IV KK 401/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła oskarżonej M. N., której zarzucono popełnienie przestępstwa poplecznictwa z art. 239 § 1 k.k. poprzez ułatwianie ukrywania się jej konkubinowi, D. J. Sąd Rejonowy uznał ją za winną i wymierzył karę grzywny. Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację obrońcy, uniewinnił M. N., powołując się na przepis art. 239 § 2 k.k., który wyłącza karalność za ukrywanie osoby najbliższej. Sąd Najwyższy w wyniku kasacji prokuratora uznał, że sąd odwoławczy błędnie zastosował art. 239 § 2 k.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis ten dotyczy wyłącznie fizycznego ukrywania sprawcy, a nie ułatwiania ukrywania się. Ponieważ czyn przypisany oskarżonej polegał na ułatwianiu ukrywania się, a nie na samym ukrywaniu, nie można było zastosować klauzuli bezkarności z § 2. Sąd Najwyższy uchylił wyrok uniewinniający i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu, wskazując na konieczność uwzględnienia przedstawionych zapatrywań prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia pojęć 'ukrywanie sprawcy' oraz 'ułatwianie ukrywania się' w kontekście art. 239 k.k., a także rozróżnienie między uniewinnieniem a umorzeniem postępowania w przypadku stosowania klauzul wyłączających karalność.
Dotyczy wyłącznie interpretacji przepisów karnych dotyczących poplecznictwa i osób najbliższych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy czyn polegający na ułatwianiu ukrywania się sprawcy przestępstwa, przez osobę będącą dla niego osobą najbliższą, wyczerpuje znamiona przestępstwa poplecznictwa z art. 239 § 1 k.k. i jednocześnie podlega wyłączeniu odpowiedzialności karnej na podstawie art. 239 § 2 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, czyn polegający na ułatwianiu ukrywania się sprawcy przestępstwa nie jest tożsamy z samym ukrywaniem sprawcy w rozumieniu art. 239 § 1 i § 2 k.k. Klauzula bezkarności z § 2 dotyczy wyłącznie fizycznego ukrywania osoby najbliższej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 239 § 1 k.k. definiuje poplecznictwo, w tym ukrywanie sprawcy, jako czynność ściśle fizyczną. Art. 239 § 2 k.k. stanowi wyjątek, wyłączający karalność za ukrywanie osoby najbliższej. Sąd Najwyższy podkreślił, że termin 'ukrywa' w obu paragrafach należy interpretować jednolicie i ściśle. Ponieważ czyn oskarżonej polegał na ułatwianiu ukrywania się, a nie na samym ukrywaniu, sąd odwoławczy błędnie zastosował art. 239 § 2 k.k., co skutkowało uniewinnieniem.
Czy w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki z art. 239 § 2 k.k. (ukrywanie osoby najbliższej) właściwym rozstrzygnięciem jest uniewinnienie, czy umorzenie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku stwierdzenia przesłanki z art. 239 § 2 k.k., która stanowi negatywną przesłankę procesową (art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k.), właściwym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania, a nie uniewinnienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że błędne zastosowanie art. 414 § 1 k.p.k. przez sąd odwoławczy, skutkujące uniewinnieniem zamiast umorzeniem postępowania w sytuacji, gdy powinna być zastosowana klauzula bezkarności z art. 239 § 2 k.k., stanowiło naruszenie prawa procesowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. N. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| D. J. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 239 § § 1
Kodeks karny
Utrudnianie lub udaremnianie postępowania karnego poprzez udzielenie sprawcy przestępstwa pomocy w uniknięciu odpowiedzialności karnej, w tym ukrywanie sprawcy. Ukrywanie rozumiane jako ściśle fizyczne, bezpośrednie ukrycie sprawcy.
k.k. art. 239 § § 2
Kodeks karny
Wyjątek od karalności za poplecznictwo; nie podlega karze sprawca, który ukrywa osobę najbliższą. Termin 'ukrywa' rozumiany ściśle, tak jak w § 1.
k.p.k. art. 414 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania zamiast uniewinnienia, gdy zachodzi negatywna przesłanka procesowa.
Pomocnicze
k.k. art. 239 § § 3
Kodeks karny
Udzielanie pomocy osobie najbliższej w sposób inny niż ukrywanie stanowi samoistną podstawę nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia.
k.k. art. 115 § § 11
Kodeks karny
Definicja osoby najbliższej.
k.p.k. art. 458
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania odwoławczego.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Negatywna przesłanka procesowa – brak wymogu orzekania, np. gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego lub ustawa stanowi o braku karalności.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Możliwość rozpoznania kasacji na posiedzeniu bez udziału stron w przypadku jej oczywiście zasadności.
k.k. art. 60 § § 6 pkt 4
Kodeks karny
Podstawa do nadzwyczajnego złagodzenia kary.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy błędnie zinterpretował i zastosował art. 239 § 1 i § 2 k.k., uznając, że czyn polegający na ułatwianiu ukrywania się jest tożsamy z ukrywaniem sprawcy. • Sąd odwoławczy błędnie zastosował art. 414 § 1 k.p.k., orzekając uniewinnienie zamiast umorzenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
ukrywanie sprawcy należy rozumieć na gruncie art. 239 § 1 k.k. jedynie jako ściśle fizyczne, bezpośrednie ukrycie sprawcy. • nie można interpretować działania umożliwiającego lub ułatwiającego ukrycie jako ukrywania • termin „ukrywa” na gruncie § 2 art. 239 k.k. winien być rozumiany w tożsamy sposób, jak to jest na § 1 tego przepisu. • nie dostrzegł, że czyn przypisany oskarżonej nie polegał na „ukrywaniu oskarżonego” lecz na „ułatwianiu mu ukrywania się”.
Skład orzekający
Dariusz Świecki
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Skoczkowska
członek
Andrzej Tomczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia pojęć 'ukrywanie sprawcy' oraz 'ułatwianie ukrywania się' w kontekście art. 239 k.k., a także rozróżnienie między uniewinnieniem a umorzeniem postępowania w przypadku stosowania klauzul wyłączających karalność."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie interpretacji przepisów karnych dotyczących poplecznictwa i osób najbliższych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje subtelne różnice w interpretacji przepisów karnych, które mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie zarzutów i ustaleń faktycznych.
“Czy ułatwianie ukrycia to to samo co ukrywanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową różnicę w prawie karnym.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.