IV KK 373/13

Sąd Najwyższy2013-11-27
SAOSKarneprawo karne materialne i procesoweWysokanajwyższy
kasacjasąd najwyższysąd okręgowysąd rejonowywarunkowe umorzeniezakaz ne peiusart. 454 k.p.k.ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, który skazał oskarżonego mimo zakazu orzekania na niekorzyść w przypadku warunkowego umorzenia postępowania.

Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku sądu okręgowego, który zmienił wyrok sądu rejonowego, uchylając warunkowe umorzenie postępowania i skazując oskarżonego M. D. na karę ograniczenia wolności. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, wskazując na rażące naruszenie art. 454 § 1 k.p.k., który zakazuje sądowi odwoławczemu skazania oskarżonego, wobec którego postępowanie zostało warunkowo umorzone przez sąd pierwszej instancji. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w R., który zmienił wyrok Sądu Rejonowego w R. Sąd Rejonowy warunkowo umorzył postępowanie wobec M. D. w części dotyczącej posiadania środków odurzających (art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii) i skazał go na grzywnę za wykroczenie. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację prokuratora, uchylił orzeczenie o warunkowym umorzeniu i skazał oskarżonego na karę 4 miesięcy ograniczenia wolności. Prokurator Generalny zarzucił Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 454 § 1 k.p.k., który stanowi, że sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za oczywiście zasadny, stwierdzając, że Sąd Okręgowy dokonał zmiany wyroku wbrew zakazowi ne peius. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w postępowaniu odwoławczym, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 454 § 1 k.p.k., który formułuje regułę ne peius, zakazując sądowi odwoławczemu orzekania na niekorzyść oskarżonego w przypadku warunkowego umorzenia postępowania przez sąd pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżony M. D. (w zakresie postępowania kasacyjnego)

Strony

NazwaTypRola
M. D.osoba_fizycznaoskarżony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
Prokuratororgan_państwowystrona w postępowaniu apelacyjnym

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 454 § 1

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie.

Pomocnicze

u.p.n. art. 62 § 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.w. art. 11 § 1

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 119 § 1

Kodeks wykroczeń

k.k. art. 13 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 278 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 66 § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § 5

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Okręgowy naruszył art. 454 § 1 k.p.k., skazując oskarżonego po warunkowym umorzeniu postępowania przez sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie reguła ne peius

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący-sprawozdawca

Kazimierz Klugiewicz

członek

Dariusz Świecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zakazu orzekania na niekorzyść (ne peius) przez sąd odwoławczy w przypadku warunkowego umorzenia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych, w których doszło do warunkowego umorzenia postępowania przez sąd pierwszej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie dotyczy fundamentalnej zasady procesowej w prawie karnym, która chroni oskarżonego przed pogorszeniem jego sytuacji prawnej po zaskarżeniu wyroku przez prokuratora. Jest to kluczowe dla zrozumienia granic kognicji sądu odwoławczego.

Sąd Najwyższy: Prokurator nie może żądać surowszej kary po warunkowym umorzeniu!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 373/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSN Dariusz Świecki Protokolant Jolanta Grabowska w sprawie M. D. skazanego z art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 11 § 1 k.w. w zw. z art. 119 § 1 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 27 listopada 2013 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 28 lutego 2012r. zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 5 października 2011r. 1/ uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Okręgowemu w R., 2/ kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. 2 UZASADNIENIE M. D. stanął pod zarzutem tego, że: I - w dniu 30 października 2010r. w R. posiadał wbrew przepisom ustawy dwa woreczki strunowe wraz z zawartością środków odurzających w postaci marihuany o wadze 0,059g oraz 0,027 co stanowi łącznie 0,086g, tj. popełnienia czynu z art. 62 ust.1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii; II – w dni 30 października 2010r. w R. działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami usiłował dokonać kradzieży znaku informującego, który miał wartość 300 zł. stanowiącego własność Zespołu Szkół Spożywczych w R., lecz zamierzonego skutku nie osiągnął z powodu zatrzymania tj. popełnienia czynu z art. 13§1 k.k. w zw. z art. 278§1 k.k. Sąd Rejonowy w R. wyrokiem z dnia 5 października 2011r. uznał oskarżonego za winnego obu zarzuconych mu czynów i przyjmując, że drugi z nich stanowi wykroczenie z art. 11§1k.w. w zw. z art 119§1 k.w. skazał oskarżonego na grzywnę w kwocie 300 zł., natomiast postępowanie o pierwszy z zarzuconych czynów jako stanowiący wypadek mniejszej wagi z art. 62 ust.3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, warunkowo umorzył. Wyrok powyższy zaskarżony został apelacją prokuratora w części dotyczącej wymiaru kary za czyn zarzucony w pkt I, w której zarzucono: – obrazę prawa materialnego tj. art. 66§1 k.k. polegającą na warunkowym umorzeniu postępowania wobec oskarżonego, który był już karany za przestępstwo umyślne. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary 4 miesięcy ograniczenia wolności. Sąd Okręgowy w R. po rozpoznaniu apelacji wyrokiem z dnia 28 lutego 2012r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego wobec M. D. i uznając go winnym popełnienia pierwszego z zarzuconych mu czynów skazał go na karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Kasację od tego orzeczenia, na korzyść skazanego, wywiódł Prokurator Generalny. W skardze podniesiono zarzut rażącego i mającego wpływ na treść 3 wyroku naruszenia przepisów procesowych, a mianowicie art. 454§1 k.p.k. polegający na zmianie wyroku sądu I instancji poprzez uchylenie orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego i skazaniu oskarżonego za ten czyn na karę 4 miesięcy ograniczenia wolności, wbrew zakazowi określonemu w powyższym przepisie. Podnosząc powyższe Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym, tak jak wymaga tego art. 535§5 k.p.k. Nie ulega wątpliwości, że Sąd Odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę dokonał zmiany zaskarżonego wyroku wbrew jednoznacznemu zakazowi wyrażonemu w art. 454§1 k.p.k. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu – formułującego jedną z reguł ne peius – sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie. Taka sytuacja zaś niewątpliwie miała miejsce w niniejszej sprawie. Bezsprzecznie uchybienie Sądu Okręgowego miało też charakter rażącego naruszenia prawa o bezdyskusyjnym wpływie na treść zapadłego w sprawie wyroku. W tej sytuacji, zarzut podniesiony w kasacji ocenić należy jako oczywiście zasadny, a skutkiem jego uwzględnienia musiało być uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążono Skarb Państwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI