nie wspominając już o uchybieniu rangi kasacyjnej. Jest to bowiem materia oscylująca w sferze ocennej, pozostającej pod ochroną reguły swobodnego uznania sędziowskiego. Podobnie rzecz się ma z oceną opinii psychiatrycznej, która przecież podlegała ocenie.
Konkludując, stwierdzić należało, że czym innym jest niewywiązanie się przez Sąd II instancji z ciążących na nim obowiązków rozważenia zarzutów apelacyjnych
‎
i umotywowania powodów ich uwzględnienia lub odrzucenia w uzasadnieniu wyroku, a czym innym brak usatysfakcjonowania strony z wyników tej kontroli, który wszelako nie stanowi podstawy kasacji. Na takie rozróżnienie należało zwrócić w niniejszej sprawie uwagę, gdyż formułując zarzuty kasacyjne nominalnie poprawne, obrońca skazanego w istocie nie zgadza się z prawomocnym wynikiem postępowania karnego, wyrażając odmienne zapatrywania na ocenę materiału dowodowego. W istocie kontestuje orzeczenie Sądu I instancji, co potwierdza też wniosek zawarty w
petitum
kasacji – o uchylenie także i tego orzeczenia.
Implikacją powyższego rozumowania było oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. skazany został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Na rzecz obrońcy z urzędu zasądzone zostały, adekwatnie do złożonego wniosku, koszty obrony na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r., poz. 1651 t.j.) oraz § 2 pkt 1, § 4 ust. 3, § 17 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 t.j.).