Orzeczenie · 2024-04-24

IV KK 37/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-04-24
SNKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i opieceWysokanajwyższy
alimentyniealimentacjaart. 209 k.k.kasacjaSąd Najwyższypodwójne skazanienaruszenie prawa procesowegokara pozbawienia wolności

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na niekorzyść skazanego D. Ż., który został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Jaworznie z dnia 19 maja 2023 r. (sygn. akt II K 140/23) za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. (uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego). Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, w szczególności art. 366 § 1 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., wskazując, że sąd rejonowy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących uprzedniej karalności skazanego. W konsekwencji doszło do niedokładnego określenia przypisanego czynu i skazania D. Ż. za okres, który był już objęty wcześniejszym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 17 lutego 2020 r. (sygn. akt II K 646/19), który dotyczył tego samego pokrzywdzonego i częściowo tego samego okresu. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że sąd rejonowy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 366 § 1 k.p.k., co miało istotny wpływ na treść wyroku. Sąd Najwyższy podkreślił, że doszło do dwukrotnego skazania za ten sam czyn, co jest sprzeczne z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Wskazał, że choć nie doszło do obrazy art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. (czasookres został wskazany), to został on ustalony wadliwie na skutek niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, w tym uprzedniej karalności. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jaworznie, nakazując uwzględnienie poczynionych uwag i eliminację okresu objętego wcześniejszym skazaniem.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących powagi rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.) oraz obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 366 § 1 k.p.k.) w kontekście przestępstw wieloczynowych, zwłaszcza w sprawach o niealimentację.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego skazania za ten sam czyn w sprawach o niealimentację. Wymaga analizy konkretnych okresów objętych poszczególnymi skazaniami.

Zagadnienia prawne (2)

Czy ponowne skazanie za czyn z art. 209 § 1 k.k. obejmujący okres częściowo już objęty wcześniejszym prawomocnym skazaniem stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ponowne skazanie za czyn obejmujący okres już objęty wcześniejszym prawomocnym skazaniem stanowi rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 366 § 1 k.p.k., co może mieć istotny wpływ na treść wyroku.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd rejonowy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów procesowych, w szczególności art. 366 § 1 k.p.k., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących uprzedniej karalności skazanego. Skutkowało to dwukrotnym skazaniem D. Ż. za ten sam fragment czynu zabronionego, wbrew art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., ponieważ okres uchylania się od świadczeń alimentacyjnych przypisany w zaskarżonym wyroku był już w całości objęty wcześniejszym prawomocnym wyrokiem.

Czy w przypadku przestępstw wieloczynowych, takich jak występek z art. 209 § 1 k.k., istnieje przeszkoda procesowa z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. (powaga rzeczy osądzonej), jeśli uprzednie prawomocne skazanie dotyczy tylko fragmentu zarzuconego później czynu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku przestępstw wieloczynowych nie ma stanu rzeczy osądzonej, jeśli uprzednie prawomocne skazanie dotyczy tylko fragmentu zarzuconego później czynu. Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego w okresie nieobjętym prawomocnym skazaniem jest nowym czynem przestępnym.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na ugruntowane orzecznictwo, wyjaśnił, że przeszkoda procesowa z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. zachodzi tylko wtedy, gdy okresy obu przypisanych czynów pokrywają się ze sobą i są identyczne, lub gdy okres ustalony w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie poprzedniej. W przypadku przestępstw wieloczynowych, jeśli uprzednie skazanie dotyczy tylko fragmentu zarzuconego później czynu, nie ma stanu rzeczy osądzonej, a zachowania wykraczające poza ramy czasowe wcześniejszego skazania mogą stanowić materię ponownych rozważań.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
skazany (w sensie proceduralnym)

Strony

NazwaTypRola
D. Ż.osoba_fizycznaskazany
L. C.osoba_fizycznapokrzywdzona
I. C.osoba_fizycznaprzedstawiciel ustawowy pokrzywdzonej
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji

Przepisy (7)

Główne

k.k. art. 209 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego.

k.p.k. art. 366 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Nakłada na sąd obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

k.p.k. art. 17 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa negatywne przesłanki procesowe, w tym powagę rzeczy osądzonej (pkt 7).

Pomocnicze

k.p.k. art. 413 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Określa wymogi dotyczące opisu czynu w wyroku.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w trybie uproszczonym.

k.k. art. 209 § § 1a

Kodeks karny

Wspomniany w kontekście wcześniejszego wyroku nakazowego.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym powagę rzeczy osądzonej (pkt 8).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Rejonowy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 366 § 1 k.p.k., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących uprzedniej karalności skazanego. • W konsekwencji naruszenia przepisów procesowych doszło do dwukrotnego skazania D. Ż. za ten sam fragment czynu zabronionego, wbrew treści art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania • doprowadziło do niedokładnego określenia przypisanego mu czynu i skazania D. Ż. wyrokiem z dnia 19 maja 2023 r., sygn. II K 140/23, za cały zarzucany mu aktem oskarżenia czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od 22 marca 2019 r. do 10 września 2022 r., podczas gdy za występek na szkodę tej samej małoletniej pokrzywdzonej, zamykający się w granicach od 14 czerwca 2019 r. do 3 grudnia 2019 r. został on już uprzednio prawomocnie skazany • doszło bowiem do dwukrotnego skazania D. Ż. za ten sam fragment czynu zabronionego, w postaci uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem tej samej pokrzywdzonej, wbrew treści art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. • Tym samym zachowania D. Ż. wykraczające poza ramy czasowe wcześniejszego skazania będą mogły stanowić materię ponownych rozważań w kontekście wydania ewentualnego wyroku skazującego.

Skład orzekający

Adam Roch

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Bednarek

członek

Paweł Kołodziejski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących powagi rzeczy osądzonej (art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.) oraz obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 366 § 1 k.p.k.) w kontekście przestępstw wieloczynowych, zwłaszcza w sprawach o niealimentację."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego skazania za ten sam czyn w sprawach o niealimentację. Wymaga analizy konkretnych okresów objętych poszczególnymi skazaniami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy istotnego problemu procesowego podwójnego skazania za ten sam czyn, co jest fundamentalnym naruszeniem prawa. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie historii karnej sprawcy.

Czy można być skazanym dwa razy za to samo? Sąd Najwyższy wyjaśnia w sprawie alimentacyjnej.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst