V KK 389/20

Sąd Najwyższy2020-12-01
SNKarneprzestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowościŚrednianajwyższy
kasacjakaradowodybiegłypsychologiaseksuologiapostępowanie karneSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego za czyn z art. 200§1 k.k., uznając ją za oczywiście bezzasadną.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację obrońcy skazanego R. K., który został skazany za czyn z art. 200§1 k.k. Kasacja dotyczyła oceny materiału dowodowego i naruszenia przepisów proceduralnych. Sąd Najwyższy uznał zarzuty za oczywiście bezzasadne, wskazując, że zarzuty dotyczące oceny dowodów były adresowane do sądu pierwszej instancji, a sąd odwoławczy nie dokonywał samodzielnych ustaleń faktycznych. Oddalono również zarzut naruszenia zasady in dubio pro reo. Skazanego obciążono kosztami postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy w składzie sędziego Jerzego Grubby rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego R. K., który został skazany za czyn z art. 200§1 k.k. Kasacja była skierowana przeciwko wyrokowi Sądu Okręgowego w S., utrzymującemu w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G. Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną, i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie wskazuje, że pierwszy zarzut kasacji, dotyczący oceny materiału dowodowego, był adresowany do sądu pierwszej instancji i nie odnosił się do wadliwej kontroli instancyjnej. Sąd Okręgowy nie dokonywał własnych ustaleń faktycznych, a jedynie utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Rejonowego. Sąd Najwyższy podkreślił, że zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy sąd odwoławczy czynił samodzielne ustalenia faktyczne, co nie miało miejsca w tej sprawie. Podobnie art. 410 k.p.k. nie miał zastosowania. Sąd Odwoławczy rzetelnie odniósł się do zarzutu nieuwzględnienia przez Sąd I instancji istotnych dowodów, takich jak opinia biegłego seksuologa, wskazując, że brak zaburzeń seksualnych nie wyklucza popełnienia czynu. Sąd Okręgowy rozpoznał także zarzut dotyczący oddalenia wniosku o powołanie innego biegłego psychologa, uznając opinię za wyczerpującą i spójną, a zarzuty obrony za polemikę. Sąd Najwyższy podzielił te zapatrywania, podkreślając, że biegły należycie odniósł się do zastrzeżeń obrony w zakresie skłonności pokrzywdzonego do konfabulacji. Sąd Odwoławczy nie dopatrzył się uchybień prawa procesowego w ocenie opinii psychologicznej i odmowie powołania biegłego z instytutu naukowego. Sąd Najwyższy stwierdził również, że sądy obu instancji nie naruszyły art. 5§2 k.p.k. (zasady in dubio pro reo), ponieważ nie powzięły wątpliwości co do ustaleń faktycznych lub wykładni prawa, a ewentualne kwestionowanie oceny wiarygodności dowodów rozstrzygane jest na płaszczyźnie swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy sąd odwoławczy czynił samodzielne ustalenia faktyczne. Art. 410 k.p.k. nie ma zastosowania do postępowania odwoławczego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że kontrola instancyjna nie polegała na dokonywaniu nowych ustaleń faktycznych, a jedynie na utrzymaniu w mocy orzeczenia sądu pierwszej instancji. W związku z tym zarzuty dotyczące oceny dowodów były niezasadne w kontekście postępowania kasacyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w kontekście utrzymania wyroku)

Strony

NazwaTypRola
R. K.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 535 § §3

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 200 § §1

Kodeks karny

Pomocnicze

k.p.k. art. 433 § §2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 410

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 5 § §2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 201

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty kasacji dotyczące oceny dowodów były skierowane do sądu I instancji, a nie do sądu odwoławczego. Sąd odwoławczy nie dokonywał samodzielnych ustaleń faktycznych, co wyklucza skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. w kasacji. Nie zachodzi naruszenie zasady in dubio pro reo, gdyż sądy nie powzięły wątpliwości co do ustaleń faktycznych. Opinia biegłego psychologa była wyczerpująca i nie było podstaw do powołania nowego zespołu biegłych.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym. Zarzut naruszenia zasady in dubio pro reo. Niesłuszne kwestionowanie oceny dowodów i opinii biegłego.

Godne uwagi sformułowania

kasacja nawet czysto formalnie nie odnosi się do wadliwego przeprowadzenia kontroli instancyjnej co do zasady zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. podnoszony może być w postępowaniu kasacyjnym tylko wówczas, gdy sąd odwoławczy czynił samodzielne ustalenia faktyczne nie są miarodajne wątpliwości zgłaszane przez stronę procesową, ale to, czy sąd rozstrzygający sprawę powziął wątpliwości co do ustaleń faktycznych lub wykładni prawa i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego

Skład orzekający

Jerzy Grubba

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności zarzutów kasacyjnych dotyczących oceny dowodów i stosowania zasady in dubio pro reo."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i kontroli instancyjnej w sprawach karnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Orzeczenie ma charakter proceduralny i dotyczy typowych zagadnień związanych z kontrolą kasacyjną. Nie zawiera nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V KK 389/20
POSTANOWIENIE
Dnia 1 grudnia 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba
na posiedzeniu w trybie art. 535§3 k.p.k.
po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2020r.
sprawy
R. K.
skazanego za czyn z art. 200§1 k.k.
z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w S.
z dnia 9 marca 2020r., sygn. akt IV Ka (…)
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G.
z dnia 20 maja 2019r., sygn. akt II K (...)
p o s t a n o w i ł:
1.   oddalić kasację uznając ją za oczywiście bezzasadną,
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć skazanego.
UZASADNIENIE
Kasacja wniesiona w imieniu skazanego jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym.
Analiza pierwszego z zarzutów kasacji, dotyczącego oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi do wniosku, że adresowany jest on do Sądu I instancji. W tym zakresie
kasacja nawet czysto formalnie nie odnosi się do wadliwego przeprowadzenia kontroli instancyjnej – obrońca skazanego nie postawił zarzutu obrazy art. 433§2 k.p.k. W przedmiotowej sprawie
Sąd Okręgowy nie dokonywał własnych ustaleń faktycznych, natomiast utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Rejonowego, nie dopatrując się uchybień w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego. O powyższym świadczą wywody Sądu Odwoławczego w zakresie zarzutu apelacji dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych. Podkreślenia wymaga, że w apelacji w ogóle nie podniesiono zarzutu, który w swej treści odpowiadałby kasacyjnemu zarzutowi naruszenia art. 410 k.p.k. i art. 7 k.p.k. Wskazać należy też, że co do zasady zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. podnoszony może być w postępowaniu kasacyjnym tylko wówczas, gdy sąd odwoławczy czynił samodzielne ustalenia faktyczne. Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Podobnie art. 410 k.p.k. nie ma zastosowania do postępowania odwoławczego, ponieważ to nie dowody ujawnione przed Sądem II instancji stanowiły podstawę rozstrzygnięcia tego sądu.
Powyższe powoduje, że tak sformułowany zarzut kasacyjny nie mógł w niniejszej sprawie zostać uwzględniony.
Na marginesie zatem już jedynie wypada zauważyć, że Sąd Odwoławczy rzetelnie odniósł się do zarzutu nieuwzględnienia przez Sąd I instancji istotnych w sprawie dowodów, takich jak opinia biegłego seksuologa. W tym zakresie Sąd wskazał na fragment uzasadnienia Sądu I instancji świadczący o wzięciu pod uwagę tej opinii, przede wszystkim zaś słusznie zwrócił uwagę, że sam fakt nierozpoznania u skazanego zaburzeń o charakterze patologii seksualnej nie wyklucza możliwości popełnienia przez R. K.  zarzucanego mu czynu. Sąd zwrócił ponadto uwagę, że obrońca nie wskazał innych dowodów, które Sąd I instancji miałby pominąć. Sam także takich dowodów nie doszukał się.
Sąd Okręgowy sumiennie rozpoznał także zarzut dotyczący oddalenia wniosku o powołanie innego biegłego psychologa dla oceny prawdziwości zeznań pokrzywdzonego. Wskazał on podstawy, dla których nie uznał zastrzeżeń obrońcy w odniesieniu do sporządzonej w sprawie opinii za zasadne, zwrócił uwagę, że na wniosek obrońcy w sprawie została dopuszczona ustna opinia uzupełniająca, która umożliwiła obronie wyjaśnienie wątpliwych kwestii. Sąd zwrócił uwagę na to, że biegły nie poprzestał na przedstawieniu swoich wniosków, ale należycie i wyczerpująco wyjaśniał i uzasadniał ich podstawy. Sąd uznał opinię biegłego psychologa za wyczerpującą, jasną i spójną, zaś zarzuty obrony kierowane pod jej adresem jedynie za polemikę.
Zapatrywania Sądu Odwoławczego w tym zakresie należy w pełni podzielić. W ustnej opinii uzupełniającej biegły należycie odniósł się do zastrzeżeń obrony w zakresie ewentualnych skłonności pokrzywdzonego do konfabulacji oraz podatności na sugestie. W toku rozprawy w dniu 20 maja 2019r. biegły, po zapoznaniu się z treścią zeznań matki i ciotki pokrzywdzonego, stwierdził że w jego ocenie zeznania te nie dają podstaw do twierdzenia, iż wobec chłopca stosowano przymus celem ujawnienia przez niego zdarzeń stanowiących przedmiot niniejszego postępowania, jak też zanegował, by rozmowa pokrzywdzonego z matką nosiła cechy manipulacji. Biegły słusznie zwrócił uwagę na koniczność uwzględniania całokształtu okoliczności i wypowiedzi danej osoby, a nie tylko wyrwanych z kontekstu zdań. W oparciu o uczestnictwo w przesłuchaniu M. B., analizę treści jego zeznań oraz obserwacji zachowania w trakcie przesłuchania, biegły wyciągnął wnioski, że chłopiec nie był manipulowany ani nie uległ wpływom czy sugestii, ale odpowiadał o zdarzeniach tak, jak je spostrzegł, zapamiętał i odczuł w sensie emocjonalnym. W treści ustnej opinii uzupełniającej biegły odniósł się również do podnoszonej przez obronę kwestii powielania przez pokrzywdzonego niewłaściwych zachowań wobec kuzynki, zwracając uwagę, że były one podobne, a nie jednakowe, na co w sposób oczywisty wpływała kwestia różnicy płci.
Do opisanych wyżej zagadnień odniósł się także w sposób logiczny i przekonujący Sąd Rejonowy na str. 7 uzasadnienia wyroku.
Poczyniona przez Sąd Okręgowy ocena sporządzonej w sprawie opinii psychologicznej pokrzywdzonego stanowiła także przyczynę nieuwzględnienia wniosku obrońcy o zasięgnięcie opinii instytutu naukowego. Sąd Okręgowy, uznając całkowity brak podstaw do podważania wydanej w sprawie opinii uznał, iż nie zachodzą przesłanki określone w art. 201 k.p.k., pozwalające na powołanie do sprawy nowego zespołu biegłych. Stanowisko Sądu Okręgowego w  tym zakresie zostało należycie i logicznie uzasadnione, a co za tym idzie, nie sposób uznać, by Sąd dopuścił się w tym zakresie jakiegokolwiek uchybienia prawa procesowego.
Należy podnieść też, że swoje przekonania w zakresie winy skazanego, na co wskazuje treść pisemnych motywów rozstrzygnięcia Sądu I instancji, Sąd ten budował nie tylko, jak wskazuje obrońca, na zeznaniach pokrzywdzonego i opinii biegłego psychologa, ale także na zeznaniach świadków, które, znowu wbrew sugestii obrony, Sąd poddał należytej ocenie (str. 7 i 8 uzasadnienia). Sąd wskazał też na przyczyny rozbieżności w zeznaniach pokrzywdzonego, a jego rozważania w tym zakresie znalazły oparcie w treści opinii biegłego psychologa. Jak wskazano na wstępie, Sąd Odwoławczy nie uchybił treści art. 410 k.p.k., ani art. 7 k.p.k.
Niezasadne jest także twierdzenie obrony, jakoby Sądy obu instancji naruszyły art. 5§2 k.p.k. Dla oceny, czy nie doszło do naruszenia reguły
in dubio pro reo
, nie są miarodajne wątpliwości zgłaszane przez stronę procesową, ale to, czy sąd rozstrzygający sprawę powziął wątpliwości co do ustaleń faktycznych lub wykładni prawa i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego (
vide
: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2012r., sygn. akt V KK 335/11). W wypadku zaś, gdy pewne ustalenia faktyczne zależne są od dania wiary lub jej odmówienia w odniesieniu do konkretnych dowodów lub ich grup, nie może być mowy o naruszeniu zasady
in dubio pro reo
, a ewentualne kwestionowanie oceny wiarygodności konkretnego dowodu lub grupy dowodów rozstrzygane może być jedynie na płaszczyźnie swobodnej oceny dowodów, wynikającej z treści art. 7 k.p.k. (
vide
: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2006r., sygn. akt II KK 327/05).
Sądy orzekające w przedmiotowej sprawie nie podzieliły wątpliwości wskazywanych przez obronę, ani też nie uznały, że pomiędzy wydanymi w sprawie opiniami istnieją jakiekolwiek sprzeczności. Sąd Odwoławczy należycie natomiast rozpoznał tożsamy zarzut pod adresem Sądu Rejonowego, postawiony w apelacji.
Podsumowując, autor kasacji nie wykazał, by Sąd Odwoławczy dopuścił się jakichkolwiek uchybień, tym bardziej zaś rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Powyższe skutkowało uznaniem kasacji za bezzasadną w stopniu oczywistym.
Skazanego obciążono kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, nie znajdując podstaw do zwolnienia od ich ponoszenia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI