IV KK 398/16

Sąd Najwyższy2016-12-09
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚrednianajwyższy
prawo budowlanekasacjadepenalizacjazmiana prawaogrodzenieSąd Najwyższypostępowanie karne

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu niższej instancji i umorzył postępowanie karne wobec oskarżonej, uznając, że czyn, o który była oskarżona, uległ depenalizacji w wyniku zmiany przepisów Prawa budowlanego.

Sąd Rejonowy warunkowo umorzył postępowanie karne wobec B. N. oskarżonej o budowę ogrodzenia bez wymaganego zgłoszenia. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając sądowi rażące naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie nowelizacji Prawa budowlanego, która depenalizowała czyn oskarżonej. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie, stwierdzając, że w dacie orzekania budowa ogrodzenia o wysokości poniżej 2,20 m nie wymagała zgłoszenia.

Sprawa dotyczyła oskarżenia B. N. o wykonanie robót budowlanych w postaci wybudowania ogrodzenia posesji bez wymaganego zgłoszenia, co stanowiło przestępstwo z art. 90 ustawy Prawo budowlane. Sąd Rejonowy w O. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec oskarżonej na roczny okres próby, orzekając jednocześnie świadczenie pieniężne. Wyrok ten uprawomocnił się. Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając sądowi rażące naruszenie prawa karnego materialnego, w szczególności art. 4 § 1 k.k., poprzez pominięcie zmiany stanu prawnego wprowadzonej ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. Nowelizacja ta zmieniła art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, wprowadzając wymóg zgłoszenia budowy ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. W przypadku oskarżonej, ogrodzenie miało wysokość nieprzekraczającą 2 m., co oznaczało, że w dacie orzekania nie podlegało ono obowiązkowi zgłoszenia. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, stwierdzając rażące naruszenie prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie karne wobec B. N. na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd orzekający ma obowiązek uwzględnić zmianę stanu prawnego, która nastąpiła po popełnieniu czynu, a przed datą orzekania, jeśli zmiana ta polega na depenalizacji czynu. W takiej sytuacji postępowanie karne powinno zostać umorzone.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że sąd pierwszej instancji rażąco naruszył art. 4 § 1 k.k. poprzez pominięcie nowelizacji Prawa budowlanego, która zmieniła warunki odpowiedzialności karnej za budowę ogrodzenia. W dacie orzekania, czyn oskarżonej nie stanowił już przestępstwa, ponieważ budowa ogrodzenia o wysokości poniżej 2,20 m nie wymagała zgłoszenia. Niedostrzeżenie tej zmiany skutkowało niezasadnym przypisaniem oskarżonej sprawstwa czynu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i umorzenie postępowania

Strona wygrywająca

B. N.

Strony

NazwaTypRola
B. N.osoba_fizycznaoskarżona

Przepisy (10)

Główne

k.p.k. art. 537 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 17 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 4 § 1

Kodeks karny

Obowiązek uwzględnienia zmian stanu prawnego, w tym depenalizacji czynu, przed datą orzekania.

pr. bud. art. 90 § 1

Ustawa Prawo budowlane

pr. bud. art. 30 § 1 pkt 3

Ustawa Prawo budowlane

Zmiana przepisu w wyniku nowelizacji z dnia 20 lutego 2015 r. wyeliminowała wymóg zgłoszenia budowy ogrodzeń o wysokości poniżej 2,20 m.

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 67 § 3

Kodeks karny

k.k. art. 39 § pkt 7

Kodeks karny

k.k. art. 43a

Kodeks karny

k.p.k. art. 632 § 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana stanu prawnego (nowelizacja Prawa budowlanego) spowodowała depenalizację czynu oskarżonej. W dacie orzekania budowa ogrodzenia o wysokości poniżej 2,20 m nie podlegała zgłoszeniu, a zatem nie stanowiła przestępstwa z art. 90 Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

rażące naruszenie prawa materialnego pominięcie przez sąd zaistniałej zmiany stanu prawnego czyn oskarżonej uległ depenalizacji niedostrzeżenie przez sąd meriti tej zmiany stanu prawnego skutkowało rażącą obrazą art. 4 § 1 k.k.

Skład orzekający

Jarosław Matras

przewodniczący-sprawozdawca

Krzysztof Cesarz

członek

Zbigniew Puszkarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Zastosowanie zasady prawa międzyczasowego (lex mitior) w prawie karnym, w szczególności w kontekście depenalizacji czynów na skutek zmian legislacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów Prawa budowlanego dotyczących ogrodzeń oraz wysokości poniżej 2,20 m.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest śledzenie zmian w prawie i ich stosowanie przez sądy, nawet jeśli dotyczy to pozornie drobnych kwestii jak budowa ogrodzenia. Podkreśla zasadę prawa międzyczasowego.

Czy budowa ogrodzenia może być przestępstwem, jeśli prawo się zmieniło?

Sektor

budowlane

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 398/16
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 grudnia 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Krzysztof Cesarz
‎
SSN Zbigniew Puszkarski
Protokolant Anna Kowal
w sprawie
B. N.
‎
co do której warunkowo umorzono postępowanie o czyn z art. 90 ustawy prawo budowlane
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
‎
w dniu 9 grudnia 2016 r.,
‎
kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego
na korzyść
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w O.
‎
z dnia 21 lipca 2015 r., sygn. akt II K (...)
I. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. postępowanie karne wobec B. N. umarza, a kosztami procesu obciąża Skarb Państwa;
II. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
B. N. została oskarżona o to, że bliżej nieustalonego dnia i miesiąca w 2012 r. w D., na terenie działki nr 412/2 bez wymaganego zgłoszenia wykonała roboty budowlane w postaci wybudowania ogrodzenia posesji od strony drogi nr 755, tj. o przestępstwo z art. 90 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2006r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zmianami/.
Sąd Rejonowy w O. na posiedzeniu w dniu 21 lipca 2015 r., sygn. akt II K (...) wydał wyrok, którym orzekł o warunkowym umorzeniu postępowania karnego wobec oskarżonej na roczny okres próby. Na podstawie art. 67 § 3 k.k., art. 39 pkt 7 k.k. i art. 43a k.k. orzekł wobec niej świadczenie pieniężne w wysokości 100 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej; nadto obciążył ją kosztami sądowymi. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 19 sierpnia 2015 r.
Kasację od tego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok w całości na korzyść oskarżonej zarzucił mu: rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego materialnego - art. 4 § 1 k.k., polegające na pominięciu przez sąd zaistniałej zmiany stanu prawnego, dokonanej ustawą z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 27 marca 2015 roku, poz. 443), w tym nowelizacji art. 30 ust. 1 pkt 3 w zakresie statuującym m.in. określone w art. 90 ustawy Prawo budowlane warunki odpowiedzialności karnej za wybudowanie ogrodzenia bez uprzedniego dokonania zgłoszenia budowy właściwemu organowi, co w konsekwencji skutkowało rażącym naruszeniem art. 90 ustawy Prawo budowlane poprzez wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne wobec B. N. o czyn przewidziany w tym przepisie, pomimo iż przed datą orzekania sądu, czyn oskarżonej uległ depenalizacji i postępowanie karne wobec ww. winno zostać umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.
Podnosząc tak ujęty zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jako oczywiście zasadna podlegała uwzględnieniu w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k. Rację ma skarżący wskazując na dopuszczenie się przez sąd
meriti
rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 30 ust.1 pkt 3 i art. 90 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 290 – dalej jako pr. bud.). W dacie orzekania na posiedzeniu obowiązywał bowiem już znowelizowany, mocą ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 443), przepis art. 30 ust. 1 pkt 3 pr. bud., który nie zawierał warunku dokonania zgłoszenia właściwemu organowi budowy ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych (art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.). Od dnia wejścia w życie tej nowelizacji, tj. od dnia 28 czerwca 2015 r. zgłoszenie właściwemu organowi podlegała budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. bez względu na ich usytuowanie. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika (k. 9-10, 12), że ogrodzenie, które zostało zbudowane bez zgłoszenia miało wysokość nie przekraczającą 2 m., a zatem w dacie orzekania przepisy pr. bud. nie nakładały na inwestora realizującego budowę ogrodzenia obowiązku zgłoszenia tej budowy. Prowadzenie robót budowlanych ujętych w art. 30 ust. 1 pr. bud. bez ich wcześniejszego zgłoszenia (art. 50 ust.1 pkt 1 pr. bud.) stanowi występek z art. 90 ust. 1 pr. bud., przy czym warunkiem karalności nie jest wydanie przez właściwy organ postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót (uchwała SN z dnia 27 lutego 2001 r., I KZP 1/01, OSNKW 2001, z. 5-6, poz. 44; wyrok SN z dnia 3 listopada 2010 r., IV KK 149/10, Lex nr 733701; postanowienie SN z dnia 29 października 2012 r., I KZP 10/12, OSNKW 2012, z. 11, poz. 113). Wprawdzie w dacie wykonania ogrodzenia oskarżona wypełniła znamiona czynu zabronionego z art. 90 ust. 1 pr. bud., to w dacie orzekania przypisany jej czyn nie stanowił już przestępstwa, albowiem budowa ogrodzenia nie podlegała zgłoszeniu. Niedostrzeżenie przez sąd
meriti
tej zmiany stanu prawnego skutkowało rażącą obrazą art. 4 § 1 k.k. i pociągnęło za sobą niezasadne przypisanie oskarżonej sprawstwa czynu z art. 90 ust. 1 pr. bud. W takiej sytuacji konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Orzeczenie o kosztach procesu wynika z treści art. 632 pkt 2 k.p.k.
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI