IV KK 361/21

Sąd Najwyższy2021-08-04
SNKarnewykroczeniaWysokanajwyższy
wykroczenieprzedawnieniekodeks wykroczeńruch drogowykasacjaSąd Najwyższykara grzywnykolizja

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego umarzający postępowanie z powodu przedawnienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając błędną interpretację przepisów o przedawnieniu karalności wykroczeń.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego, który umorzył postępowanie w sprawie wykroczeń z powodu przedawnienia. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował art. 45 § 1 k.w., co doprowadziło do przedwczesnego umorzenia postępowania. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Sprawa dotyczyła wykroczeń z art. 86 § 1 k.w., popełnionych przez M. S. w dniu 16 marca 2019 r. Sąd Rejonowy uznał obwinioną za winną i wymierzył karę grzywny. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację obwinionej, uchylił wyrok Sądu Rejonowego i umorzył postępowanie, uznając, że nastąpiło przedawnienie karalności wykroczeń. Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące przedawnienia karalności wykroczeń. Zgodnie z art. 45 § 1 k.w., w przypadku wszczęcia postępowania w ciągu roku od popełnienia wykroczenia, karalność ustaje z upływem dwóch lat od zakończenia tego okresu, co oznacza, że przedawnienie następuje po upływie trzech lat od popełnienia czynu. Ponieważ postępowanie zostało wszczęte w ciągu roku, termin przedawnienia uległ wydłużeniu do 16 marca 2022 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując merytoryczne rozpoznanie apelacji obwinionej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Karalność wykroczenia ustaje z upływem dwóch lat od zakończenia rocznego okresu, licząc od popełnienia czynu, jeśli w tym okresie wszczęto postępowanie. Przedawnienie następuje zatem po upływie trzech lat od popełnienia czynu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że dwuletni termin przedłużający karalność wykroczenia rozpoczyna bieg dopiero po upływie podstawowego, rocznego okresu. W przypadku wszczęcia postępowania w ciągu roku, przedawnienie następuje po upływie trzech lat od popełnienia czynu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny (w zakresie uwzględnienia kasacji)

Strony

NazwaTypRola
M. S.osoba_fizycznaobwiniona
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący

Przepisy (7)

Główne

k.w. art. 86 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.w. art. 45 § § 1

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Reguluje przedawnienie karalności wykroczenia. W przypadku wszczęcia postępowania w ciągu roku, karalność ustaje z upływem dwóch lat od zakończenia tego okresu (tj. po 3 latach od popełnienia czynu).

Pomocnicze

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w składzie jednoosobowym.

k.p.w. art. 59 § § 2

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa do wszczęcia postępowania.

k.p.w. art. 5 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

Podstawa do umorzenia postępowania.

Ustawa o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

Zmiana art. 45 § 1 k.w. obowiązująca od 1 czerwca 2017 r.

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw

Zmiana art. 535 § 5 k.p.k. obowiązująca od 5 października 2019 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna interpretacja art. 45 § 1 k.w. przez Sąd Okręgowy, prowadząca do przedwczesnego uznania przedawnienia. Niewłaściwe zastosowanie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. przez Sąd Okręgowy.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5 k.p.k. zaskarżone orzeczenie zapadło bowiem z rażącą obrazą art. 45§1 k.w. przedawnienie, w przypadku, gdy w rocznym terminie dojdzie do wszczęcia postępowania, następuje dopiero po upływie trzech lat od popełnienia czynu. Sąd Okręgowy winien w ponowionym postępowaniu odwoławczym rozpoznać merytorycznie apelację M. S., czego dotychczas nie uczynił.

Skład orzekający

Jerzy Grubba

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu karalności wykroczeń, zwłaszcza w kontekście wszczęcia postępowania w ciągu roku od popełnienia czynu."

Ograniczenia: Dotyczy wykroczeń i specyficznej konstrukcji przedawnienia określonej w k.w.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedawnienia karalności, a jej rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy wyjaśnia istotne kwestie interpretacyjne przepisów Kodeksu wykroczeń.

Sąd Najwyższy wyjaśnia: kiedy wykroczenie naprawdę się przedawnia?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV KK 361/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 sierpnia 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jerzy Grubba
w sprawie
M. S.
(poprzednio
K.
)
obwinionej o wykroczenia z art. 86§1 k.w.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 4 sierpnia 2021r.
na posiedzeniu w trybie art. 535§5 k.p.k.
kasacji wniesionej – na niekorzyść – przez Prokuratora Generalnego
od wyroku Sądu Okręgowego w P.  z dnia 25 maja 2021r., sygn. akt II Ka (…), uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 23 lutego 2021r., sygn. akt II W (…) i umarzającego postępowanie
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P. w postępowaniu odwoławczym
UZASADNIENIE
M. S.
(poprzednio K.) została obwiniona o to, że:
1. w dniu 16 marca 2019r., około godz. 00:00, w miejscowości M., na drodze publicznej numer (…), kierując autobusem marki M. (…) o numerze rejestracyjnym (…), w trakcie wykonywania manewru skrętu w lewo w drogę podporządkowaną, nie zachowała należytej ostrożności, czym doprowadziła do spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w postaci kolizji drogowej z samochodem osobowym marki F. (…) o numerze rejestracyjnym (…),
tj. o wykroczenie z art. 86§1 k.w.
2. w dniu 16 marca 2019r., około godz. 00:29, w miejscowości M., w rejonie przystanku autobusowego usytuowanego przy sklepie B., kierując na drodze publicznej autobusem marki M. (…) o numerze rejestracyjnym (….), w trakcie wykonywania manewru cofania w zatokę autobusową, nie zachowała należytej ostrożności, czym doprowadziła do spowodowania zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w postaci kolizji drogowej z samochodem osobowym marki F. (…) o numerze rejestracyjnym (…),
tj. o wykroczenie z art. 86§1 k.w.
Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2019r., sygn. akt II W (…), na podstawie art. 59§2 k.p.w., wszczęto przeciwko M. S. postępowanie o ww. wykroczenia (k. 103).
Wyrokiem z dnia 23 lutego 2021r., sygn. akt II W (…), Sąd Rejonowy w P.  uznał obwinioną za winną popełnienia zarzucanych jej wykroczeń z art. 86§1 k.w. i na podstawie art. 86§1 k.w., przy zastosowaniu art. 9§2 k.w., wymierzył jej łącznie karę grzywny w kwocie 800,- zł.
Apelację od powyższego orzeczenia wywiodła M. S., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania w postaci art. 2 pkt 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w., oraz błąd w ustaleniach faktycznych. W konsekwencji obwiniona wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku
„poprzez uchylenie wyroku w części uznania obwinionej za winną i przekazanie sądowi do ponownego rozpoznania i uniewinnienie”.
Wyrokiem z dnia 25 maja 2021r., sygn. akt II Ka (…), Sąd Okręgowy w P.  uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5§1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45§1 k.w. umorzył postępowanie w sprawie.
Kasację od powyższego wyroku, na niekorzyść M. S., wywiódł Prokurator Generalny, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 45§1 k.w. w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 23 marca 2017r. o zmianie ustawy Kodeks kamy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.966), obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017r., polegającego na błędnym przyjęciu, że w przypadku wszczęcia postępowania przed upływem roku od czasu popełnienia wykroczenia jego karalność ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu, co skutkowało wadliwym uznaniem, że w dacie rozpoznania sprawy przez Sąd Odwoławczy nastąpiło przedawnienie orzekania i w konsekwencji bezpodstawne umorzenie postępowania w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna w stopniu wymaganym przez art. 535§5 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 października 2019r. (zmienionym przez art. 1 pkt 93 ustawy z dnia 19 lipca 2019r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U.2019.1694), co umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu i w składzie jednoosobowym (art. 15§4 k.p.w.). Zaskarżone orzeczenie zapadło bowiem z rażącą obrazą art. 45§1 k.w. i skutkowało błędnym rozstrzygnięciem w postaci umorzenia postępowania w oparciu o art. 5§1 pkt 4 k.p.w.
Stosownie do treści art. 45§1 k.w., w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 23 marca 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.966), obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017r., karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok, zaś w przypadku, gdy w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem dwóch lat od zakończenia tego okresu. Jak słusznie wskazuje w uzasadnieniu kasacji skarżący, dwuletni termin rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą zakończenia podstawowego, rocznego okresu, a zatem karalność wykroczenia zostaje niejako przedłużona o dwa lata, a przedawnienie, w przypadku, gdy w rocznym terminie dojdzie do wszczęcia postępowania, następuje dopiero po upływie trzech lat od popełnienia czynu.
Bezspornym jest, że w przedmiotowej sprawie postępowanie w sprawie o wykroczenia, które miały zostać popełnione w dniu 16 marca 2019r., zostało wszczęte w dniu 6 grudnia 2019r. na mocy zarządzenia Prezesa Sądu Rejonowego w P. (art. 59§2 k.p.w.), a zatem w okresie rocznym, o którym mowa w art. 45§1 k.w. Skutkiem powyższego, termin przedawnienia karalności wykroczeń zarzucanych M. S. uległ wydłużeniu o dwa lata, tj. z dnia 16 marca 2020r. do dnia 16 marca 2022r.
Rację ma zatem autor kasacji podnosząc zarzut rażącego naruszenia przez Sąd Odwoławczy prawa materialnego, tj. art. 45§1 k.w., który skutkował bezzasadnym umorzeniem wobec obwinionej postępowania w sprawie o wykroczenia.
Z tych też przyczyn konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w P.  do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Okręgowy winien w ponowionym postępowaniu odwoławczym rozpoznać merytorycznie apelację M. S., czego dotychczas nie uczynił.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI