IV KK 373/13

Sąd Najwyższy2013-11-27
SNKarneprawo karne materialneWysokanajwyższy
kasacjareformationis in peiuswarunkowe umorzeniesąd odwoławczysąd najwyższyprawo karnenarkotykikradzież

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, który skazał oskarżonego za posiadanie narkotyków mimo warunkowego umorzenia postępowania przez sąd pierwszej instancji, naruszając zakaz reformationis in peius.

Sąd Rejonowy warunkowo umorzył postępowanie wobec M. D. za posiadanie narkotyków, a za próbę kradzieży wymierzył grzywnę. Sąd Okręgowy, wbrew zakazowi reformationis in peius (art. 454 § 1 k.p.k.), uchylił warunkowe umorzenie i skazał oskarżonego za posiadanie narkotyków. Prokurator Generalny wniósł kasację, wskazując na rażące naruszenie przepisów procesowych. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczy M. D., który został oskarżony o posiadanie narkotyków (art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii) oraz usiłowanie kradzieży znaku informacyjnego (art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k.). Sąd Rejonowy w R. uznał oskarżonego za winnego obu czynów, przy czym czyn z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii potraktował jako wypadek mniejszej wagi (art. 62 ust. 3 ustawy) i warunkowo umorzył postępowanie, a za usiłowanie kradzieży wymierzył grzywnę 300 zł. Prokurator złożył apelację, zarzucając obrazę prawa materialnego (art. 66 § 1 k.k.) poprzez warunkowe umorzenie postępowania wobec osoby już karanej za umyślne przestępstwo. Sąd Okręgowy w R. zmienił wyrok sądu pierwszej instancji, uchylając orzeczenie o warunkowym umorzeniu i skazując M. D. na karę 4 miesięcy ograniczenia wolności. Prokurator Generalny wniósł kasację od wyroku sądu okręgowego, podnosząc zarzut rażącego naruszenia przepisów procesowych, w szczególności art. 454 § 1 k.p.k., który zakazuje sądowi odwoławczemu skazania oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną, stwierdzając, że sąd okręgowy naruszył zakaz reformationis in peius. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi odwoławczemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że art. 454 § 1 k.p.k. formułuje zasadę reformationis in peius, która jednoznacznie zakazuje sądowi odwoławczemu skazania oskarżonego, wobec którego sąd pierwszej instancji warunkowo umorzył postępowanie. Uchybienie sądu okręgowego miało charakter rażącego naruszenia prawa o bezdyskusyjnym wpływie na treść wyroku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

M. D.

Strony

NazwaTypRola
M. D.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 454 § 1

Kodeks postępowania karnego

Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie.

Pomocnicze

k.k. art. 66 § 1

Kodeks karny

u.p.n. art. 62 § 3

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.w. art. 11 § 1

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 119 § 1

Kodeks wykroczeń

k.k. art. 13 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 278 § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rażące naruszenie przepisów procesowych, a mianowicie art. 454 § 1 k.p.k. polegające na zmianie wyroku sądu I instancji poprzez uchylenie orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego i skazanie oskarżonego za ten czyn na karę 4 miesięcy ograniczenia wolności, wbrew zakazowi określonemu w powyższym przepisie.

Godne uwagi sformułowania

sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie zasada ne peius uchybienie Sądu Okręgowego miało też charakter rażącego naruszenia prawa o bezdyskusyjnym wpływie na treść zapadłego w sprawie wyroku

Skład orzekający

Jerzy Grubba

przewodniczący-sprawozdawca

Kazimierz Klugiewicz

członek

Dariusz Świecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasady reformationis in peius przez sąd odwoławczy w sprawach karnych, w szczególności w kontekście warunkowego umorzenia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji zastosował warunkowe umorzenie, a sąd odwoławczy próbował je uchylić i skazać oskarżonego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje fundamentalną zasadę prawa karnego procesowego (reformationis in peius) i pokazuje, jak jej naruszenie przez sąd odwoławczy może prowadzić do uchylenia wyroku przez Sąd Najwyższy. Jest to ważna lekcja dla prawników procesowych.

Sąd Najwyższy: Sąd odwoławczy nie może skazać, gdy sąd niższej instancji umorzył postępowanie!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV KK 373/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 listopada 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Kazimierz Klugiewicz
‎
SSN Dariusz Świecki
Protokolant Jolanta Grabowska
w sprawie
M. D.
skazanego z art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 11 § 1 k.w. w zw. z art. 119 § 1 k.w.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 27 listopada 2013 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
od wyroku Sądu Okręgowego w R.
z dnia 28 lutego 2012r.
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w R.
z dnia 5 października 2011r.
1/ uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Okręgowemu w R.,
2/ kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
M. D.
stanął pod zarzutem tego, że:
I - w dniu 30 października 2010r. w R. posiadał wbrew przepisom ustawy dwa woreczki strunowe wraz z zawartością środków odurzających w postaci marihuany o wadze 0,059g oraz 0,027 co stanowi łącznie 0,086g,
tj. popełnienia czynu z art. 62 ust.1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii;
II – w dni 30 października 2010r. w R. działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami usiłował dokonać kradzieży znaku informującego, który miał wartość 300 zł. stanowiącego własność Zespołu Szkół Spożywczych w R., lecz zamierzonego skutku nie osiągnął z powodu zatrzymania
tj. popełnienia czynu z art. 13§1 k.k. w zw. z art. 278§1 k.k.
Sąd Rejonowy w R. wyrokiem z dnia 5 października 2011r. uznał oskarżonego za winnego obu zarzuconych mu czynów i przyjmując, że drugi z nich stanowi wykroczenie z art. 11§1k.w. w zw. z art 119§1 k.w. skazał oskarżonego na grzywnę w kwocie 300 zł., natomiast postępowanie o pierwszy z zarzuconych czynów jako stanowiący wypadek mniejszej wagi z art. 62 ust.3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, warunkowo umorzył.
Wyrok powyższy zaskarżony został apelacją prokuratora w części dotyczącej wymiaru kary za czyn zarzucony w pkt I, w której zarzucono:
– obrazę prawa materialnego tj. art. 66§1 k.k. polegającą na warunkowym umorzeniu postępowania wobec oskarżonego, który był już karany za przestępstwo umyślne.
Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary 4 miesięcy ograniczenia wolności.
Sąd Okręgowy w R. po rozpoznaniu apelacji wyrokiem z dnia 28 lutego 2012r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego wobec M. D. i uznając go winnym popełnienia pierwszego z zarzuconych mu czynów skazał go na karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym.
Kasację od tego orzeczenia, na korzyść skazanego, wywiódł Prokurator Generalny. W skardze podniesiono zarzut rażącego i mającego wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów procesowych, a mianowicie art. 454§1 k.p.k. polegający na zmianie wyroku sądu I instancji poprzez uchylenie orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego i skazaniu oskarżonego za ten czyn na karę 4 miesięcy ograniczenia wolności, wbrew zakazowi określonemu w powyższym przepisie.
Podnosząc powyższe Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym, tak jak wymaga tego art. 535§5 k.p.k.
Nie ulega wątpliwości, że Sąd Odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę dokonał zmiany zaskarżonego wyroku wbrew jednoznacznemu zakazowi wyrażonemu w art.
454§1 k.p.k. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu – formułującego jedną z reguł
ne peius
– sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, co do którego w pierwszej instancji warunkowo umorzono postępowanie. Taka sytuacja zaś niewątpliwie miała miejsce w niniejszej sprawie.
Bezsprzecznie uchybienie Sądu Okręgowego miało też charakter rażącego naruszenia prawa o bezdyskusyjnym wpływie na treść zapadłego w sprawie wyroku.
W tej sytuacji, zarzut podniesiony w kasacji ocenić należy jako oczywiście zasadny, a skutkiem jego uwzględnienia musiało być uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążono Skarb Państwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI