IV KK 390/15

Sąd Najwyższy2015-12-09
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
nieletniodpowiedzialność karnaciąg przestępstwkasacjaprawo karneart. 286 k.k.art. 10 k.k.Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił wyrok skazujący nieletniego za przestępstwa popełnione przed ukończeniem 17 lat, wskazując na rażące naruszenie prawa materialnego.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku skazującego F. S. za oszustwa popełnione w ciągu przestępstw. Kasacja zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na zastosowaniu przepisów Kodeksu karnego do czynów popełnionych przez skazanego przed ukończeniem 17 roku życia. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podkreślając konieczność uwzględnienia przepisów dotyczących odpowiedzialności nieletnich.

Wyrokiem z dnia 20 września 2013 r., Sąd Rejonowy w Z. skazał F. S. za 40 przestępstw oszustwa, kwalifikowanych z art. 286 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k., uznając je za ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k. Wymierzono karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na 3 lata, zobowiązując do naprawienia szkody. Orzeczenie uprawomocniło się. Następnie Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść skazanego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, w tym art. 10 § 1 k.k. i ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Podniesiono, że znaczna część czynów została popełniona przez skazanego przed ukończeniem 17 lat. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w trybie art. 535 § 5 k.p.k., uznał kasację za oczywiście zasadną. Stwierdzono, że skazany F. S. urodził się 9 listopada 1995 r., a więc 17 lat ukończył 9 listopada 2012 r. Ponad 30 przypisanych mu czynów popełniono przed tą datą, co wykluczało jego odpowiedzialność na zasadach Kodeksu karnego zgodnie z art. 10 § 1 k.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie było możliwości uwzględnienia kasacji tylko częściowo, ponieważ wszystkie przestępstwa potraktowano jako ciąg przestępstw. W związku z tym uchylono zaskarżony wyrok w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z., z zaleceniem ponownej analizy sytuacji prawnej oskarżonego i uwzględnienia zarzutów kasacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka nie może odpowiadać za te czyny na zasadach Kodeksu karnego, zgodnie z art. 10 § 1 k.k.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że skazany popełnił znaczną część przypisanych mu czynów przed ukończeniem 17 lat. Zgodnie z art. 10 § 1 k.k., nie podlega on odpowiedzialności karnej na zasadach przewidzianych w Kodeksie karnym za czyny popełnione przed ukończeniem tego wieku. Ponieważ wszystkie czyny zostały potraktowane jako ciąg przestępstw, nie było możliwości częściowego uwzględnienia kasacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

skazany (w zakresie uchylenia wyroku)

Strony

NazwaTypRola
F. S.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 10 § § 1

Kodeks karny

Osoba, która popełniła czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat, ale przed ukończeniem 18 lat, podlega odpowiedzialności karnej według przepisów Kodeksu karnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku, czyny popełnione przed ukończeniem 17 lat wyłączają odpowiedzialność na zasadach Kodeksu karnego.

Pomocnicze

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 13 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 91 § § 1

Kodeks karny

u.p.n. art. 1 § § 1 pkt 2

Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich

k.p.k. art. 335 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 10 § 1 k.k. oraz art. 1 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, polegające na zastosowaniu do oskarżonego zasad odpowiedzialności przewidzianych w Kodeksie karnym oraz rozpoznania czynów popełnionych przed ukończeniem przez niego 17 lat.

Godne uwagi sformułowania

nie ulega bowiem wątpliwości, że skazany F. S. urodził się w dniu 9 listopada 1995r., a więc, że 17 lat ukończył 9 listopada 2012r. Tak więc stwierdzić należy, że 32 spośród przypisanych mu czynów (popełnionych w okresie od dnia 7 stycznia 2012r. do dnia 11 października 2012r.) zaistniało zanim oskarżony ukończył 17 rok życia. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 10§1 k.k. nie mógł on odpowiadać za popełnienie tych czynów zabronionych na zasadach określonych w kodeksie karnym. Nie istniała też możliwość uwzględnienia kasacji tylko co do czynów, których zaistnienie wskazano na daty przypadające przed ukończeniem przez oskarżonego 17 lat, skoro wszystkie przypisane przestępstwa zostały uznane za popełnione w warunkach ciągu przestępstw z art. 91§1 k.k. i wymierzono za nie jedną karę.

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący-sprawozdawca

Zbigniew Puszkarski

członek

Dorota Rysińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 10 § 1 k.k. w kontekście odpowiedzialności za czyny popełnione przed ukończeniem 17 lat, zwłaszcza w przypadku ciągu przestępstw."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i wieku sprawcy w momencie popełnienia czynów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności karnej nieletnich i prawidłowego stosowania przepisów prawa, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Sąd Najwyższy: Czyny popełnione przed 17. urodzinami nie podlegają Kodeksowi karnemu!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 390/15
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 grudnia 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Zbigniew Puszkarski
‎
SSN Dorota Rysińska
Protokolant Danuta Bratkrajc
w sprawie przeciwko
F. S.
‎
skazanemu z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk
‎
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 9 grudnia 2015 r.
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk
‎
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego
‎
od wyroku Sądu Rejonowego w Z.
‎
z dnia 20 września 2013 r.
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 września 2013r., wydanym w trybie art. 335§1 k.p.k., Sąd Rejonowy uznał
F. S.
za winnego popełnienia 40 przestępstw zakwalifikowanych z art. 286§1 k.k. oraz art. 13§1 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k. i ustalając, że stanowią one ciąg przestępstw z art. 91§1 k.k. wymierzył karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zawiesił warunkowo na okres próby wynoszący 3 lata. Skazanego oddano pod dozór kuratora sądowego i zobowiązano do naprawienia szkody.
Orzeczenie to uprawomocniło się nie będąc zaskarżone przez żadną ze stron.
Kasację od tego wyroku, na korzyść skazanego wywiódł dopiero Prokurator Generalny. Zarzucił w niej:
- rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 10§1 k.k. oraz art. 1§1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 35 poz. 228 z późn. zm.) polegające na zastosowaniu do oskarżonego zasad odpowiedzialności przewidzianych w Kodeksie karnym oraz rozpoznania 31 czynów spośród 41 kwalifikowanych z art. 286§1 k.k. i 13§1 k.k. w zw. z art. 286§1 k.k. przy zastosowaniu art. 91§1 k.k. popełnionych przez oskarżonego przed ukończeniem przez niego 17 lat.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest oczywiście zasadna, tak jak wymaga tego art. 535§5 k.p.k.
Bezsprzecznie ma rację skarżący, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skazany F. S. urodził się w dniu 9 listopada 1995r., a więc, że 17 lat ukończył 9 listopada 2012r.
Tak więc stwierdzić należy, że 32 spośród przypisanych mu czynów (popełnionych w okresie od dnia 7 stycznia 2012r. do dnia 11 października 2012r.) zaistniało zanim oskarżony ukończył 17 rok życia. Zgodnie zatem z dyspozycją art. 10§1 k.k. nie mógł on odpowiadać za popełnienie tych czynów zabronionych na zasadach określonych w kodeksie karnym. Jednocześnie stwierdzić należy, że zarzucone czyny nie spełniają przesłanek rozszerzenia tej zasady odpowiedzialności w oparciu o art. 10§2 k.k.
Nie istniała też możliwość uwzględnienia kasacji tylko co do czynów,
których zaistnienie wskazano na daty przypadające przed ukończeniem przez oskarżonego 17 lat, skoro wszystkie przypisane przestępstwa zostały uznane za popełnione w warunkach ciągu przestępstw z art. 91§1 k.k. i wymierzono za nie jedną karę.
W tej sytuacji należało orzec o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy zobowiązany będzie jeszcze raz przeanalizować sytuację prawną oskarżanego, a w szczególności dostrzec okoliczności podniesione w skardze Prokuratora Generalnego.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI